Düysenbi, 30 Naurız 2020
Pikir 1581 4 pikir 25 Naurız, 2020 sağat 12:21

Memleket bölgen aqşa tek bizneske ketse, qalğan jwrt ne isteydi?..

nemese

Bizge qazir özimdilik emes, tözimdilik kerek…

Qadirli ağayın! Qwrmetti dostar!

Wlıstıñ Wlı küni Naurız merekesi qwttı bolsın! Bayağıda osıdan 40-50 jıl bwrın biz Naurızdı toylamaytınbız.Öytkeni Keñes ükimeti bizge Naurızdı toylauğa tıyım salğan. Alayda oquşılar, mwğalimder 22 naurızdan bastap köktemgi demalısqa şığatınbız. Sondıqtan da bizdiñ köñilimiz köteriñki bolatın. Qıstay kigen etik, qwlaqşın, pal'to, kurtkalaramızdı tastap jañarıp kiinetinbiz. Kök şıqqanğa, şöp şıqqanğa, külimdegen künge quanatınbız. Senbilik jasap, aulamızdı, köşemizdi tazalap, qoqıstardı örtep jañaratınbız. Köktem eñ aldımen köñilimizge kelgendey küy keşetinbiz.

Al, biıl özgeşe... Sebebi älemde, tabiğatta, adamdar da özgerdi. Eñ bastısı bizge Täuelsizdik keldi... Täuelsizdik bärine birdey kelgen joq. Eldiñ bäri nağız täueldilikke täueldi boldı. Joqşılıqqa, kedeyşilikke, kreditke, bankke, jwmıs beruşige, policiya men prokurorğa täueldi boldı.

"Samarqanda bir äpkem bar, menen de ötken soraqı" demekşi, endi mine mwnaydıñ bağası tömendep qala berdi. Älemdik koronavirusqa täueldi boldıq. Qwday saqtasın deymiz... Bwl indettiñ qaydan kelgeni belgisiz.

Adamzat tarihında bwnday auru köp bolğan. Süzek, oba, tırısqaq, şeşek... Sonau Ibn Sinanıñ zamanınan beri qanşama indet boldı. Biraq, qay kezde de adamzat ol qasiretti jeñe bilgen. Al, qazir şe? Zaman da, zañ da basqa…

Meniñ öz oyımşa, bwl eñ aldımen adamdardıñ nietine, köñiline, meyirimdiligine, mahabbatına, imanına tikeley baylanıstı. Basqasın bılay qoyğanda soñğı 10-15 jıldıñ özinde jer betinde soğıs örti köbeymese azayğan joq. Auğanstanmen, YUgoslaviyadan bastalğan soğıs Arab elderin, Siriya, Iran, Liviya,Türkiya jwrtşılığınıñ berekesin aldı. Qanşama terakt boldı. Qanşama jwrt tuğan üyin, mekenin, Otanın tastap, bosqın boldı...Qanşama säbidiñ, jetim-jesirlerdiñ köz-jası köl boldı… Jañılmasam F.Dostoevskiydiñ sözi bar-tın "Eger bir säbidiñ köz jası tögiletin bolsa, ol revolyuciyanıñ qwnı kök tiın", - degen. Qanday Wlılıq deseñşi… Al qazir bir emes, milliondağan säbilerdiñ köz jası köl emes, teñizge aynalğan. Al adamzat esin jiyar emes… Bwl bizdiñ - adamgerşilikti, meyirimdilikti, janaşırlıqtı, adamdı qwrmetteudi wmıtqanımız bolar…

Büginde ne köp? Säuegeyler men äulieler köp zaman boldı. Küni keşe ğana bir änşisımaq  "bwl koronavirustan qorqudıñ keregi joq", - dep ottap otır. Bireuler "osı indetti emdeytin dwğam bar, anau-mınau qasietim bar", - deydi. Netken topastıq… Netken arsızdıq… Meniñ biletinim bwl  äzirge emi tabılmay twrğan indet. YAğni sınaq. Bwl tek biz  ğana üşin emes, adamzat üşin ülken sınaq. Öytkeni biz mäñgürttenip kettik. "Adamğa tabın - Jer endi", - dep Jer - Ananı tabındırmaq boldıq. Satpaq boldıq. Bälkim sodan da bolar, neşe türli apattardan köz aşpay qaldıq. Sibirdegi, Italiyadağı, Portugaliyadağı, Avstraliyadağı örtten milliondağan jan-januarlar opat boldı. Estuimşe osı indettiñ özi laboratoriyadan bastalıp, sodan jer-jerge tarağan. Onı däleldep jatqan da eşkim joq, däleldeudiñ de qajeti şamalı.

Keş, tım keş. Bir asqanğa, bir tosqan. Adamdar esin bir sät jiğanday. Adam üşin de, tirşilik üşin de eñ ülken baqıt ol - Ömir. Ol - atqan tañğa, batqan künge kuä bolu, keudeñ tola dem alu, süygen isiñmen aynalısu, jaqındarıñmen bir bolu. Bwl Allanıñ adamğa bergen eñ ülken sıyı. Iä, qazir - karantin. Üy qamaq... Dalağa da, qalağa da, qalağan jeriñe de bara almaysıñ. Bärimiz - bir sät üy qamaqtıñ ne ekenin endi tüsinip jatırmız. Adamğa eñ keregi erkindik ekeni esimizge endi tüskendey. Quanatınım aqşası köp halıqtıñ arqasında bayıp alğan bayşıkeşter  bir sät täubesine tüskendey. "Jalmauızğa da jan kerek", - degen osı şığar. Al meniñ - alañdaytınım qarapayım halıqqa qiın bolatın boldı. "Arıq atqa - qamşı jau",- degendey, biılğı qıstıñ qarlı boranınan ildäldalap şıqqan jwrtqa oñay bolması haq. Ükimet - Ükimet bop qalğısı kelse, erteñinen ümit kütetin bolsa, däl qazir halıqqa järdemdesu kerek.

Men ekonomist te, finansist te emespin. Men tek ruhaniyatpen,  mädenietpen aynalısam… YAğni adam janımen… Meniñ wqqanım - qazir halqımız qiın kezeñdi basınan keşirude. Memleketten bölingen 10 mlrd. dollar tek bizneske ketse, qalğan jwrt ne isteydi? Byudjettegi elmen, zeynetkerlerdi qaytemiz? Al auıldağı jwrt ne isteydi? Mine, mäsele qayda? Osınday qiın - qıstau kezeñde auıldı qalay aman saqtaymız? Däl qazir halıq köşege şığıp ketpesin desek - Elbasınan bastap, Ükimet müşeleri bar, äkimder bar halıqpen birge bolğanı dwrıs. El işin, auıl auıldı aralauı kerek. Meniñ wqqanım qazir eldiñ eñsesi tüspeui tiis. Eñsemiz biik bolsa - bizge eşteñe qorqınış emes.

Köppen körgen wlı toy. Jürek törinen orın alğan teñdessiz Mwhammed (s.a.s) kitabında (Ğ.Tobışevtıñ audarması) Qwrayıştardan qorlıq körgen Mwhammed(s.a.s) payğambarımız özine de, özge muminderge de tek tözimdilik tilegen eken. Bizge de däl qazir tek qana tözimdilik kerek. Bizge özimdilik emes, tözimdilik kerek...

Soñğı qosarım öz basımnan, barşa dos jarandarımnıñ atınan aq halattı abzal jandar därigerlerge, sanitarlarğa, osı indettiñ aldıñğı şebinde jürgen batırlarğa basımdı iem.

Talğat Temenov

Abai.kz

4 pikir