Beysenbi, 13 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 101372. Jazılğandar — 76756. Qaytıs bolğandar — 1269
46 - söz 1039 7 pikir 1 Säuir, 2020 sağat 12:23

Nwr Otan - sayasattağı monopolist

Koronavirus damığan elder üşin de, damuşı elder üşin de ülken sınaq bolıp twr. Ükimetter adamdar men el ekonomikasın aman alıp qaluğa tırısıp jatır. Bilik basındağı twlğalardıñ/partiyalardıñ tıraştanuınıñ artında konstituciyalıq jauapkerşilikpen qatar öziniñ sayasattağı bolaşağı üşin uayım jatır. Sondıqtan osınday krizispen küresti propagandasız elestetu mümkin emes.

Propagandanıñ tür-türi bar. Onıñ forması memlekettegi sayasi rejimge tikeley baylanıstı. Demokratiyalıq elderde propaganda köbinese belgili bir mäsele töñireginde aqparattıq kampeyn türinde jüredi. Al avtoritarlıq elderde ol “kampaneyşina” formatında ötedi. Onıñ jarqın mısalı retinde #StayHome men #BizBirgemiz-di keltiruge boladı.

AQŞ-ta bastau alğan #StayHome kampeyniniñ messedji öte qarapayım äri tüsinikti. Nauqandı wyımdastıruşılardıñ aytqısı kelgeni – “Üyde otır. Qolıñdı jii ju. Mwqtajdarğa kömektes. Panikağa berilme.” YAğni, kampeyn sayasi ideologiyadan göri ğılımi faktiler men logikağa, adamgerşilikke süyenip twr. Odan bölek demokratiyalıq elderdiñ prezidentteri elde qarjı jetkilikti dep mälimdep alıp, artınşa halıqtan aqşa swrap jatqan joq. Ideologtar nauqanşıldıqqa berilip, maskalarına deyin “Biz birgemiz” dep jazıp alıp, a-lya Eskendir Ibragimge “ruhtı” köteretin än aytqızıp, Djeki Çandı kampaneyşinağa aralastırıp jatqan joq. Eñ bastısı, memlekettiñ qinalğandarğa qol wşın sozuın mindetsinip jatqan eşkim joq.

Al Qazaqstanda “bas kitaphanaşı” jwrtqa qol jayıp, NurOtan-dıqtar “Biz Birgemiz” degen kezekti “kampaneyşinanı” bastap ketti. Osı nauqan arqılı NurOtan-dıqtar men Jas Otan-dıqtardıñ aytqısı keletini – “Sın sağatta 41 mln dollar jinap, eldi jarılqap jatqan biz ğana. Elbasınıñ sarabdal sayasatı arqasında tonnalap azıq-tülik tarattıq. “Divannıy kritikter” pandemiya kezinde sayasattı qoyıp, bizge qosılıñdar”.

Bir qarağanda bas partiyağa bastama köterip, mwqtaj jandarğa kömekteskeni üşin, sayasattı şetke ısırıp tastap, pandemiyağa birge qarsı twruğa şaqırğanı üşin rahmetten basqa eşteñe aytqıñ kelmeydi. Biraq “Biz Birgemiz”-diñ qalay jürip jatqanına mwqiyat qarasaq, Nwr Otan “moldanıñ aytqanın iste, istegenin isteme” degen jağdaydı tudırıp otır. Odan qalsa nauqanşıldıqtıñ kesirinen qazaqstandıq därigerler men “VOZ”-dıñ aqılğa qonatın aqıl-keñesteri partiya wranınıñ köleñkesinde qalıp jatır. YAğni, koronaviruspen küresti sayasilandırmayıq dep alıp, Nur Otan-nıñ özi “Biz birgemiz!” dep wrandatıp, sayasilandırudıñ kökesin körsetip, ädettegidey kognitivti dissonans tudırıp jatır.

Birinşiden, krizis kezinde sayasattı qoya twru mümkin emes. Sebebi kez kelgen krizisten sayasi şeşimsiz şığu mümkin emes jäne osınday jağdayda bilik öziniñ ärbir şeşimin dwrıs dep körsetuge tırısadı. Bwl – sayasattağı qalıptı närse. Öytkeni wzağıraq üstemdik etu üşin bilikke ie top kez kelgen problemanı şeşude özin özgelerden qabilettirek dep körsetui kerek. Köpşilikti soğan sendirui kerek. Sol üşin Qazaqstandağı bilik bıltırdan beri “Biz Birgemiz”-di ört söndiruge, öziniñ “kosyaktarınan” payda bolğan problemalardıñ saldarın juıp-şayuğa paydalanıp jür.

Mäselen, Arıstağı jarılıs kezinde Nwr Otanğa qatısı joq adamdar volonterlik tanıta bastağanda bilik “Arıs, biz birgemiz” dep şıqqan bolatın. Sol kezde de ükimet qalanı qalpına keltirudi 17 aymaqtıñ moyınına ilip qoydı. Partiyanıñ ideologiyası jüregine jaqın kisiler “Biz Birgemiz” degen jazuı bar futbolka kiip şığa keldi. Toy Häm partiya änşileri “Arıs, biz birgemiz” dep “ruhtı köterdi.” Memleketke täueldi bükil media men blogerler biliktiñ arıstıqtarğa qamqorlığı jaylı jarısa jazdı. Osılayşa “Arıstağı jarılısqa jol bergen kim?” jäne “Jarılıstıñ qaytalanbaytınına qanday kepil bar?” degen swraq şetke şığıp qaldı. Qalay desek te, sol kezde bilik krizis kommunikaciyada “grubıy” qateler jiberse de “Biz birgemiz” akciyası arqılı narrativti özine tiimdi jaqqa bwrıp kete aldı.

