Jeksenbi, 5 Şilde 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 41065. Jazılğandar — 13614. Qaytıs bolğandar — 188
46 - söz 1025 6 pikir 7 Mamır, 2020 sağat 11:55

«Ardagerler turalı» Zañnan ne kütemiz?

Ejelden jası ülken adamdı sıylau, qariyalarğa qwrmetpen qarau qasterli ata dästürimiz bolıp jalğasıp kele jatqan elimizde, äsirese, ekinşi düniejüzilik soğısqa qatısıp, qan maydannan aman oralğan ardagerlerge barınşa äleumettik qoldau körsetilude.

Wlı Otan soğısınıñ qatısuşısı jäne mügedegi märtebelerine ie maydangerlerdiñ barlıq mäselesi «Ardagerler turalı» Zañdı qabıldamay-aq oñınan şeşilgen dep aytuğa boladı. Öytkeni, Twñğış Prezidentimiz – Elbası Nwrswltan Nazarbaev faşistik basqınşılardan el bostandığın qorğap qalğan jeñimpaz wrpaqtıñ öşpes erligin eşqaşan wmıtuğa bolmaytındığın ärdayım qaday aytıp, soğıs ardagerlerine qoldan kelgeninşe qamqorlıq jasau mindetin qoyğanı mälim. Osı maqsatpen «Wlı Otan soğısınıñ qatısuşıları men mügedekterine jäne solarğa teñestirilgen adamdarğa beriletin jeñildikter men olardı äleumettik qorğau turalı» Zañ qabıldanğan.

Bügingi Memleket basşısı, maydanger jazuşınıñ wlı Qasım-Jomart Toqaev ta ardagerler qauımın ayrıqşa ardaq twtatındığı anıq. Sonıñ ayğağınday, el Prezidenti bıltır küzde Parlament Mäjilisiniñ deputatı, "Ardagerler wyımı" respublikalıq qoğamdıq birlestiginiñ törağası Baqtıqoja İzmwhambetovtı qabıldap, Wlı Otan soğısındağı Jeñistiñ 75-jıldıq merekesine äzirlik barısımen tanısıp, ağa wrpaq ökilderi köpten kütip jürgen "Ardagerler turalı" Zañdı tiyanaqtı dayındaudı tapsırğan bolatın.

«Ardagerler turalı» Zañnıñ alğaşqı jobasın Parlamenttiñ bir top deputatı osıdan 14 jıl bwrın äzirlegen edi. Alayda, eldegi äleumettik-ekonomikalıq jağdayğa baylanıstı bwl zañ jobası keyinge qaldırılıp kelgen bolatın. Endi, mine, Prezidenttiñ tapsırmasına säykes Ükimet deputattarmen birlesip äzirlegen zañ jobasın Parlamenttiñ qos palatası da qoldap, Memleket basşısınıñ qol qoyuına wsınıp otır.

Bwl zañ jobasınıñ maqsatı – qosımşa äleumettik qoldau şaralarımen qamtılatın ardagerler sanatın ayqındau, sonıñ işinde qay zamanda bolsın äskeri antına adaldıq tanıtıp, basqa memleketterdiñ aumağında bolğan wrıs qimıldarına qatısıp, bastarın bäygege tikken ardagerlerimizge qoldau körsetu, sonday-aq qoldanıstağı zañnamadağı keybir olqı twstardı tüzetu.

Zañ jobası arqılı ardagerlerdiñ äleumettik twrğıdan qorğalatın 5 sanatı ayqındalıp otır. Olar – Wlı Otan soğısınıñ ardagerleri, basqa memleketterdiñ aumağında bolğan wrıs qimıldarınıñ ardagerleri, jeñildikter men kepildikter boyınşa Wlı Otan soğısınıñ ardagerlerine teñestirilgen ardagerler, eñbek ardagerleri jäne osı Zañnıñ küşi qoldanılatın adamdardıñ basqa sanattarı.

Auğanstandağı jäne basqa da memleketterdiñ aumağındağı wrıs qimıldarına qatısqan äskeri qızmetşiler wrıs qimıldarınıñ ardagerleri sanatına jatqızıladı. Osılayşa 1986 jılı Taulı Qarabaqtağı etnosaralıq janjaldı retteuge qatısqan 255 äskeri qızmetşi, 1992 jıldan 2001 jılğa deyingi kezeñde Täuelsiz Memleketter Dostastığınıñ sırtqı şekarasınıñ Täjik-Auğan uçaskesin küzetude jauıngerlik mindet atqarğan 9635 äskeri qızmetşi, 2003 jılı Iraktağı halıqaralıq bitimgerşilik operaciyalarına bitimgerşi retinde qatısqan 294 äskeri qızmetşi alğaş ret äleumettik jeñildiktermen qamtamasız etiledi. Olardıñ jalpı sanı – 10248 adam.

