Өміржан Әбдіхалық. Әдеби сананың айқайы (Әлия Бөпежанованың сұхбатынан кейінгі ой)

Жалпы, мен әдебиет қоғамның айнасы, тіпті ол көркем айнасы дегенге келіспеймін. Айталық, осыдан бірнеше жыл бұрын "Жас қазақ" газетінде жазушы Қуандық Түменбайдың "Ұябасар" деген әңгімесі шықты. Әңгіменің идеясы әкесіз ұрпақтың пайда болуы мен ұрпақ алдындағы жауапкершілікті сезінбейтін қоғам мүшелері туралы дәлірек айтқанда, жезөкше қыздың өмірге бала әкелуі жөнінде. Бұл әңгіме Жұмағали Сайын көшесі жезөкшелерге толы кезде жазылған және сол көше жадым жаңылдармаса, әңгімеде айтылады. Қазір ол көшеде жеңіл жүрісті бикештер тұрмайды. Яғни көркем әңгіменің де құны жоғалды деген сөз. Егер бұл әңгіме жезөкше әйелдің болмысы, танымы, табиғаты, психологиясын жан-жақты ашатын шығарма болғанда онда ол нағыз әдеби туынды болар еді. Сіз Мұхтар Омарханұлының "Қаралы сұлу" деген әңгімесін оқып көріп пе едіңіз? Міне, нағыз көркем шығарма. Және бұл мәңгілік туынды. Яғни әдебиет адам жанының жұмбағы оның өмірдегі түрлі жағдайлардағы құбылу, өсу, тоқырау, жетілу деген сияқты мәңгілік сұрақтарға жауап іздеуі керек. Бір сөзбен айтқанда, әдебиет мәңгілік дүниелерді қозғауы және сөз етуі тиіс. Сұхбатта журналист тағы қайталауға ұрынып, қоғамдағы, саяси биліктегі қалыптасып отырған жағдайларды неге көтермейді деп сұрақ қояды. Кешіріңіз, мәртебелім, әдебиет ешқашан мәселе көтермейді және оның шешілу жолдарын ұсынбайды. Бұл қызметті, бәлкім сіз естімеген боларсыз, ғасырдан астам уақыт бойы журналистика көтеріп келеді және оның негізгі қызметі болып саналады.

Бір қызығы, біз әдебиетте өткен ғасырдың әдеби мәселесімен талмай тіпті кейде құнығып айналысып келеміз. Бұл біздің әдебие санамыз жаңа заманды әлі жатырқайды деген сөз. Айталық, қаламақы, әдеби процесс, кітап таралымы және қазақ қаламгерлерінің ұлттық мәселені жаңаша қырынан емес, таптаурынды жолмен көтере беруі және әдеби буынаралық байланыстың сапасыздығы осының бәрі жаңа қоғамды қабылдай алмай ширыққан әдеби сананың айғайы. Және де шапанқұмарлық пен атаққұмарлықтың жұқпалы әдеби дертінің әлі күнге емі табылмауы оның әдебиетке енді араласа бастаған азаматтарға жұқпалы ауру ретінде таралуы да сол әдеби сананың түлей алмаған көтерем бейнесін көрсетеді.

Тіпті, керек десеңіз, біздің әдеби санамыз артта қалған. Айталық, біз әлі күнге алпысыншы, жетпісінші жылдары жазылған көркем шығармаларды прозада Мұхтар Мағауиннің, Әбіш Кекілбаевтың, Оралхан Бөкейдің, Төлен Әбдіктің ал, поэзияда Төлеген Айбергеновтің, Жұмекен Нәжімеденовтің, Мұқағали Мақатаевтың, Есенғали Раушановтың шығармаларын аузымыздың суы құрып, тамсанып күні бүгінге дейін айтамыз. Бұл дегеніңіз, отыз жылға тарта уақыт ішінде біздің әдеби санамызды түлететін, келесі бір биікке көтеретін шығарманың өмірге келмегенін айғақтайды. Яғни әдеби санамыз сал бола бастаған. Ал, егер әдебиеттегі рулық қатынастардың отбасылық, тұрмыстық деңгейден шығып, әдебиет - сөз өнері ісінде шешуші рөлге ие болғанын айтатын болсақ, онда әдеби сананың қай ғасырда қалғанын ішіңіз сезетін шығар. Бұл жерде әрине, рулық қатынастардан бастау алатын тамыр-таныстықты, жершілдікті дәл осы дүниелердің негізінде жүргізілетін әдеби соғыстар мен бөлініске түскен әдеби орталардағы жарыстарды және осы жолда жаңа мүриттер тәрбиелеу ісі жүретінін айтып отырған жоқпыз. Сайып келгенде, мұның бәрі оқырман күткен шығарманың жазылмауына шырмауықтай шырматылып кедергі болып жатқан және көзге көрінбейтін әдеби микробтар. Яғни бүгінгі біздің әдеби ағзамыз әдбен уланған. Оның микробқа қарсы күресетін иммунитеті мүлдем қалмаған.

