Jwma, 25 Qırküyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 107590. Jazılğandar — 102360. Qaytıs bolğandar — 1699
Ädebiet 1677 4 pikir 7 Säuir, 2020 sağat 12:12

Smartfon (äñgime)

Bwl üyde bäri bar edi. Ermwhan ötken ğasırda jolı bolğan ğalım boldı. Student kezinen közge tüsti. Qazaqtıñ eski ädebi nwsqaların jinastırdı, zerttedi. Bwl keñestik jüyedegi onıñ atın şığardı. Bayandamalar jasadı. Ğılımi ataq aldı. İrgeli oqu ornında kafedra basqardı. Äyteuir ğılımnıñ  qwrmeti bar kezde ömir sürdı. Törde otırdı. Ağayın-tuıs üyinen şıqpaytın. 

Dastarhanı mol, jazğan-sızğandarı jariyalanıp jattı. Qırıqqa jetpey doktor, eluinde Wlttıq Ğılım akademiyasınıñ akademigi atandı. Ministrmen para-par aylıq alatın. Sondıqtan da basqa qızmetke qızıqqan da, şaqırğan jerge barğan da joq.

Wstaz boldı. Şäkirtteriniñ aldı ğılım doktorı bolıp ta ülgergen. Zaman, qoğam osılay bola beredi dep oylağan. Biraq osı bir şat twrmıs  bir sätte közden ğayıp bolğanday edi. 

Bir jaqsılıqtıñ bir qiındığı boladı eken. Qoğam özgerdi. Jüye qalıptan şıqtı. Jaña qwndılıqtır kele bastadı. 

Ermwhan bwl özgeristi quana qabıldadı. Sonıñ sözin söyledi. Qwlaş-qwlaş maqalalar jariyaladı. Rası sol edi. Ol keşegi «bwratana» dep atalğan halıqtıñ eski tarihı, ädebieti men mädenieti damıp, öli tili tiri tilge aynaladı dep erekşe quandı. Uaqıtşa qiındıqtardı elegen joq. 

Uaqıt onı şıñdağanday edi. Ğılım men bilimniñ qadiri ketken kezde de bireuler qwsap, näsibin käsipten izdegen joq. Balaların da käsipkerlikke jibermedi. Onıñ ar jağınan aramdıq apanı twrğanday seziletin. «Tınış wyıqtap, quanıp oyanğanğa» ne jetsin. Degenmen, küni keşegi tanıstarınıñ jaldarı maylanıp, jelkeleri küdireyip şıqqandarına tañ qalmadı. Qwday bireuge bilim beredi, bireuge jon beredi. Tek jelkesinen şıqpasın da. 

Biraz şäkirtteri qorğaudı qoyıp, ala dorbaların alıp saudağa ketti. 

-Ala dorbanıñ uaqıtı bitedi. Küni erten bilim men ğılımnıñ qadiri ösedi. Odan da qorğap alıñdar. Äli jassıñdar. Sonan soñ saudağa barsañ da boladı. Keyin jastıqta jinağan bilimderiñniñ jemisin köresiñder,-  dep talanttı jastarğa aqıl aytıp kördi de. Biraq oğan köp şäkirti moyınswnbadı. 

- «Esektiñ artıñ jusañ da, mal tap»,- degen joqpa edi Abay aqın dep özine kinä arta söylegender de tabıldı. 

Ne dersiñ. Ärkimniñ öz jolı, öz tañdauı bar.

Ermwhan eski bir qalıptasqan oydan şıqpadı. Komp'yuterge üyrene almadı. «Qolmen, qalammen jazılğan dünieler ğana mıqtı boladı» degen oy sanasın şırmap alğanı sonday, bilse de bilgisi kelmedi. 

Kafedrada hatşı qızı jazğan düniesin terip berip otırğandıqtan ba, äyteuir odan qaşqaqtadı. Biraq komp'yuterdi paydalanudı, aqparat alıp körudi üyrendi. Biraq onı teruge qwlqı bolmadı. 

Künder jıljıp ötip jattı. Ol birsıdırğı ömir sürdi. Bireuden kem, bireuden ilgeri degendey. Üy-jayı bar, balaları bölek-bölek twradı. Maşinası qorada twr. Sayajayı da bar. 