Atap aytsaq, aldağı uaqıtta Wlı Otan soğısına qatısuşılar men olarğa teñestirilgen adamdarmen qatar, basqa memleketterdiñ aumaqtarındağı wrıs qimıldarınıñ ardagerlerin de kölik jäne mülik salığınan, sottarda memlekettik baj töleuden, azamattıq hal aktilerin tirkeu kezindegi tölemnen, notariattıq is-äreketter jasau jäne özge de äreketter jasağan kezde memlekettik baj töleuden bosatu közdelip otır. Sonday-aq olarğa küntizbelik jıl üşin 882 aylıq eseptik körsetkiş mölşerindegi standarttı salıqtıq şegerim qoldanılatın boladı.

Basqa memleketterdiñ aumağındağı wrıs qimıldarı ardagerleriniñ jañadan engizilgen 4 sanatına ay sayın 4,8 aylıq eseptik körsetkiş mölşerinde, yağni 13 335 teñge järdemaqı tölenetin boladı.
Bwdan bölek, 1988 – 1989 jıldarı Çernobıl' atom elektr stanciyasındağı apattıñ zardaptarın joyuğa qatısuşılarğa ay sayınğı memlekettik järdemaqı eki ese köbeytilip, 4,8 aylıq eseptik körsetkiş mölşerinde, yağni 13 335 teñge bolıp belgilenbekşi.

Sonday-aq «Socialistik Eñbek Eri» atağına jäne üş därejeli «Eñbek dañqı» ordenderine ie bolğan adamdarğa beriletin arnaulı memlekettik järdemaqı mölşeri «Keñes Odağınıñ Batırı», «Halıq qaharmanı» «Qazaqstannıñ Eñbek Eri» ataqtarın alğan adamdardikimen teñestirilip, 138,63 aylıq eseptik körsetkiş, yağni 385 115 teñge bolıp belgilenbekşi. Bwl ädil şeşim dep oylaymız. Sebebi bwğan deyin Socialistik Eñbek Erleri men üş därejeli Eñbek Dañqı ordenderiniñ tolıq iegerleri 9,60 aylıq eseptik körsetkiş, nemese 26668 teñge mölşerinde ğana arnaulı memlekettik järdemaqı alıp keldi. «Egemen Qazaqstan» gazetinde jazılğanınday, erden erdiñ nesi kem?!

Ärine, zañ jobasında ardagerlerdiñ barlıq tobınıñ müddeleri tolıq qamtıldı deu qiın. Bwl rette Ükimet onı, «körpesine qaray kösilip» degendey, qazirgi düniejüzi men öz elimizdiñ basındağı qiın-qıstau kezdegi qolda bar qarjı mümkindigine qaray qabıldağandığın aytqan jön. Mäselen, zañ jobasında eñbek ardagerleri sanatına Socialistik Eñbek Erleri, üş därejeli Eñbek dañqı ordenderiniñ iegerleri, «Qazaqstannıñ Eñbek Eri» atağına ie bolğan adamdar, Wlı Otan soğısı jıldarında tıldağı qajırlı eñbegi men minsiz äskeri qızmeti üşin bwrınğı KSR Odağınıñ ordenderimen jäne medal'darımen nagradtalğan adamdar, 1941 jılğı 22 mausım – 1945 jılğı 9 mamır aralığında keminde altı ay jwmıs istegen jäne Wlı Otan soğısı jıldarında tıldağı qajırlı eñbegi men minsiz äskeri qızmeti üşin bwrınğı KSR Odağınıñ ordenderimen jäne medal'darımen nagradtalmağan adamdar jatqızılıp otır. Al özge eñbek ardagerleriniñ jäne tıldağı qiındıq pen auır eñbektiñ azabın tartqan «soğıs balalarınıñ» märtebelerin ayqındau jönindegi köptegen ötinişterdi qarau erteñgi künniñ enşisine qaldırılğan. Bwl jöninde Mäjilis pen Senat deputattarı tarapınan da zañ jobasın äzirlegen Eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministrliginiñ atına orındı sıni eskertpeler aytıldı.

Osığan oray, atalğan ministrlik basşıları aldağı uaqıtta tiisti saraptamalıq-taldau jwmıstarın jürgizip, zañnamanı odan äri jetildiru şaraların qabıldauğa uäde berdi.

Käribay Mwsırmannıñ äleumettik jelidegi jazbası

Abai.kz

6 pikir