Тағы бір мәселе, әдебиеттегі алтын жүлгенің бұзылуы. Қазір көптеген қаламгерлер не болса, жаза береді. Және оның ішінен тұщымды бір нәрсе табылса жақсы ғой. Қайдам... Айталық, Дүкенбай Досжан «Ақорда» деген роман жазды. Біздіңше, жазушы роман жазғаннан гөрі президент туралы «Егемен Қазақстанға» көлемді мақала жазса, сол да жетер еді. Мұндай шығармалардың және ақын-жазушылардың тізімі abai.kz сатында жарияланды. Және ата-баба түгендеу үрдісі де әдебиеттегі алтын жүлгенің тас-талқанын шығарды. Негізі, қалам ұстаған адам белгілі, өзіне аян уақытқа тоқтай білгені де оның қаламгерлік ісіне абырой, бедел екенін уақыт дәлелдеп отыр. Осы тұстан тағы бір басы қылтиатын мәселе әдебиеттің әлеуметтік қыры. Біздің қаламгерлер әдебиет арқылы әлеуметтік жағдайын шешуді әдетке айналдырып алған. Айталық, сыйлыққа таласу, үкіметтен үй сұрау, лауазымды адамдардың тегі болмаса туысы туралы кітап жазу тағы басқа толып жатқан әрекеттер әдебиетті қайыршыға, тексізге айналдырып жіберді. Және қаламгерді үлде мен бүлдеге орау арқылы керемет әдеби туындыны өмірге әкелуге болады дегенді дүнияның әдебиет тарихынан естімеген екенбіз. Ал, шындығында, мұның бәрі совет өкіметі кезіндегі идеологиялық құрал есебінде қолдан жем жеп үйренген қазақ кеңес әдебиетінен қалған сарқыншақ. Қаламгерлердің мұндай әрекетін байқаған оқырманда бүгінгі әдебиеттен сырт айналды. Бұл өз кезегінде оқырманның көркемдік, талғамдық деңгейінің түсуіне, ой, жан тәрбиесінің тірегінсіз қалуына әкеліп соғып оның туған әдебиетіне деген сезіміне сатқындық болып шығады. Әдебиет ешқашан әлеуметтік мәселелерді шешудің жолы болған емес және болмайды да. Егер, адамға үй, жақсы жиһаз, көлік, үлкен қызмет керек болатын болса, ол соның бәрін адал еңбегімен жасауы тиіс. Тіпті, қандай заман болса да мейлі. Ал, өнерге деген адалдық қаламгер үшін аса маңызды.

Біздің ойымызша, кез келген әдеби туынды аяқталып, баспасөзде немесе кітап болып шыққан соң ол автордан бөлініп шығып, жеке өмір сүре бастайды. Шығарма бұдан былайға жерде өзіне қарсы айтылған сынды да, мадақты да көтере алатын, тіпті оқылмай қалған жағдайда да өмір сүре алатынын шығарма автордан бөлек өзі дәлелдеп шығуы керек. Яғни белгілі бір көркем шығарманың өзіндік иммунитеті, өзін-өз қорғау қабілеті болуы шарт. Бұл дегеніңіз, шығарманың иядесы мен оның көркемдік жағының тастүйін болуы керек дегенді білдіреді. Бірақ, біздің әдебиетте авторлардың көпшілігі шығармасын өзінен бөліп қарай алмайды. Өзінен бөліп қарағанды қойып, шығармасын аяқтаған соң оны өзі керемет деп бағалап, сол бағаға өзін өлердей сендіріп қояды. Сөйтеді де, шығармаға айтылған сынды өзінің жеке басына айтылған сындай қабылдайды. Сонан соң әрине, біреуді жек көреді, жүрегі ауырады, дұшпан табады, ішіп кетеді. Осыған қарамастан «менің шығармам керемет, әдеби сенсация» деген ойында қала береді. Дәл осы жағдай мадақ сынға, көңілжықпастық пікірге даңғыл жол ашты. Құда да тыныш, құдағи да тыныш. Бұдан кейін сын жоқ деген сөздің шығуы заңды. Бұл жерде біз сыншы Әлия Бөпежанованың сынның қандай болуы қажеттігі турасында айтқандарына толықтай қосыламыз. Ең өкініштісі, жалған мадақ пен көңілжықпас мақтау да жұқпалы әдеби дертке айналды. «Кереметсің, генийсің» дегенді көп естігендер өздерін шынымен сондаймыз деген ойға біржола сеніп кетіп жатыр.

