Бос сөз. Оғызды Алаша ханға апарып күшпен теңепсіз. Мүмкін емес. Бір ғана шежіренің өзінде Алаша хан Оғыздың бабасы делінген. Сондықтан, этимологияны өзіміздің қазіргі көзқарасымыз тұрғысынан бағаламаған дұрыс. Түркі тілдері көне заманда қандай болғандығын сіз бен біз толық білмейміз. Ендеше қазіргі сөздермен көне атауларды қалпына келтіремін деп елдің басын қатырмасаңыз екен

Шежірелер айқын тарихи дерек бола алмайтыны белгілі. Алайда, жазбаша сақталған Түрік шежірелерінің бәрінде (Рашид ад диннің шежіресі, Абулғазының шежіресі, Шәкәрімнің шежіресі т.б.) Алаша хан (Аланча) Оғыз қағанның арғы бабаларының бірі ретінде көрсетіледі. Сондықтан Оғыз қаған мен Алаша ханды бір кісі деп қарауға болмайды, бірі - бабасы, бірі - ұрпағы. Сосын Оғыз тайпалары туралы айта келіп, Қожаберген жыраудан үзінді келтіресіз. Қожаберген Толыбайсыншыұлы, Ашамайлы Керей, өзі жырау, өзі батыр - тарихта болған адам. Оның ең әйгілі шығармасы "Елім-ай" дастаны. Қазіргі "Қаратаудың басынан көш келеді" деп басталатын зарлы ән осы дастанның үзіндісі деседі білгір қауым. Яғни, елім-ай әнінің авторы болмақ. Алайда, Қожаберген жыраудан қалған шығармалардың шынайылығы көңілге күдік тудырады. Оны кім жазып алды, кімнен жазып алды, соншама көлемді дүниелер неге қазіргі қазақтың тілімен жырланған. Қазыбек бек Тауасарұлының "Түп тұқияннан өзіме дейін" атты шығармасы сияқты жасанды дүние болып жүрмегей. Қазыбек бек те тарихта болған адам, алайда "Түп тұқияннан өзіме дейін" шығармасының түпнұсқасы қайда. Ол да қазіргі тілмен жазылған жасанды дүние. Егер сол заманда жазылған болса, қазіргі қазақ түсінбес еді. Мұхаммед Хайдар Дулатидың "Тарихи рашиди", Қадырғали Жалаиридың "Жамиғат тауарих" еңбектері секілді, қазіргі түркі халықтары өкілдерінің ешқайсысы түсінбейтін тілде жазылар еді. Оны қазіргі тілге "аударуға" тура келер еді.

"Ғұн" және "Ғуз" (Оғыз) және "Ұлыс" сөздері - бәрі бір сөз деу ақылға сыймайды. Алдымен Ғұн және Ғуз (Оғыз) сөзері туралы. Бұл екеуі бір сөз дегенді талай ғалымдар айтқан. Алайда, "Ғұн" деген - қазақ тарихшыларының ойлап тапқан сөзі. Бұл Қытай жазбаларында б.з.б.3-1 ғасырларда "Хунну" (Сюнну) деп жазылатын халық. Бұл - Мөде қағанның елі. Сосын одан 500 жылдан соң Еуропада (Византия) "Гун" деп жазылған халық пайда болды. Еділ бойынан барған. Бұл Атилла қағанның елі. Ал "Ғұн" деп аталатын ғалық ешқашан болмаған. Бұндайда әрбір дыбысқа, әріпке мән беру керек.

"Хунну" (ғұн) - бұл Қытай сөзі. "Жауыққан (жауыз) құлдар" деген мағынада. Қытайлар іргесіндегі көшпенділерді жек көргені рас. "Ғуз" (Оғуз) - бұл араб сөзі. "өзен жағасындағылар" (ойпаттағылар) деген мағынада. Сырдария мен Амудария, Іле өзендері (жалпы Жетісу болуы да мұмкін) бойын, яғни Туран ойпатын мекен ететін Түркілерді Шығыста (арабтар мен парсылар) осылай атаған. Ал "Ұлыс" (Улус) - көне монғол сөзі. "Отау, ел, иелік" деген бір мағынадағы сөз. Яғни, үшеуінің бір сөз болуы мүмкін емес.

