Seysenbi, 7 Şilde 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 41065. Jazılğandar — 13614. Qaytıs bolğandar — 188
Äleumet 1190 3 pikir 27 Säuir, 2020 sağat 12:07

İndet häm adamzat

Bügingi älem betpe-bet kelip otırğan, tipti, atauın jer betindegi ärbir jan iesi jatqa biletin jahandıq indettiñ taraluı adamzat qoğamdastığınıñ ajıramas böligi bolğandıqtan, bizdiñ elimizdiñ de aldına kürmeui qiın sınaq retinde qoyıluda. Täuelsizdigi kezeñinde jas memleketimiz bwğan deyin de birneşe dürkin ekonomikalıq, sauda, qarjı dağdarıstarın, sonday-aq tabiği apattardı basınan ötkergen.

Alayda, «segiz wlım bir töbe..» demekşi, bwl jolğı jayttıñ jöni bölekteu körinude. Mwnıñ bastı erekşeligi – ol balabaqşadağı säbiden bastap, üydegi qariyalarğa deyin twrğındardıñ barlıq buının, anığında barşa halıqtıñ ädettegi tınıs-tirşiligin, qajet deseñiz tağdırın twtas qamtıdı.

Eñ bastısı, Qazaqstan biliginiñ körşiles Qıtayda bastalıp, köp wzamay özge elderge dereu taray bastağan bwl indettiñ qateriniñ auqımın jan-jaqtı mwqiyat baqılay bilgendiginen, der kezinde qajetti jedel şaralar qabıldauınıñ nätijesinde el işinde taralu qaupin tejeuge qol jetkizildi. Ärine, ğalamşardağı äleuetti, ıqpaldı, alpauıt elderdiñ özin eseñgiretuge jetkizgen bwl qwbılıstıñ bizdiñ memleketimiz üşin de öte ülken kölemdegi auırtpalıq äkelip otırğanı ayan.

Äsirese ömir süruge kerekti qarajatın kündelikti ayırıp otırğan milliondağan qarapayım adamdar men olardıñ otbası jandarı üşin kütpen jerden qiındıqtar tuğızdı. Mineki, däl osı sanattağı el twrğındarına Prezident Q.Toqaevtıñ pärmenimen qajetti qarajat köleminiñ bölinui batıl da izgilik şeşim bolğandığı el tarapınan zor qanağatpen qabıldandı. Osı jayt biılğı wzaq qıstan keyin juannıñ jiñişkeretin auır merzimine twspa-tws kelgendigin de aytqanımız lazım. Qatañ karantindik amaldar köktem uaqıtına, yağni auıl şaruaşılığındağı eñ mañızdı kezeñde eleuli qiındıqtar tuğızğandıqtan, Ükimet tarapınan dihandar men şarua qojalıqtarın qoldauğa arnalğan şaralardıñ mañızı da talassız. Sätin salsa, barlıq nauqandıq ister uaqtılı atqarılıp, darhan qazaq dalası jayqalğan astığı men mıñğırğan malına tolatın ırısı oraları anıq. Mwnday batıl senimdi riyasız jariyalap otıruımızğa barşamız qapısız köz jetkizip otırğanday, täubeli, tekti jwrtımızdıñ osınau kürdeli kezeñde de tärbie men tärtiptiñ biik ülgisin paş etip, memleket basşılığı, jergilikti atqaruşı orındar tarapınan amalsız wsınılğan barlıq is-şaralarğa birtwtas qoldau bildirip, «Bir jeñnen qol, bir jağadan bas şığarıp» otırğan birligi men ıntımağı ayqın dälel bola aladı. Iä, eñku-eñku jer şalğan asıl tekti babalar jerinde eldik mwrasın közdiñ qaraşığınday saqtap kele jatqan qasietti halqımız öz tarihında bwdan jüz, mıñ ese auır qiyanat pen näubetterdi bastan ötkerse de, jigeri jasımağan jasampazdığımen bwl jolğı sınaqtı da sürinbey layıqtı eñserip äketeri kämil!

Eldiñ işinde osınau izgilik pen mädeniettiliktiñ jarqın belgisimen alğa bassaq, ärtürli sebeptermen şette, sırtta jürgen ondağan mıñ otandastarımızğa, sonıñ işinde oquşı studentterdiñ, jastardıñ uaqtılı Qazaqstanğa, ata-anası men jaqındarınıñ ortasına oraluına tiisti müddeli memorgandarmen iskerlik birlikte elimizdiñ diplomatiyalıq, konsuldıq mekemeleri qızmetkerleriniñ janqiyarıq küşimen barlıq qajetti kömek körsetilip, orayımen jüzege asırıldı. Osı arada el basına qiındıq tüsken kezde düniejüzindegi memleketterdiñ basım köpşiligi, tipti örkeniettiñ ozıq ülgisine jettik deytin, ol azday twtas odaqpız degen elderdiñ özi jeme-jemge kelgende irgesin bölek saluğa bet qoyıp, birinşi kezekte tek öz azamattarın qorğauğa wmtılğanı barşağa sezildi. Demek, dana halqımızdıñ «özge elde swltan bolğanşa, öz eliñde wltan bol» deytin wlağatınıñ tereñine tağı bir köz jetken säti de osı. 

Twjırımday kelgende, osınau aytpay kelgen älemdik auqımdı apat, qanday kürdeli qiındıqtar bolmasın, şın mänisinde «tıñdaytın memleket» qağidatı ornığıp, bilik pen halıq arasında eş jasırınsız, aşıq häm sındarlı, tüsinikti swhbat jürgiziletin bolğanda kez kelgen kedergiden, qiındıqtan joğarı jasampazdıqpen, payımdı parasattılıqpen keudeni biik wstap ötuge bolatındığın wqtırdı.

Ärine, jekelegen bir el emes, ğalamdı qamtığan bwl qaterli indet barşa adamzat qoğamdastığınıñ bügingi tım qarqındı bet alısı men erteñgi ömiriniñ mänisine tüpkilikti qayta üñilip, Täñiriniñ özi qazaq aqını Qasımnıñ şamırığa aytqan: "Ey, täkappar dünie, mağan da bir qaraşı" wranın, säl özgertip, "Ey, adamzat balası, öziñe bir qaraşı" dep twrğanday. Endeşe, özimizdiñ de Häkim Abay aytqan «bes dwşpanımızdı bilip, bes asıl iske könuimiz», Tolıq adamğa aynalu, keregemizdi keri tarttırıp kelgen mağınasız dañğoylıq pen kerdeñdik, orınsız otırıs-jiındar, ısırapşıldıq pen astamşılıqtan arılıp, mülde özge sapalı mazmwndağı bolmıstı qalıptastıruğa wmtıluımız – bwl ärine özge taqırıp!

Mwhtar Käribay

Abai.kz

3 pikir