Біздіңше, әдебиетті өз ішінен улап жатқан дүниелердің бірқаншасы жоғарыдағы айтылған жайттар. Әзірге осы.

«Абай-ақпарат»

минус
0
плюс
Мұрағат
62 пікір
1898 рет қаралды

# 1
Жариялаған Қонақ
сб, 10/16/2010 - 18:44
минус
0
плюс

Өмештің айтқандарына толық қосылам.
Абзал

# 2
Жариялаған Қонақ
сб, 10/16/2010 - 19:37
минус
0
плюс

дұрыс екен

# 3
Жариялаған Қонақ
сб, 10/16/2010 - 20:32
минус
0
плюс

Автор дұрыс жазып отыр. Әлия Бөпежанованың сұхбатынан мен тың бірдеме көрермін деп үміттенген едім. Алайда, ол ескі сүрлеудің шылауынан шыға алмады. "Базарда мың адам жолығады, әркім өз қалағанына сәлем береді" деген бар ғой. Сонда да Әлия апамыздың Дидар Амантай мен Роза Мұқанова екеуіне тамсанып ауызының суы құрығаны мені қатты таң қалдырды. Расында сыншы апамыздың талғамы осыншама төмен болғаны ма, әлде, тағы көңіл жықпастық па? Белгілі сыншы осындай ойда болса онда жетіскен екенбіз.

Байнұр Жанғараев

# 4
Жариялаған Қонақ
сб, 10/16/2010 - 21:21
минус
0
плюс

өміржан білгір болмашы. сеніңке жәйсандырақ

# 5
Жариялаған Қонақ
сб, 10/16/2010 - 21:57
минус
0
плюс

Өміржан талабың биік болсын. Қалай болғанда да дұрыс айтылған пікір екен. Пікір болғанда да ой саларлықтай. Осындай пікірдегі жастарымыз көбейе берсе екен. Мен риза болып отырмын.

# 6
Жариялаған Қонақ
вс, 10/17/2010 - 11:24
минус
0
плюс

Бұл жақсы беталыс. Әдеби тақылауды кеңінен жолға қойғанда ғана көркем дүние жасауға және оны былшылдан бөлектеп алуға болады. Көркем шығарма да, көкемдік көқарасы да шет-шегі танымға, түйсінуге, сүйсінуге, жүрекке жол тартатын және содан бастау алатын дүние ғой. Мәдениетті ақын өз шығармасының ойлы тұсын да, осал тұсын да өзі сезеді. Әдеби талдауды жеке адамдар мен жеке шығармаларға бағыттап, жалпақ оқырманды жанымен тұшынуға жетелеген дұрыс. Мәулен.