Тағы бір қызықты мәселе. Гундердің (Атилла) заманында (5 ғасыр) Еуропа дүниеде Қытай деген ел бар екенін білген жоқ. Ендеше неге Атилла қаған Римге дейін бастап, жолындағының бәрін ат тұяғының астына таптап барған қаптаған көшпенділерді "Гун" деп атады. Неге Қытайдың "Хунну" деген атауына Ерупалықтардың "Гун" деген атауы тым ұқсас. Тарихта Ұлы Қытай қорғандарының түбінде және Монғолия далаларында соғысатын Хуннулар мен Еділ бойынан шығып, Еуропаға жорық жасайтын Гундер - екеуі бір халық деген қорытындыға келгендер бар. Себебі, Тарбағатай маңындағы қиян кескі соғыстардан кейін Хуннуларды (Ғұндар) Қытай жазбаларында Сәнбилер деп аталған көшпенді халық (олар да Түркі тілдес) талқандап, Солтүстік Хуннуларды (Ғұндарды) жер бетінен жоқ еткен. Хуннулардың қалғаны батысқа қарай қаша беріп, 100 жылдан соң Еділ бойынан бір-ақ шыққан. Содан тағы 500 жыл бойы күш жинап, Еділ бойында бұғып жатып, Баламбир (Баламір қаған - Атилланың әкесі) қағанның кезінде Қырымға қарай жорықты бастаған, бұл - Еурпаға көктей енудің басы еді. Алайда, Қытайдағы Мөде қаған мен Қырымдағы Атилла қағанның арасында 700-800 ыд жатыр. Сондықтан, бір-бірің жалғасы бола тұрса да, екеуінің бір халық болуы мүмкін емес. 700-800 жылда көп дүние өзгереді. Алайда, "Гун" деген атауды Еуропаға көшпенділердің өздері алып барғаны ақиқат. Яғни, олар Қытайлардың "Хунну", яғни "жауыз құлдар" деген атауын өздеріне мақтаныш көрген, немесе әбден құлақтары үйреніп сол атауды өздеріне түбегейлі қабылдап алған. Мөде қағанның заманында да Хуннулардың құрамында Угр тайпалары көп болатын. Ол кезде қазіргі Қазақтың байтақ даласын, қазіргі орыстың шеті жоқ орманды даласын "Угр" деп аталатын бір халық кеңінен жайылып мекен ететін. Атилланың халқының көпшілік бөлігі сол Угрлар болды. Ол кезде қазіргі орыстардың ата-бабалары, жалпы славян халықтарының ешқайсысы бұл төңіректе (қазіргі Ресей мен Украина жерлерінде) мүлде жоқ болатын. Олар кейін келді. Ресей тарихында "славян тайпалары Киев төңірегіне 9-ғасырда солтүстік-батыстан келді" деп жазылады. Ол кезде Шығыс Еуропа (қазіргі Польша жері) шеті жоқ, адам аяғы баспас жұтпа ми батпақтардан тұратын. Ол жерлерге ешкім барған емес. Славяндардың арғы аталары Атилла қағанның кезінде сол ми батпақтардың арасын мекендеген болуы керек. Себебі, славяндар туралы бұл кезде ешқандай деректе айтылмайды. Кейін Еурпаға жеткенде, Атилла қағанның жауынгерлері Герман тайпаларымен толықты. Герман тайпаларын Римдіктер "варварлар" деп атаған. Осы Гундардың, Угрлардың және Герман тайпаларының біріккен қолы (көсемдері Атилла) қасиетті Рим империясын күйретіп тынғаны тарихтан белгілі. Тарихта небір ұлылардың түбіне әйел жеткен ғой қашанда. Атилла қаған жас иіске үйленем деп, өзінің тойының үстінде уланып қаза болды. Әлгі жас бикеш у қосып берген деседі жылнамалар. Балалары Атилланың империясын қалпына келтіре алмады. Алайда Атилланың шаңырағында енді "Бұлғарлар", "Аландар" деп аталатын Түркі халықтары пайда болды. "Ұлы Бұлғар қағандығы" дейтін мемлекет орнады. Кейін тағы бір Түркі тайпасы Еуропаны қайтадан жаулап алып, "Абар қағандығы" деп аталған империя құрылды. "Абарлар" деп отырғанымыз - Алтайда 6-ғасырда Көк Түріктерден (Бумын, Истеми қағандардан) жеңіліп қашып келген қашып келген Жужандардың ұрпақтары деп біледі тарихта.

Тағы бір қызық. Біз қазір "Оғыз" (Оғұз) деген сөзді естісек, Түрікмендерді еске түсіреміз. Нағыз Оғыздар Түрікмендер деп ойлаймыз. Шындығында "Түрікмен" (Турк манд) деген сөз - "Түрік сияқтылар" деген мағынада екені белгілі. Оларды Шығыс халықтарының неге бірден Түріктер немесе Оғыздар демей, "Түрік сияқтылар" дегені белгісіз. Яғни, бұлар негізгі сойы жағынан ешқашан "Түрік" болмаған. Алайда, тіліне қарап, "Түрік сияқтылар" деп атаған. Яғни, Түрікмен деген кейіннен түркіленіп кеткен басқа бір халық. Несі бар, Түрікмендер - көшпенді халық Ол түгілі саудагер, егінші, ешқашан көшпенді болмаған Сарттар (Өзбектер мен Ұйғырлар) да өздерін "түркілерміз" (Көк Түріктердің ұрпақтарымыз, Көк бөрінің балаларымыз) деп соғып жүр ғой.