Sondıqtan osı uaqıtqa deyin eşqanday mardımdı sayasi bäseke körmegen, krizistiñ bärin kampaneyşina arqılı şeşuge boyı äbden üyrenip qalğan biliktiñ Feysbuktegi senimdi ökilderiniñ Janbolat Mamaydı jäne özge sayasi belsendilerdi mäseleni sayasilandırmauğa şaqırıp, populist dep ayıptauı aqılğa sıymaydı jäne öte külkili närse.

Ekinşiden, “Biz birgemiz” qayırımdılıq akciyasınan bwrın parlament saylauı aldındağı sayasi ügit-nasihat akciyasına köbirek keledi. Bıltır “Eki siır” turalı äñgime bolğan partiyanıñ otırısınan keyin parlament saylauına bas partiya kirisip ketken-di. B.Baybektiñ karantinge baylanıstı toqtap qalğan aymaqtardı aralauı sol dayındıqtıñ bir böligi edi. Tötenşe jağday men karantinniñ, deval'vaciyanıñ äserinen sol gastrol'dik sapar qayırımdılıq akciyasına aynalıp ketti. Ärine, Nwr Otan ärbir saylauşınıñ dauısı üşin küresip jatır deu artıq. Maqsat - kedey halıqqa nwrotandıqtar kömek kersetedi deu arqılı protestti köñil-küydi saylauğa deyin basu.

Üşinşiden, jwrtqa öz bidayın quırıp beru arqılı eldi jarılqağanday körinu – nağız közbayauşılıq. Partiya törağasınıñ qızı äri partiyanıñ sayasi byurosınıñ müşesi D.Nazarbaevanıñ Londondağı üş üyiniñ qwnınıñ jartısına jeter-jetpes byudjeti bar fond qwru arqılı kömek körsetu qayırılımdılıqtan bwrın qayırımdılıqtıñ imitaciyasına köbirek wqsaydı. Oğan qosa, qamqorşılar keñesin qwru arqılı qarjınıñ jwmsaluın baqılauğa wmtılu “Müşeleri jemqorlıqqa äbden batqan partiya özge tügili öz-özine senuden qalıptı” degen oy qaldıradı. Byudjettiñ aşıqtığı men dwrıs jwmsaluın qamtamasız ete almay otırğan partiyanıñ bir fond arqılı aşıqtıq sayasatınıñ ülgisin körsetuge tırısuınan da imitaciyanıñ iisi şığadı.

Törtinşiden, Jas Otandıqtardıñ “Divannıy kritikter sözdi qoyıp, qayırılımdıq jasau üşin bizge qosılıñdar” deui öte külkili. Olardıñ logikasına salsaq, Qazaqstanda mwqtaj adamdarğa kömek körsetip jürgen tek nwrotandıqtar jäne olardıñ akciyasına qatısu arqılı ğana adamdarğa kömektesuge boladı. Eñ soraqısı, kömek alğan mwqtaj azamattardıñ suretin internette jariyalap “foto-otçet” wyımdastıru, sol arqılı sıni pikir aytıp jüretin azamattardı tüyrep ötuge tırısu qayırımdılıq jasaudı mindetsinuge wqsaydı. Osındayda “Körgensiz kisi bergenin aytar” degen qazaqtıñ sözi oyıña eriksiz keledi eken.

Ras, Nwr Otannıñ äzirşe qwrığı wzın. Az uaqıttıñ işinde kampaneyşinanı bastap kete aladı. Öytkeni ol sayasattağı monopolist. Sondıqtan azamattardıñ bay-quattı ömir süruine mümkindik jasau – biliktiñ üş tarmağın uısında wstap otırğan partiyanıñ mindeti. Alayda nwrotandıqtar absolyutti bilik absolyutti jauapkerşilikti jükteytinin tolıq tüsinbey jürgenin “Biz Birgemiz” kampaneyşinası tağı bir ret körsetti. Ekinşi jağınan, monopolist bolu biznes pen sayasatta bosañsuğa sebep boladı. Uaqıt öte monopolistter sayasatta jeñiledi. Eñ jamanı, toqmeyilsu men nauqanşıldıqtıñ zardabın ädil saylauda jeñilis tabatın monopolist partiya ğana tartpaydı. Monopolist bilikten ketkennen keyin sol partiyanıñ sayasatımen ömir sürgen azamattar wzaq jıldar boyı kampaneyşinanıñ “jemisin” köretin boladı.

P.S. Iä, apat aytıp kelmeydi. Tabiği apattar kezinde barınşa biriguimiz kerek. Ol üşin propaganda da kerek. Biraq pandemiyağa qarsı birigu üşin kompartiya stilindegi biliktiñ propagandası tiimsiz. B.Baybektiñ “Tek soñğı 6 künde bükil el köleminde 11 600-den astam otbasığa 214 mln. teñgege kömek körsetildi” degennen göri 42,500 teñgeni azamattarğa eş kedergisiz jetkizip berudi maqsat twtıp, “Qoldarıñızdı jii juıp, üyde otırıñızdar” deui äldeqayda paydalıraq boladı. Tipti adam ömirin saqtaytın keñes bolar edi. Al azıq-tülik taratıp jürgen jasotandıqtar milliondağan adamnıñ “vıjivat'” etip jatqanın körip, “30 jıldıq sarabdal sayasattıñ nätijesi osı bolsa, sarabdal emes sayasattıñ nätijesi qanday bolar edi?” degen swraqtı öz-özine qoyar dep ümittenemin.

Şalqar Nwrseyitovtıñ äleumettik jelidegi jazbası

Abai.kz

7 pikir