# 7
Жариялаған Қонақ
вс, 10/17/2010 - 11:39
минус
0
плюс

15.10.2010 | Тарихи маңызы зор аймақ қырғыз жеріне өтіп кетті! МАСҚАРАААААААААА? МАСҚАРАААААААААААААААААА?
Дастан Шымырбай
Қырғыз-қазақ шекарасында жер дауы туындады. Жамбыл облысына қарасты Қаракемер ауылында шекараны бөлу кезінде мың гектардан астам жер Қырғызстанға өтіп кеткен. Наразылыққа шыққан жергілікті халық бұған Оңтүстік аймақтық шекара қызметін айыптап отыр. Сондай-ақ Кенесары ханның әйгілі әрі соңғы рет соғысқан «Майтөбе майданы» аймағы да енді қырғыздарға тиесілі болып қалған. Жамбыл облысынан тілшіміз Дастан Шымырбай хабарлайды.
Шекара ұзындығы шамамен 26 шақырымдай. Мемлекеттік белгіге сәйкес, енді бұл жердің бергі жағы қазақ, арғы жағы қырғыз жері болып есептеледі. Бірақ шекарадан есептегенде мың гектарға жуық жер айырқалпақты ағайынға өтіп кеткен. Және өз жерімізді бөліп тастаған да өз шекарашыларымыз.
Бұл әйгілі Майтөбе майданы орын алған жер. Қазақтың соңғы ханы Кеңесарының ең соңғы айқасы дәл осы жерде болған. Тарихи маңызы зор аймақ енді шекарашылардың салғырттығынан қазақтан қырғызға өтіп кеткен.
Жеңісбек Мүлкіаманов, Қаракемер ауылының тұрғыны:
- Ата-бабамыз Кеңесары, Наурызбай батырлардың ең соңғы қаны тамған жер, білектің күшімен осы жерді қорғады. Қырғызбен бірге ел қорғаған батырдың ұрпақтарымыз. Енді міне, жер қырғыздарға кетіп жатыр.
Жеңісбек Мүлкіаманов сияқты Қаракемер ауылында жалпы саны 16 шаруа қожалығы жерінен айырылып отыр. Яғни оған қарасты 68 жанұяның егістігі мен жайылымына тас төселіп, қоршау салынған. Тұрғындар: «Барлық құжатымыз болса да, 1 жарым айдан бері әуреден көз ашпадық», - дейді. Биліктен шара болмаған соң енді бәрі бірігіп қырғызда қалған жерді өздерінше естептеуде.
Санатбай Әлиев, Қаракемер ауылдык округінің әкімі:
- Шекара басшылары «иә, иә» дейді де, артынан тыңдаймай, елдің 40-50 га жерін алып, судың бойынан 1 шақырымға дейін, 800 метрге дейін тастап, бер жақтан қоршап тастаған. Халықтың ашу-ызасына тиіп бітті. Енді күнде конторға жиналады. енді.
Бұл дауға байланысты тұрғындар шағымдарын айтып жергілікті билік өкілдерімен екі рет кездескен.. Бұл ретте Жамбыл Облыстық жер қатынастары басқармасы шекарашылардың заң талаптарын өрескел бұзғанын айтумен шектелген.
Бақтияр Көпбосынов, Жамбыл Облыстық жер қатынастары басқармасының бастығы:
- Бұл шекарашылардың кінәсі. Олар бізсіз, біздің рұқсатсыз салып алған. Оларға ешкім рұқсат берген жоқ. Ешқандай жоба берілген жоқ. Заң бұзылып жатыр.
Оңтүстік аймақтық шекара қызметі Шымкентте орналасқан. Бастапқыда олар дауды түсіндіріп беру үшін шақыртты да, артынан бізді қабылдаудан бас тартты.
Тілшілерді қабылдауға уақыт таппаған шекара қызметінің басшыларын аулаға жазғы демалатын орын салғызудан босамай жатқан жерінен көрдік. Сондай-ақ шекарашылар қазақ пен қырғыздың түйіскен 716 шақырым жеріне темір тор тартқызған. Оның 10-нан астам аймағында Қаракемер ауылындағы сияқты жер дауы туындаған. Енді осы мәселені шешу үшін мемлекеттік комиссия да құрылды. Олардың шешіміне сәйкес, кейбір аймақтарда шекарашылардың өзіне ыңғайлы жермен тартқызған темір торды қайтадан бұзып жатыр. Яғни оған жұмсалған қомақты ақша да желге ұшты деген сөз. Ал оны қайтадан тарту үшін шекарашылар қазынадан тағы да қаржы сұрамақ.

# 8
Жариялаған psiholog
вс, 10/17/2010 - 12:24
минус
0
плюс

Басқаларға қайдам, өзімнің соңғы кездегі тұщынып оқыған шығармам М.Мағауиннің "Жармағы". Кітапты "Азаттық радиосы" сайтынан көшіріп алдым.

# 9
Жариялаған Қонақ
вс, 10/17/2010 - 14:18
минус
0
плюс

Дидар Амантайды Герольд бельгер ағамыздан бастап мақтайды. Өзім оқыған шығармаларының сөйлем құрылысы ішімді пыстырып жібереді. Менің басым жетпей ме, әлде олашақ қазақ прозасы осылай келте сөйлемді бола ма? Өміржан бауырымдікі дұрыс. Халықтың шынай сұрансына лайық поэзия бар болса да, проза мен драмалық шығарма жоққа тән деп білемін. Тұрмыстық жағдайы артқан сайын бала табуды қойған батыс аналары сияқты, біздің әдебиетшілеріміз оңды шығарма жазуды қойды ғой. Әрине, жақсы шығармалар бар болса да, олар әлі қолжазба күйінде жатыр, немесе "Жармақ" сияқты, халыққа толықтай жетпейді.

# 10
Жариялаған Қонақ
вс, 10/17/2010 - 18:16
минус
0
плюс

Пікір алынып тасталды!