Оғыздардың Қазаққа еш жаттығы жоқ, олар да Қазақтың арғы ата-бабаларының бірі. Оғыздардың көне Шығысты тітіреткен Аққойлы, Қарақойлы (бұлар қазір Дулаттың құрамында), Жалайыр, Қаңлы тайпалары Қазақта да бар. Алайда, қазіргі Қазақтың негізгі бөлігі бір заманда "монғолдар" деп аталған жұрттың тайпаларынан құралған. Шыңғысханның заманында "Монғол" сөзі белгілі бір халықтың атауы болмаған. Бірлестіктің атауы болған. Мысалы, Үндістанды жаулап алған Бабыр бабамыз (Әмір Темірдің ұрпағы) өзінің Үнді жерінде құрған империясын "Ұлы моғолдар империясы" деп атаған. Керей мен Жәнібек бабаларымыз қашып барып, Моғолстан ханы Есенбұғадан жер сұрап алған. Міне, нағыз Монғолдар осылар еді. Шыңғысханның монғолдарының өз атауын сақтаған ең ақырғы мемлекеті - Моғолстан болатын.

Серікжан мырзаның айтқандары дәйекті, орынды көрінеді. Серікжан мырзаның бұл тарих жөнінде білгендерін кеңірек қамтып, ортаға тастап, бөлісуін сұраймыз.