Swlu qartayıp kele jatqan. Jiğan-tergeni bar, kempiri ekeui de qızmet isteydi. Jıl sayın şetelge barıp, teñizge şomılıp qaytadı. Bir baqıttı janwya bolsa, osı Ermwhannıñ şañırağı edi. 

Zaman zımırap ötip jattı. Keşegi şäkirtteriniñ birazı sauda-sattıq dep jürip, azıp tozdı. Biri otbasınınan ayrıldı, dalada qaldı. Al biri öz degenine jetti. Balaların şetelde oqıta bastadı. 

-Ermwhan wstaz,- dedi talanttı şäkirtteriniñ biri Amantay.  -Siz eski qalıpta qalıp qaldıñız. Mına kitabıñız kimge kerek.  Bäri komp'yuterde twr. Zaman qalıbınan qalmañız. Sizge estelikke smartfon sıylağım keledi. Bäri osınıñ işinde. Ne qajet, bäri bar. Tübi kerek boladı. Osımen beynebaylanısta bolıp  söylese beresiz. Bwl bärin auıstıradı. Sizge eşkim kerek bolmay qaladı,-dep qoyar da qoymay «krutoy» smartfon sıylap ketti. 

Ol öziniñ knopqalı qarapayım telefonına sonday senimdi boldı. Smartfondı aldı da qobdişasına saldı. Sol küyi wmıtıp ta ketti. 

Ol jüregimen jaña zamannıñ talabın sezindi. Biraq onı qabılday almadı. Bir ürey sanasın aldı. Onsız da jatbauır bolıp bara jatqan adamdar ağayındıq, tuısqandıq senimnen ajırap qalmaspa eken. Bir ürey bir küni öz basına keletinin sezinbedi. Bäri ayaq astınan astañ-kesteñ boldı. Bäybişesi qaterli  isikke tap boldı. Emin taba almadı. Aqırı düniede ötti. Jalğızdıq basına tüsti. 

Jalğızdıq onı wlına alıp keldi. Olar küni boyı jwmısta. Keşke bäri jinaladı. Biraq ündemey tamaq işedi. Bir-birimen söylespeydi de. Smartfonınan bastarın almaydı. Sonan soñ ärqaysısı öz bölmesine kiredi de, smartfonğa üñiledi. 

Ermwhannıñ boyına ürey  kiredi. Şäy basında ne istep, ne qoyğandarı turalı äñgimelespeuşi me edi? Beu-beu, dünie?! «Ana balağa anau kerek, mına balağa mınau kerek», ana toyğa qalay baramız, kökemizge şäy bermegeli köp boldı, - dep şüyirkelesip otıruşı edik. Jwrttıñ bäri osınday ma? Bwlar birigip teledidar da körmeydi. Tört bölmede tört televizor. Biraq eşqaysısı qosılmaydı. Bäri samrtfonda otıradı.

Bala-şağanıñ ortasında otırıp ta jalğız boladı eken-au adam. Ermwhan jarnama jariyaladı. «Üş bölmeli jeke üyi bar. Materialdıq jağınan qısılmaytın alpıs bestegi  jalğız bastı erkek elu-alpıs jastağı, smartfon qoldanbaytın äyel izdeydi».

Bwl jarnamanı wlı Nwrlan Estaev kördi. Qıp-qızıl bolıp ketti. Keşke üyge jinalısımen tosın äri qatañ şeşim ayttı. «Büginnen bastap üyge kelisimen smartfondı qospaysıñdar. Mına qobdişada twradı. Özim de solay isteymin». 

Ol äyeliniñ de, qızınıñ da, wlınıñ da, nemeresiniñ de smartfonın alıp tartpağa salıp, kilttep qoydı. 

Sol küngi keşki şäy da keremet tätti körindi. Küni boyı bolğan jañalıqtarın aytıp, bäri märe-säre boldı.

- Endi künde osılay boladı,- dedi Nwrlan qatqıl ünmen. 

Bäri ünsiz bas izedi. 

Uälihan Qalijanov

Abai.kz

4 pikir