# 11
Жариялаған Қонақ
вс, 10/17/2010 - 20:13
минус
0
плюс

БІЗ ОСЫ НЕГЕ ҚАЗІРГІ ӘДЕБИЕТТІ,СОНЫҢ ІШІНДЕ ҚАЛАМГЕРЛЕРДІ ЖАТТА КЕП,СЫНҒА АЛА БЕРЕМІЗ,БУДАҚТТАТЫП МІНЕГЕН СӨЗБЕН ТІЛГІЛЕГЕНШЕ,ТОҚ ЕТТЕРІН АЙТУ КЕРЕК ЕМЕСПЕ.МЫНА САЙТТЫҢ ЖУРНАЛИСТТЕРІ ЕГЕР ВРАЧ БОЛҒАНДА,АУРУ АДАМҒА ДИАГНОЗЫН ДҰРЫС ҚОЙ АЛМАС ЕДІ,ӘР НӘРСЕНІ БІР ШАЛЫП.АЛДЫМЕН ҚАЗІР ТУЫНДЫ ОҚИТЫН ОҚЫРМАН ЖОҚ.

# 12
Жариялаған Қонақ
пн, 10/18/2010 - 09:45
минус
0
плюс

Неге осы Қырғызстан мен Қазақстан арасында кейінгі кездері дау туа бастаған? Каракемерге Токмак жакын, базарлары мен шаруашылық алыс -берістері Қордайға қарағанда сол жаққа қарай ауған. Қаржылай жағынан болса да Бишкекке ағылуда. Каракемерлік ағаларымның даулы мәселені қалай шешерін қайдам, негізінен осы шекара бекіністерін өз еліміз әлі күнге дейін нақтылап, бекітіп алмағандарына таңым бар. Осы мәселені жалпы қарайтын кімдер? Неге олар заң жүзінде нақты жауап беруден бас тартып , қазақбайшылыққа салынып, бастарын изей салады? Әлде арнайы Шекара министрлігін құруымыз керек пе? Мәселені бірден шешетін ресми өкілдер неге курмаска?! Баска баска шекара мәселесі шиеленіспей турганда дереу шешім қабылдау қажет. Жер бөлу мәселесі, екі арадағы қырға қабақ, қайшылықтар қолды бір сілтей саларлық "мәселені асықпай шешетін қазақбайшылықты" көтермейді! Ә. Назаралы.

# 13
Жариялаған Қонақ
пн, 10/18/2010 - 10:53
минус
0
плюс

Е, қырғыздар жерімізді ала берсін! Алсын. Таяқ жеп қалармыз біз. Қой, құрысын, тыныштық керек. Бір Кененің басын шапты, енді бар қазақтың... Құдай сақтасын! Шекарашлырға бұйрықты кімдер беретінін білмейтін журналиске жаным ашиды. Қыр баласы.

# 14
Жариялаған Қонақ
пн, 10/18/2010 - 11:19
минус
0
плюс

Пікір алынып тасталды!

# 15
Жариялаған Қонақ
пн, 10/18/2010 - 13:25
минус
0
плюс

Пікір алынып тасталды!

# 16
Жариялаған Қонақ
пн, 10/18/2010 - 16:49
минус
0
плюс

Біздің әдеби санамыз ғана емес, мәдени, музыкалық санамыз ба артта қалған. Әйтпесе, қанша данышпан болғанымен анау Шәмшінің әнін қайта-қайта көккше қайталап, фестивальдар өткізіп, әуре болмас едік қой. Өткенді көксей бергенше осы заманғы әндерді неге насихаттамасқа. Ондай әндер жоқ болса, неге пайда болуына ат салыспасқа?

# 17
Жариялаған Қонақ
пн, 10/18/2010 - 20:53
минус
0
плюс

Бізде жақсы мақаланың бірде-бірі республикалық,облыстық, аудандық басылымдарда жарық көрмейді. Себебі газет редакторлары басы байланған стандарттық шеңберден асып шыға алмайды. Екіншіден мақала тек тамыр-таныстық арқылы ғана жарық көреді. Бұрынғы кезде мақалаға гонарар төленсе, бүгінде мақалаң жарық көру үшін пара беруің қажет. Өнер саласы да соның төңірегінде. Бұл-бұлша сайрап жүрек тебірентетін әнші жастар баршылық, бір-ақ көкелерінің көкке көтеруге шамасы жетпейді. Әдебиет те, мәдениет те, журналистика, тағысын тағы. Бәрін дұрыс жолға қою өте қиын. Бүгінгі барлық атаулы салалардың төрінде отырғандардың 99,9 пайызының өз саласына жан-тәнімен беріліп, адами, елдің болшағына көзі ашық, көкірегі ояу адам, тұлға ретінде толғаныс жасап отырғандығы шамалы. Қай саланы алсаңыз да осы ожарлыққа соқтығысып, шекеңізді көгерткендей боп шығасыз.