М. МАҚАТАЕВ:
Құлазыған сенің құла түздерің,
Не білмеген, не көрмеген ізгі елім.
Жазылмаған тарихымның жолдарын,
Ауызекі аңызыңнан іздедім.
Мен де заманым сәйкес келіп, поэзия сарайына Мұқағали Мақатаев ашқын есіктен кірген пендемін. Бірақ менің тағдырым басқаша болды. Ақындығым әуестіктен аса алмады. Оған себеп менің бір туған жасы үлкен бауырым Мақсұт Әбдімомынов деген азамат. Арамыз 4 жыл. Қазір шау тартып, шаруа күйттеп кеткені болмаса жас шағында елді елең еткізіп, өз уақытында қазақ ақындары арасында біраз көзге түсті. Өзінің 7-ақ жылдық мектеби білімі бар. Балалықта басы ноқтаға симағандардың бірі. Өткенде сұрасам, "өлеңді қойдық қой"-дейді. Қайдам? Мен одан бір бәстен ұтылып, 10 кітап қарыз болып қалғанмын. Соның өтеуіне ол менен (артында қалған әйелі мен қызының қолтаңба жазып, арнайы сый еткен) қадірі жоғары Серік Томановтың өлген соң шыққан кітабын қалап алды. Қымбат. Бірақ ұтылған соң амал жоқ, бердім. Міне, осы ағаммен қатар шаппас үшін, оның атына кір келтірмес үшін мен өлең патшалығынан "жарияланбай жатып" жастайымнан шығып кеттім. Соның басы - Қуаныш Түменбаев(Уәлішерұлы) деген осы ағамыздың досы газетке бір бет етіп дайындаған топтамамды нөмірден алдырып тастады. Бірақ мен үшін Мұқағали Мұқағали болып қала берді.
Біздің тұтынуымыздағы дін Ислам тарихатында ақындықтың екі негізі бар делінеді. Бірі - Иллаһи дарын(батыни қабілет), екіншісі - шайтани тарихат(адастырушы ілім). Мен Мұқағали ақынды батыни дарын иесі деп түсінетін адам едім. Сондықтан Сәфи Құрманаев деген журналист ұстазым "Абайды оқы. Абайды оқысаң Абай айтты деу үшін емес, Абай неге айтты деп, оның нені неге айтқанын түсіну үшін оқы"-деп үйреткен тәрбиесімен "Мұқағали неге айтты, нені айтты"-деп оқыдым. Өйткені, ақынның тілімен Алла өмірге шындықтың сырын ашады. Сол үшін шайтан ақынның тіліне жабысады, діліне шабады. Ал, Мұқағали оны кім не десін, жүрегін нәфсінің құлдығына бермеген адам!
Сол Мұқағали ағамыз бізге "Жазылмаған тарихымның жолдарын, Ауызекі аңызыңнан іздедім"-дейді. Мен де оған қосылдым халқымның: ЖАЗЫЛМАҒАН ТАРИХЫМНЫҢ ЖОЛДАРЫН АУЫЗЕКІ АҢЫЗЫНАН ІЗДЕДІМ. Жиған-тегенімді жуықта "Қарахан әулеті" деген атпен кітаб қылып шығардым.
Менің осы жұмыс үстінде бір ғана затқа көзім жетті. БІЗГЕ ҰЛТТЫҚ ИДЕОЛОГИЯ КЕРЕК деп жүргендер дұрыс пайымдайды. Бізге ұлттық идеология, қазақтың ұлттық ШАХНАМАСЫ керек.
Қазақ Кеңес дәуірінің соңғы жылдарында қазақ халқын ұлт ретінде құрып кету қаупі меңдеп алған еді. Кез-келген ұлттың ақыл ойы мен парасаты саналатын зиялы орта мен билік жүйесі орыстанудың соңғы сатысында тұрды. қазақтың белді ақын-жазушыларының бәрі балаларын орыс тіліне тәрбиелеуі дәстүрге енді.
Міне, осы кезде Ілияс Есенберлиннің "Көшпенділер" триллогиясы жарыққа шықты. Бұл қазақ ұлты үшін теңдесі жоқ жарық нұрға айналды. Осы кітап арқылы Алла қазаққа “Әнфал” сүресінің 28-аятында айтқанындай “жақсы мен жаманды айыратын ҚАБІЛЕТ” берді. қазақтың рухани кемелденуі мен ұлттық мүддесінің оянуына содан соң қуат берген О.Сүлейменовтың "АЗиЯ" кітабы болды. Бірінші кітап ұлттың барлық буындарын толық қамтыса, екніші кітап оған тиым салынуымен құнды болды.
Мен кейде ойлаймын, егер О.Сүлейменовтың "АЗиЯ" кітабына тиым салынбағанда оны орысша оқығанмен көп қазақтың түсініп, жарылқануы екі талай еді. СОКП, мен орыс шовонистері оған тиым салу арқылы керісінше қазақтың ұлттық наразылығын оятты. Қазақтардың өздерінің билік қасақана тиым салып, жасырып отырған "артықшылығына" деген қызығушылғын туғызды. Қазақтың ҰЛТТЫҚ РУХЫ оянды.Бізді ТӘУЕЛСІЗДІККЕ жеткізген де "бір оқтық батырлар емес", осы тұлғалар.
Мен бір пікірнамаларды өзім құрметтейтін Ғаббас Қабышов ағамызбен аламан-тасыр болып қалдым. Ол кісінің Әнуар Әлімжанов туралы естеліктері мен ол туралы мадақтамаларына байланысты. Шынын айтқанда менікі дұрыс болмауы да мүмкін. Абай атамыз айтқандай әрбір пенде өзінше бір "сыр сандық" қой. Сандықтың шетін көріп, ол туралы анау-мынау деу қиын. Бірақ осы жазушының сценариімен түсірілген "Жаушы" деген кино бар. Мен пақыр оқырман, көрермен ретінде бұл кісіні осы "еңбегі" үшін ешқашан кешіре алмайтындай күйде едім. Қазір қарасам, І.Есенберлиннің қолына қалам алғызған да сондай "кинолар" сияқты. Ілияс ағамыз бекітілген "ғылыми тұжырымдаманы" күл-талқан сызып тастап, оған өзіндік рең беріп, ата-бабалар тарихы туралы "әдеби" шығарма жасап шықты. Басқасын былай қойғанда "қанішер Абылай" ұлттық батырға, қоғамдық қайраткерге айналды.
Егер осы жерде сол толқынмен жарқ еткен басқа тұлғаларды да тәпіштеп айтпасам, оларды білмегендігім, немесе еңбектерін ескермегенім емес. Жұлдыз көп, таң Шолпан да солардың бірі. Айырмасы оның дер кезінде жолбағдар болатындығы ғана.
Біз ТӘУЕЛСІЗДІККЕ осылай дайындалдық. Мұны біздің тарихатта Иллаһи жарылқау дейді.Бұл туралы дінімізде "Хадид" сүресінің 28-аятында да айтылады.
Енді біз үшін бұл заттар жаққан шырақтың шарапаты жеткілікті болды. Енді оның жарығы біге одан ары нұр бере алмауы да мүмкін? Енді не керек? Ендігі керегі сол - қаақтың ұлттық ШАҺНАМАСЫ!
