Särsenbi, 27 Mamır 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 9304. Jazılğandar — 4746. Qaytıs bolğandar — 37
Jañalıqtar 1316 13 pikir 8 Säuir, 2020 sağat 11:59

Ükimet otırısı «obanıñ kezindegi kökparğa» wqsaydı

6 säuirdegi byudjetten qwrılısqa bölingen qarjını igeru mäselesi qaralğan Ükimet otırısı «obanıñ kezindegi kökparğa» wqsaydı.

Eldegi qalalardıñ 60-70 payızı karantinde. Soñğı eki ayda millionday adam jwmıssız qaldı. Şağın jäne orta biznes qwrudıñ aldında. Twrmısı naşar 1,5 millionnan astam adamnıñ jağdayı künnen-künge tömendeude. Soñğı eki-üş künde koronaviruspen auırğandardıñ sanı 200-dey adamğa östi, yağni pandemiya örşude.

Al, Ükimet bolsa «bir kün jıldı asıraytın kezde» jer öñdep kökönis, egin eguge janarmay men dotaciyaların böludiñ ornına, qwrılısqa şığıñdar deydi. Bwl, eldegi jağdaydan müldem habarcızdardıñ sözi emes pe?
Bwl jiın memlekettiñ mäselesin şeşu emes, byudjet esebinen öz tirlikterin tügendeudi zañdastıru üşin jinalğan top. Olar eldi oylap otırğan joq. Kerisinşe eldi kökparğa salıp satuğa dayın otırğandar...

Bwl jiın 2010 jılı Parlament Keden odağına kiru turalı elge tiimsiz 30-dan astam zañdı eşqanday talqılausız jartı sağatta qabıldağan nemese 2015 jılı Parlament pen Ükimettiñ jerdi Qıtayğa satu turalı şeşimderiniñ bir türi?! Bwl, avtoritarlıq biliktiñ azğın tirlikteri.

Pandemiyağa qarsı küreske jinağan qarjını körşi Özbekstanmen salıstırsa, bizdiki qayırşınıñ auzına tamızğan sumen birdey. Osı şarağa Mirziyaev $1,0 mlrd bölgen. Al, «biz köşbasşımız» dep qalpağın aspanğa atıp jürgenderdiñ barlığınıñ jinağanı sol somağa jetpedi.

Osınday jağdayda «Samrwq-Qazına» qorınıñ törağası A. Esimovtıñ, «...Holdingte jwmıstan qısqartu bolmaydı, barlığı öz orındarında qaladı...», degen mälimdemesi köñilge qonadı. Osını estigende memleket müddesin oylaytın, isker basşı, dağdarıs menedjeriniñ bolğanına riza bolasıñ.

Osınday kezde qiındıqtan şığınsız şığudıñ birden-bir jolı – ol qoğamnıñ bir adamday tärtip saqtap, bir jağadan bas şığarıp küresuinde.

Prezident Q.Toqaev osıdan eki apta bwrın, «wlttıq kompaniyalar ötken jıldıñ 100% dividentin byudjetke tölesin dese, Ükimet 50% deydi. Al, tağı bir ministr, «elge aqşalay kömek beru populizm», dep aydı aspannan şığardı.

Bilim jäne ğılım minmstrligi «onlayn rejimde oqıtu mümkin emes», dep odan bas tarttı. 2010 jıldan beri «cifrlandıruğa» bölingen bir trln. teñge qayda ketti?

Elde birliktiñ bolmauı, onıñ azamattarınıñ memlekettik tilde emes, 130 tilde söylep, sonşama oy-oylap, barlığınıñ Qazaqstandı ortaq Otanım dep sanamauında. Bwl 30 jıldağı qoyırtpaq sayasattıñ qorıtındısı.
Eldi biriktiretin ortaq ideologiya joq.

Bwl jerdegi tragikomediyalıq mäseleniñ şeşilmeuine bükil qoğam, onıñ işinde aldımen bilik jäne qazaqtar kinäli. Qazaqtıñ otbası doñızqorağa aynalıp ketkenine ğasırdan astı. Onı moyındağımız kelmeydi. Jasıramız. Bwl dert bizge äulie sanap jürgen Şoqan, Abay, Ibıraylarmen keldi. Ökiniştisi, onı osı uaqıtqa deyin Mwstafa Şoqaydan basqa eşkim tüsinbedi nemese tüsinse de aytpadı. Wlttıñ ruhani kösemi sanap jürgen Abaydı Qasietti Qwran sürelerimen qatar jattaytındar, onıñ qara sözderindegi, «...Qazaqtıñ moral'dıq deñgeyi orıstıñ mwjığınan (tyuremşik dep tüsiniñiz) tömen» (2-şi q.s.), «qazaqtıñ qazaqtan basqa jauı joq...» (12 q.s.), «tiri qazaqtıñ sözden amanı joq, ölgen qazaqtıñ jamanı joq...» (13 q.s.), «qazaq eñbek etuden göri, kezip el aralağandı jaqsı köredi...» t.b. sanalıq ta, sapalıq ta, tärbielik te mäni joq sözderdi jattap ösken buın wltınıñ dästürin mensinbeytin egoist, Otandı süye almaytın kosmopolit, ana tilin bilmeytin naqwrıs, ne qañğıbas bolmağanda kim bolıp şığadı?!

Barlıq Qasietti kitaptarda «Qwdaydıñ bir atı Halıq...», deydi. Bilik uaqıtşa, memleket te özgeredi, al halıq mäñgilik! Al, halıq turalı aytılğan joğarıdağı sözder onıñ qasietin ketiredi. Qasieti ketken elde namıs, ruh, jiger, birlik pen bereke bolmaydı. Onday elge baq qonbaydı!

Keşegi Qorday oqiğası kezinde Äblyazov pen Erğalievanıñ qazaqqa qarap aytılğan sözderinen keyin, bwl elge olar barda eşqanday Goloşekinniñ keregi joq ekeni belgili boldı. «Üy artında dwşpan bar» degen osı bolar. Al, eldi kögertemiz dep olarğa (kelesi Qosanovqa) erip jürgenderdiñ maqsattarı qanday?!

S.Äbdildin aqsaqaldıñ, «elge qanday da bolsa wltjandı basşı kerek...» degeni köregendigi edi.

Bolaşağın oylaytın el, wlttıñ qamın oylaytın wrpağın tärbieleydi.
Prezident mırza! El Sizdi tek Qazaqstannıñ emes, älemdegi barlıq qazaqtıñ Prezidenti sanaydı jäne memlekettik tildiñ damuına atsalısadı dep senedi! Elge baqa, şayan, aqqu emes, birlik pen tärtip kerek!
Tapsırmanı orındamaytın Ükimet, Parlament, ne mäñgürt şeneunikterdi otsavkağa jiberu kerek! Bwl iste El Prezidentti qoldaydı.

Janwzaq Äkim

Abai.kz

13 pikir