# 18
Жариялаған Қабыл
вт, 10/19/2010 - 09:20
минус
0
плюс

Жігіттер, тым болмаса сендер Жұмағали ағамыздың фамилиясын дұрыс жазсаңдар екен. Сайын емес, Саин болу керек қой. Ол кісі өмір бойы Саин деп жазылып келді. Ал енді "Алматы безендіру" мекемесінде әлдебір дөкейдің ойнасы, ұйғыр қызының отыруы себепті, көшелердің қазақша жазылуында қате деген өріп жүр. Сауатсыз бикенің артынан журналистеріміздің ергені несі? Егер көше Мұратбеков ағамыздың атына қойылса, онда Сайын деуге болар еді.

ҚАБЫЛ

# 19
Жариялаған Қонақ
вт, 10/19/2010 - 09:58
минус
0
плюс

Қабыл, сен сауатсыз ба едің? Жұмағали кімнің баласы? Сайынның ба? Саиннің бе? Қазақққа шынымен жаның ашыса, Жұмағали Сайынұлы деп неге айтпайсың? Солай жазылып келді ғой деп білгішсінесің. Сен мәселен Александр Машкеевич дейсің ғой, оны Александр Мәшкейұлы деп жазбақ түгілі, айтпайсың да ғой. Ал өзіңнің осы жазғандарыңды орысша газеттер жазса, астына авторы: Кабыл Кабылович Кабылин деп жазады! Сонда сен Қабыл емес, Кабыл, Кабел болып кетесің. Қабыл, Бейімбет Майлының ұлы ма, Маилиннің ұлы ма? Сүйінбай Арынның баласы ма, Аронның ұлы ма? Осындай еврейшатыс сөздеріңді қойыңдаршы. Қыр баласы.

# 20
Жариялаған Қонақ
вт, 11/16/2010 - 21:28
минус
0
плюс

ҚАБЫЛ ДҰРЫС АЙТАДЫ. СІЗ ҚАТЕЛЕСЕСІЗ. ЖҰМАҒАЛИ АҚЫННЫҢ ӘКЕСІНІҢ АТЫ - САЯ. СОНДА ФАМИЛИЯСЫ САИН БОЛАДЫ.

# 21
Жариялаған Қонақ
вт, 10/19/2010 - 10:03
минус
0
плюс

Өтің жарылып кетсе де орыс газеттері сенің атыңды Қабыл деп жазбайды! Сенің аты-жөнің қазақшада - қазақша, орысшада - орысша екіжүзділеніп жүреді! Ал орыс есімдері қазақшада - орысша, орысшада - орысша болып өзгеріске ұшырамайды. Вич боолып шыға келесің! Оған намысың қозбауы да мүмкін. Ал Оорыстың вичін ұлы деп жазып көрші, соттан бір-ақ шығып, көкелеп жүріп, ақшасын беріп, әзер дегенде құтыласың, қарағым. Қабылдың дабылы - орыстың дауылы десе болатындай. Қыр баласы.

# 22
Жариялаған Доғалан
вт, 10/19/2010 - 10:11
минус
0
плюс

Қазіргі біздің әдебиет бір тұлғаны мақтаудың айналасында ғана....

# 23
Жариялаған Қонақ
вт, 10/19/2010 - 18:26
минус
0
плюс

Біріншіден сайт Әлия Бөпежанованың Өміржан мақаласына өзек болған сұхбатын толық беруі керек еді. Содан соң біткен іске сыншы көп. Әлия Бөпежанова әдеби сын саласында өндіріп еңбек етіп келе жатқан үлкен тұлғалардың бірі. Ол кісінің біліміне, шығармашылық ауқымына ешкім шәк келтіре алмайды. Өміржан көп нәрсені байыбына бармай, байбалам салып кетіпті. Әдебиеттің шынайы функциясы туралы бұндай шаласауатты, байбаламшыл баланың айтқан кішкентай пікірі өзі мен өзі тектестерге қызық болуы мүмкін, бірақ сауатты, білікті, кәсіби әдебиетші үшін ТҮК қызық емес. Алдымен осы әдебиетте бір шөптің басын сындыр, содан соң бәлкім сенің айтқаныңды тыңдап көрерміз.

# 24
Жариялаған Қонақ
вт, 11/16/2010 - 20:04
минус
0
плюс

Сонымен айтарым, не десеңде бүгінгі біздің буынның сыны басталды... Осы Өміш бауырымнан. Көженің қоюын қою, сүйғын сұйық деу керек... кімнен қорқасың... айта түс... шыдамағандар өттерін алып орнын тауып құйып алсын...