Егер біз оны қытай, арап, орыс, еуропа, тіпті тағдырлас парсы тарихшылары жазып берген дәстүрмен жасақ оның біге бәрібір қаны ЖАТ болады. Ол қазақтың ШАҺНАМАСЫ емес, басқалардың аузымызға тыққан Б..НАМАСЫ болып шығады. Міне, сол үшін мен Мұқағалиды тыңдадым. Туған жерімді тастап, Таразға көшіп келдім.
Біз тарихымызды тереңдете берсек түбінде Адам ата мен Хауа анаға барып бір-ақ тірелері анық. Бірақ қазіргі керегі соңғы 2000 жыл сияқты. Осы тұста Батыс Ғұн тайпасы Қытайлардан біржолата бөлініп, өз алдына Астана салды. неге басқа емес, Ғұн тайпасы? Себебі осы батыс Ғұн тайпасынан шыққан Атилла(бәлкім Аттылы батыр) күллі ғаламды игеріп, жаңа заманға жол ашты.
Мен Ғұндар қытайлардан бөлініп шықты дегенде оларды қытайдың қиқымы болды деуден аулақпын. Менің де ойымша Тур(түркі) тайпаларының тегі ежелгі Вавилон мен Шумер тайпаларымен түптесіп жатса керек. О.Сүлейменов санап шығатын ортақ атау-терминдер өз алдына араптар мен түркілердің тұрмысы, тіршілігі, табиғаты(ділі), өнері мен тіпті шаруашылығы да тым жақын. Олардың қытайлануына кереғар болған да осы сипаттары болуы мүмкін. Болмаса "Мың бір түн" хиссасында Орта Азиялық мемлекеттердің бәрі бір атаумен "Сина" деп аталатынын бәріміз де білеміз. Сол себепті мен осы 2000 жылдағы Түркі тайпасының тарихындағы оқиғалардың, осы кезеңге тән жазбалардың бірде-бірін қалдырмай оқуға ұмтылдым. дін Исламға дейінгі хисалар мен тарихнаманы жүз сапырсақ та ішінде Атилла бар, Моғде бар, Күлтегін бар, .., бәрі бар. Бірақ Оғыз хан жоқ. Неге? Өйткені ол түркі тайпаларының исламдануынан. тіпті Шыңғысханнан кейінгі тұлға.
О-Ғұз араптар таңған атау. Мағынасы Ғұз, яғни Өзен жағасын жайлаған ел дегенді ғана білдіреді. Оғыз хан адам аты емес, Оғыз мемлекетінің билеушісі деген сөз. Бұған "Оғызнамадағы" Алтын қаған(Алтын Орда ханы), Ұрым қаған(Рим-Византия билеушісі) деп айтылатын терминдер де дәлел.
Сіздер сол себепті төмен түсіңіздер. Ұлы бабамызды алыстан іздеп, қиял қуғанша жақыннан қараңыздар. Сондықтан мен қазақ тарихқұмарларын тарихқа мына жолмен бір қарап көруді ұсынамын:
1. Батыс Ғұн тайпаларының Таразға орнығуы
2. Батыс Ғұн империясының күшеюі мен Еуропаға(Атилла) жорығы
3. Күллі Түркі тайпаларының атауларының әрқилылығына қарамастан Ұлы империясының кең байтақ Еуроазия алқабында билік құруы
4. Ұлы көш кезінде әлсіреген Орта Азия аймағына Қытайла мен парсылардың экспансиясы
5. Парсы империясының күйреуі мен Қытайлардың күшеюі
6. Қытай легиондарының тараз, шаш аймақтарын жаулап алуы.
7. Түркі тайпаларының Ислам дінін қабылдау процесі(Хазарлардан бастап)
8. Араб халифатындағы ахуал. Аббасидтердің билікке келуі мен Бағдаттан пайғамбар әулетінің бір тармағын ығыстырып шығаруы.
9. Әбу Ханифа мазхабын ұстанушылардың Бағдаттан Самарқандқа хиджра жасауы(көшуі) таза ислам тарихатының мемлекеттік дінге айналуы
10. Жаңа қоныстанған арабтар мен түркілердің өытай экспансиясына қарсы біріккен соғысы. Атлахтың алынуы мен Тараздың күшеюі
11. Қарахандықтар мемлекетінің құрылуы.
12. Қарахандықтар мемлекетіне біріккен түркі тайпаларының 92 дербес(өз) бектіктерге(автономия) бөлінуі
13. Қараханидтер мемлекетінің бөлшектенуі мен оларды Қарақытайлардың, Хореезнің жаулап алу кезеңі
14. Шыңғысханның тууы мен Ұлы бірлікке деген қажеттілік. Осы замандағы Орта азиядағы ахуал
15. Түркі тайпаларының Шыңғысхан Туының астында бірігуі мен азаттық жрықтары
16. Отырарды азат ету
17. Азат етілген аймақтарда дербес түркі биліктерінің құрылуы
18. Тарихқа өзен жағалауындағы халық(О ғуз) атымен танылған жаңа империяның құрылуы, оның мемлекеттік құрылымы
19. Оғыз хандарының Алтын(орда) ханын бағындыруы мен Румға(Византия мемлекеті) қарсы соғысы
20. Византияның алынуы мен Түрік мемлектінің құрылуы
21. Оғыз ордасының сыртқы соғыстардан әлсіреуі мен әшкі және сыртқы оғыз тайпаларының қақтығысы. Оғыз тайпаларының үшке - ішкі оғыз, сыртқы оғыз және қыр оғызы(қырғыз) болып бөлінуі
22. Оғыз тайпаларының ноғай ордасына, өзбек ордасына сіңісуі мен бір бөлігінің қазақтануы
23. Әмір Темір заманы. Ұлы далаға деген Темірланның саясаты. Өзара соғыстардан Алтын орда мен Ноғайлы, Османлы түркі мемлекеттерінің жаппай әлсіреуі
24. Темірланның өлімі мен оның империясының ұсақталуы.
25. Өзбек ұлысынан көшпелі түркі тайпаларының бөлініп шығуы. Керей мен Жәнібектің Шу бойына қоныстануы
26. Көшпелі өзбек тайпалары мен қазақы тайпалар арасындағы тартыс.
27. Шайбани әулетінің Орта Азияға қоныс аударып, Темірлан иелігін өз қолына алуы.
28. Көшпелі өзбек тайпалары(Керей-Жәнібек әулеті) мен отырықшы өзбек тайпалары(Шейбани әулеті) тартыс. Қазақтардың Керей мен Жәнібекке бірігуі
29. Ел айырылған. Ноғайлы Ордасының құлауы мен Ноғай тайпаларының Хақназар ханмен бірігуі
30. Әз Тәуке заманы және Қазақ Ордасының құрылуы
Біз бір нәрсені білуге тиіспіз: СЫРТ КӨЗДІҢ БІЗ ТУРАЛЫ АЙТҚАНДАРЫ МЕН ЖАЗЫП ҚАЛДЫРҒАНЫ СОЛАРДЫҢ ҒАНА ПІКІРІ. СОЛ СЕБЕПТІ АРАП ТАРИХШЫЛАРЫНЫҢ ӨЗІ "ХАЛИФАТҚА БАҒЫНБАҒАН ЕЛ МҰСЫЛМАН ЕМЕС" ДЕГЕН ҚАҒИДАТҚА САЙ, ТҮРКІ ТАЙПАЛАРЫН ИМАНСЫЗДЫҚПЕН АЙЫПТАУҒА БЕЙІМ. Бұл басқа да "деректердің" бәрінде табылатын жағдай.
Әбдікәрім.