# 25
Жариялаған Қонақ
ср, 11/17/2010 - 21:08
минус
0
плюс

ӨМІРЖАН, СІЗ ДЕ БҰДАН БЫЛАЙ САЙЫН ЕМЕС, САИН КӨШЕСІ ДЕП ЖАЗЫЛАТЫНЫН ҰМЫТПАҢЫЗ! ЖҰМАҒАЛИДЫҢ ӘКЕСІНІҢ АТЫ - САЯ.

# 26
Жариялаған Қонақ
сб, 11/20/2010 - 00:42
минус
0
плюс

Өміржан Дидар Амантайдың ойларын қайталап шығыпты.

# 27
Жариялаған Қонақ
сб, 11/20/2010 - 00:45
минус
0
плюс

ОҚЫҢЫЗ:
---------------------------------------------------------------------------------
"Бір сөзбен айтқанда, әдебиет мәңгілік дүниелерді қозғауы және сөз етуі тиіс. Сұхбатта журналист тағы қайталауға ұрынып, қоғамдағы, саяси биліктегі қалыптасып отырған жағдайларды неге көтермейді деп сұрақ қояды. Кешіріңіз, мәртебелім, әдебиет ешқашан мәселе көтермейді және оның шешілу жолдарын ұсынбайды. Бұл қызметті, бәлкім сіз естімеген боларсыз, ғасырдан астам уақыт бойы журналистика көтеріп келеді және оның негізгі қызметі болып саналады".
----------------------------------------------------------------------------------Осы ойларды Дидар Амантайдың талай сұқбатынан оқып едім...

# 28
Жариялаған Қонақ
сб, 11/20/2010 - 07:32
минус
0
плюс

Бәрі Дидар Амантайды оқымай-ақ өтірік мақтай береді. Оқыса көздері жетіп сынауға көшер еді. Оның шығармасын оқу үшін адамға соншалықты бастың да, мидың да қажеті жоқ. Тек қолыңда қызыл қарындаш болса жетіп жатыр. Сөз сөйлемдерінің қатесін сызып түзеп шығу үшін ғана. Кейде жазып отырғанын автордың өзі де білмей ме, қайдан көшіріп отырғанын ұмытып қала бере ме деген ой келеді. Жоғарыда Жанғараев дұрыс айтады. Оған мен де қосыламын. Дидар секілді "жазушылары" бар елде қай оңған әдебиет болсын?

Алтайшы
----------------------------------------------------------------------------------
Алтайшы-Әмірхан Меңдеке!

Мұқтар Мағауин Жүсіпбек Қорғасбек екеуіңді не деп еді! Қалт-құлт еткен редактор демеп пе еді? Әуелі Мағауинді қудаладың, соңына шырақ алып түстің, Рамазан Тоқтаровқа өлім аузыңда жатқанда қайта-қайта газетте тіл тигіздің, сөйтіп өлтіріп тындың... Енді кеп Мағауинді, Жармақты жатып ап мақтайсың. Сенде осы намыс бар ма, ар-ұят бар ма, әдебиетке сен не айтамын деп келдің? Елді қырылыстырып, жылт еткен жақсыға күйе жағып, озық дүниелерге көлеңке түсіремін деп келдің бе? Онда мақсатың орындалып жатыр! Әмірхан Пенде-еке секілді "жазушылары" бар елде қай оңған әдебиет болсын?

Түпнұсқа алтайшы

# 29
Жариялаған Қонақ
сб, 11/20/2010 - 07:36
минус
0
плюс

Дидар Амантай, іштерің күйсе - тұз жалаңдар - өте талантты жазушы! Дидар Амантай -қазақтың бағына туған жазушы! Дидарлар жүз жылда бір туатын жазушы!

# 30
Жариялаған Қонақ
сб, 11/20/2010 - 07:43
минус
0
плюс

Менің білетінім, Жүсіпбек Қорғасбек, Тұрсынжан Шапай, Әмірхан Меңдеке, Жұлдыз Әбілда Дидардың соңына түсіп алған! Жүрген жерлерінде жамандап, оқыған жерлерінде бейпіл, былапыт сөз жазып, аузына не келсе соны айтып, әйтеуір бір аяусыз ластап отырғанды ұнатады. Және де соны елдің пікірі деп ойлайды.

# 31
Жариялаған Қонақ
вс, 11/21/2010 - 10:43
минус
0
плюс

Дидар Амантайдың соңғы кітабын қайдан табуға болады?

# 32
Жариялаған Қонақ
вс, 11/21/2010 - 10:47
минус
0
плюс

Әмірхан Меңдеке - жарапазаншы! Таласбек оны әдебиеттен қуып жіберді! Жарапазан айтып, не болса, соны айқайлай береді. Әмірхан - тамаша жарнамашы! Мақалаларында,жазып отырған адамын ұмытып кетіп, кенет өзі-өзі мақтай жөнеледі. Бісімілләсі Құдайшылығын айтқанда деп басталады!

# 33
Жариялаған Қонақ
вс, 11/21/2010 - 10:48
минус
0
плюс

Таласбек кешегі сыншысымақ Әмірхан Меңдекені саясаттанушы ғып жіберді!

# 34
Жариялаған Қонақ
вс, 11/21/2010 - 10:50
минус
0
плюс

Әмірхан Меңдеке не, бұрын әдебиеттанушы болған ба? Мен оны саяси тақырыпқа жазатын журналист пе деп жүрсем...

# 35
Жариялаған Қонақ
вс, 11/21/2010 - 10:52
минус
0
плюс

Байнұр Жанғараев, сен де қырта береді екенсің!

# 36
Жариялаған Қонақ
вс, 11/21/2010 - 11:01
минус
0
плюс

Иә, Байнұр Жанғараев жүрген бір қырт! Сол, күні бойы форумдарды аңдиды. Басқа жұмысы жоқ. Өзі не жазыпты?!

# 37
Жариялаған Қонақ
вс, 11/21/2010 - 22:18
минус
0
плюс

Саспа, бауырым, Байнұр Жанғараевтың жоның да, езуің де тілетін күн жақын!

# 38
Жариялаған Қонақ
пн, 12/20/2010 - 15:21
минус
0
плюс

Қырғыздың қасіреті Ақаевтың қашуынан да, Бакиевтің бой тасалауынан да басталған жоқ. Гәп - әріде, Кенесарының басын қағып түсірген күні қырғыздың басынан бағы ұшқан. Ал, хан Кененің бас сүйегі қазақ топырағына тимей қазақтың дамаңдайы жарқырап кетері екіталай. Бұл киеге қатысты мәселе. Әдеттің Қасқыры. Семей

# 39
Жариялаған Қонақ
пн, 01/17/2011 - 12:52
минус
0
плюс

Мақаладағы дұрыс пікір. Өзекті мәселе. Егер әдебиет бойынша жақсы сын, талдау мақалалар болса, қуана оқып едім. Өйткені қазір оқитын қазақша кітап қана емес, сын мақала да жоқ.

# 40
Жариялаған Қонақ
пт, 01/21/2011 - 15:20
минус
0
плюс

Иә әдебиет кезінде кеңестік идеологияның, саясаттың қол шоқпары болды. Мақала авторының пікірінше, сөз жоқ әдебиет-сөз өнері. Кемшілікті, проблеманы көтеру-әдебиеттің жүгі емес. Дегенмен, біз бүгінгі әдебиеттен өзімізді, қоғамымыздың, мәдениетіміздің бейнесін көргіміз келеді. Мысалы, әкімнің, шенеуніктің, қарапайым еңбек адамының, бизнесменнің, т.б бейнесін көргіміз келеді. Жоқ қой ол бүгінгі әдебиетте. Проблема көтермей-ақ қойсын. Біз бүгін кімбіз? Кімге айналып барамыз? Болашақта кім боламыз? Осыған жауап бере алатын әдеби бейне, көркем баян керек. Проблеманы көтермесе де, замана тынысы, әлеумет, қоғам бейнесі бәрібір әдебиетте көрінуі тиіс. Біз бұрынғы замандардағы қоғамның, заманның, адамның келбетін әдебиеттен, ақындардың жырларынан көреміз ғой. Бүгінгі тыныс-тіршілікті дөп басатын, болашақты меңзейтін тың тақырыпты шығарма оқығым келеді.

# 41
Жариялаған Қонақ
ср, 04/27/2011 - 02:38
минус
0
плюс

Ауыздарынан ак ит шыгып, кок ит кiрiп жатыр. Сары ит кезекте тур. Иттер кiналi дейiн десем, ол - жетi казынанын бiрi. Сондыктан баленiн барi какпагын ашып тастаган бейпiл ауыздарда-ау деймiн. Адебиет туралы ангiме айту ушiн алдымен адамда ар болу керек. Ойткенi "адебиет - ардын iсi". Сосын сайысында кектесiп, Муштар Маханов деп мукатып, жауап ушiн "Жармак" деген роман жазган; жагымпаздану ушiн "Ак орда" деген абыройсыз романсымак жазган жазушыларга ангiме жок! Ал Дидар Амантай, Алия Бопежан туралы соз болек!