СЕРІКЖАН,СЕНІ„ МӘССАҒАН „САЙТЫ ІЗДЕП ЖАТЫР,ОЛ САЙТТЫ ДА ҰМЫТПА.тАРИХ ТУРАЛЫ ТАҚЫРЫП ТОҚТАП ҚАЛДЫ ӨЗІҢ ҚАЙТАДАН ЖАНДАНДЫРМАСАҢ.Н.М.М.

СЕРІКЖАН,ҒҰН ДЕГЕН МОҢҒОЛ ДЕП ЖӘНЕ МОҢҒОЛ РУЛАРЫН АТАП ӨТКЕН ЕДІҢ,БІРАҚ ОҒЫЗҒА САНАЛМАЙТЫН СЕГІЗ ОҒЫЗ ,ОҒЫЗҒА ЖАТАТЫН СИЯҚТЫ ,ШАКАРИМ СОЛАЙ ДЕДІ ҒОЙ.Н.М.М.

Құрметті Н.Н.М. апай, "Мәссаған" сайтын қазір сырттай қарап жүрмін. Паролімді ұмытып қалып кіре алмаймын. Ол сайтта қазір қайтадан тіркелу немесе парольді сұратып алу мүмкін емес. Сегіз Оғыз (Секиз Окуз) деп аталған халық Наймандар екенін Гумилев та айтқан болатын. Кейін оны монғолдар да өз тілдерінде Найман ("Найым" монғолша сегіз "-ан" көптік жалғауы) яғни "Сегіз тайпалы халық" деп атаған. Секиз Окуздар, яғни Наймандар Монғолия жоталарында өмір сүрген халық. Ал Оғыздар ол кезде Сыр бойы мен Маңғыстауда өмір сүрген. Сол сияқты, Рашид ад дин Монғолия далаларында "Алчи-татар" деп аталатын халық болғанын жазады. Сірә, "Алшын" (Кіші жүздің атауы) дегенді айтып отырған болуы керек. Сондықтан "Алшын" сөзін "Алаш", "Ашина" сөздерімен шендестіру тағы да қателік деп ойлаймын. Ергенекті Найман деген ру шынында да "Ергенекөн" атауынан шыққан болуы керек. 11-ғасырдағы Наймандар мен қазіргі Наймандардың құрамы да, жалпы өздері де бірдей емес. 1000 (мың) жылда көп дүние өзгереді. Шәкәрім: "Арғындар ол кездерде Найман хандығының құрамында болуы керек" деген пікір айтады. Алайда, Арғындар ол кезде Қыпшақтар (Дешті Қыпшақтың халқы) бірлестігінің құрамында болды деп ойлаймын.

Айтпақшы, жоғарыда Угр деп аталған халық жөнінде. Олар мыңдаған жылдар бойы Қазақстан мен Ресей жерін мекен еткен бір халық. Ол халықтың қазіргі ұрпақтары Самодийлер, Мордвалар, Финдер болып табылады. Көне Түркі жазулары кейде "Руна жазулары", "Руникалық жазулар" деп аталатыны белгілі. Бұл скандинавиялық сөз, ол жақта сыртқы пішіні осыған ұқсас келетін әлі сыры ашылмаған құпия жазулар көп. Сондықтан, бұл жазулар оқылмай тұрған кезде, Скандинавиялықтар Орхон-Енисей жазуларын өздерінің ата-бабаларының мұрасы деп есептеген. Ал көшпенді Түркілер жазба ескеркіштер қалдырады деген ешкімнің үш ұйқтаса түсіне кірген емес. Тіпті Шығыстың, соның ішінде Қытай мен көшменділер тарихының теңіздей терең білгірі Бичурин әкейдің өзі бұл жазуларды "Монғол жазулары" деп атады. Бичуриннің беделді болғаны сондай, ол Ғұндарды, Дунхуларды, Сәнбилерді, Тобаларды, Табғаштарды, Мойындарды, Жужандарды, Қидандарды - дала көшпенділерінің бәрін "Қазіргі Монғолдардың ата-бабалары" деп есептеген. Дүние жүзілік тарихи ғылым сол ойдың ізімен кетті және сол ізбен келе жатыр. Сол ізбен Гумилев та Секиз Окуз (Сегіз Оғыз) деп аталған халықты Қидандар (яғни, Қарақытайлар) деп түсіндіреді. Сөйтеді де, тарихта Қытайды жаулап аплып, Ляо империясын құрған көшпенді халық Қидандар дегеніміз Наймандар болып шыға келеді. Бір ғажабы, Қидандар да "Сегіз тайпалы ел" деп аталған. Ал әлгі Угр деп аталған халық қазір "Угор" деп аталады. Оның ұрпақтарын "Угор халықтары" деп атайды. "Түркі халықтары", "Славян халықтары", "Семит халықтары" деген сияқты жиынтық атау. Ғұндардың билеуші тайпасы "Хуян" әулеті болған. Зерттеушілер "Қоян" (жануар атауы) деп түсіндіреді. Олай емес, қазақшалағанда "Қиян" (мүмкін Қият) деген тайпа болуы керек. Осы Угр халықтарынан Ғұндардың Мөде қағаны шыққан. Мөде (қытайша Мо-дэ) қағанның әкесі - Тауман (қытайша Тоу-ман) қаған, баласы Лашын (қытайша Лао-шинь) қаған. "Угр" деген көне атау қазір Угор түрінде дыбысталады. Сол кезде "Ұйғыр" деген сөз де содан шыққан болуы керек. Қазіргі Ұйғыр халқының бұларға қатысы жоқ.

Ұйғыр тарихшылары "Ұйғыр" деген сөз бен "Оғыз" деген екеуі бір сөз деп түсіндіреді. Еуропада "Гун" (Гуз) тайпаларын кейде "Гур" деп те жазады. Түркі тектес Чуваш халқы қазір былай санайды: саххар - сегіз, тоххор - тоғыз. Яғни сөз соңындағы "з" дыбысын "р" дыбысымен алмастырып жібереді. Сондықтан, "Ұйғыр" (Оғыр) деген сөз бен "Оғыз" деген сөзді бірдей деп табады. Оғыр (Еурпа Гундері) тайпаларының қазіргі көзі тірі ұрпақтары - Чуваштар мен Татарлар. "Чуваш" деген орыстардың берген атауы. Ол халық өздерін "Чаваш" (Чауаш) деп атайды. Бәлкім, "Жаушы" деген сөз, алайда зерттеушілер Атилла Гундерінің әйгілі "Савир" (Савиш) тайпасының атауынан шыққан деп түсіндіреді. Сол сияқты Қазан халқына "Татар" деген атауды берген де орыстар. Осы атау "монғол-татарлар" деген атауменн араласып кетіп, әбден шатастырып бітті. Бұл халық, Қазан хандығы, монғолдардың құрамында болған емес, керісінше Шыңғысхан мен Бату ханның кезінде оларға бағынбау үшін кескілескен соғыс жүргізген. Шыңғысханның жеңіліп көрмеген жауынгерлерін алғаш рет үш рет талғандап жеңген. Яғни, үш рет тойтарған. Соның бірінде тұтқынға түскен монғолдарды Шыңғысханның кезінде қойға айырбастап, әбден қорлаған. Бұл соғыс, Бұлғарлар мен Монғолдардың соғысы, сондықтан әлемдік тарихта "қойлардың соғысы" (бараньи войны) деп аталады. Енді келіп сол монғолдардың бітіспес жауларының ұрпақтары "Татарлар" деп аталып отыр. Ол кезде еуропада Қазақтарды "Вольные татары" деп атаған. Монғолдарды "Китайские татары" деп атаған. Ал "Естектерді" (Остяки) "Русские татары" деп атаған. "Естек" дегендер қазіргі Башқұрт халқының ата-бабалары. Ал көне түркілердің "Бұлғар" атауын қазіргі Болгария иемденіп кетті. Себебі Болгарияның негізін салған Дулу (Дулат) Аспарух қаған Еділ бойы мен Кавказдағы Түркілерден шыққан. Сондықтан Түркі сөзін өзінің жаулап алып билеген елінің атауы ретінде алып барған.

Содан көне замандағы, біздер "Қазақтар" деп аталмай тұрған замандағы, "Қазан", "Хазар", "Қазақ" сөздерінің түбірі бір деп ойлаймын. Себебі, Украина, Белоруссия және Кавказ казактары жалпы "Казак" деген сөздің бір кездегі "Хазар" сөзінен шыққан деп түсіндіреді. Ал "Қазақ" сөзінің "ержүрек", "батыл", "жауынгер", "еркін", деген мағыналары кейін пайда болған. Сол сияқты Алтын Орданың Өзбек ханының есімі, ертедегі Өзбек-Қыпшақтарға, 96 баулы Өзбек-Қыпшақтарға, Керей мен Жәнібек хандардың Отаны "Көшпелі Өзбектер мемлекетіне" және қазіргі Өзбек халқына атау болған деп ойлаушы едім. Өзбек хан Алтын Орданың мемлекеттік діні етіп Ислам дінін жариялаған, содан көне сенімдермен күресіп, ел ішіндегі бақсы-балгерлер, көріпкел-жауырыншы, құмалақшы, көзбайлаушы-сыйқыршы атаулыны қудалап, түгелдей отбасымен бірге қырып тастаған. Өте қатал хан болған, Орыстарға тізесін тіпті қатты батырған. "Қатал патша" атандырған, ал Алтын Орданың Әз-Жәнібек ханын "Мейірімді патша" (Добрый царь) деп атаған олар жылнамаларында. Әз-Жәнібек хан пейілі кең, жұмсақ мінезді адам болған. "Өзбек хан" деген есімді қазақшаласақ "Оғызбек" деген сөз болып табылады. Қыпшақбек, Дулатбек, Адайбек, Найманбек, Керейбек деген сияқты көп есімнің бірі. Оғыздар кей жазбаларды "Уз", "Уыз", "Ус" деп те атала береді. Ал "Қырғыз" сөзі "Қыр-ғуз", яғни "Қырда тұратын Оғыздар" дегеннен шыққан деп ойламаймын. Қырғыздар Тәңіртаудың (Тянь-Шань) жергілікті тұрғындары емес. Байкал мен Енисейден келген. Жоңғарлар 16-17 ғасырларда Талас бойына күштеп көшіріп әкелген халық. Қырғыздардың ана жақта қалып қойған бөлігі қазір "Хакас" деп аталады.

Шәкәрім: "Арғындар ол кездерде Найман хандығының құрамында болуы керек" деген пікір айтады.
***
Арғындар ол кезде өз алдына бір жеке ел болған. Абай Құнанабаев "арғынның он екі биі Теміршіні Шыңғыстауда хан көтерді" деп айтты ғой. Бұдан біз Шыңғысханды төре деп біліп, ақ киізге көтерген арғындар екенін байқаймыз. Шаңғыс хан Найманды (Күшлік ханды) шапты дейді, керейді (Уаң ханды)шапты дейді. Найман бұл уақытта ұйғырға бауыр тарта бастаған. Қыпшақты орыс пен қоса шапты дейді. Қыпшақтың бір жартысы орыспен, енді бір жартысы Хорезмнің сарттарымен араласып кеткен. Сонда сіздер бір деректен ең болмаса Шыңғыс арғынды шапты деген сөз таптыңыз ба? Таппайсыздар да. Өйткені Шыңғыстың өзі арғынның арқасанда хан болған арғынның ханы еді.

Жоғарыда айтылған Уз деген Узкенттен шыққан ұрпақтар ғой. Олар негізі ноғай халқына жақын жүреді, тарихи мекені Қызыл-Орда облысы.
Павлодар облысында оғыздар Ақсу жерін мекендеген, Еркебай Узканов деген ақсақалды ел білетін, үрім-бұтағы қалды.

Темірші қарапайым ретінде Шыңгыстау жеріне хандыққа келген емес. Тәңіріне сеніп, бабаларының ізімен Құдай Тағала жеткізіп, арғындардың он екі ел- данасына басын иіп, батасын алып таққа көтерілгені рас. Бұрынғы Найман таулардың иесі келіп өз атын мәңгілікке қалдырған. Шыңғыстаудың адырларының байлығын Темірші білетін.Жорыққанда алдынан шыққан он екі би өз ұлысына құрмет еткен.
Евразияның кіндігі Шыңғыстауда, Теміршінің ізі Ақтастағы Қоңыр-Әулие көлінде де болған киелі жер...

8-ші айып етпеңіз. "Арғын" деген сөз монғолдың 10 (он) деген сөзінен (арав, арвын) шыққан атау. Өзара туыстас, туыстас емес және іргелес жатқан он тайпаны біріктіріп, осылай атаған. "Арғын" деген сөз "Он тайпалы жұрт" дегенді білдіреді. Ал Шыңғысханды хан сайлаған тайпаларды күллі әлемдік тарих жақсы біледі. Оның ішінде ешқандай Түркі тайпасы жоқ. Сонымен қатар, Шыңғысхан хан болғаннан кейін де Қасындағы Керейлердің, Наймандардың, Меркіттердің, Оңғұттардың өз хандары қала береді. Яғни, бұлар Шыңғысханға тәуелсіз өз мемлекеттері және өз хандары бар бөлек жұрттар болған. Ол заманда "Арғын" деген атау болған жоқ. Бәлкім, Көне Түркі жазбаларындағы "Он оқ будун - өз халқым" деп жазғанда Тоныкөк сол замандағы Арғын бірлестігін айтып отыруы мүмкін. Алайда "он оқ будун" бес тайпалы Дулу және бес тайпалы Нушиби құрамында болған. Мұндағы "Дулу" дегенді қазіргі зерттеушілер "Дулат" деп, Ал "Нушиби" дегенді "Көшебе" (Керейдегі) рулары деп түсіндіреді. "Қиянның ұрпақтары Қият деп аталды" деп жазған Абулғазы. Ол Шынында да Көне Қытай жазбаларындағы Ғұндардың Хуян тайпасы болуы керек.

Алтайда тұратын Кумандинцы деген халық бар. Бұл орыстардың қойған атауы. Ол халық өзін қазір "Кууандыг" деп атайды. Бұл - Арғынның Қуандық руының туыстары. Орыстардың оңтүстік даласы (Каспий мен Қара теңіздің аралығы) Кубань ойпаты деп аталады. Бұл да сол Қуан (Қуандық) сөзінен шыққан. Сол сияқты Қыпшақтарды Византиялықтар "Куман" (Коман) деп атаған. Қазақ тарихшылары жоқ жерден атау шығарып "Құмандар" (орысша половцы делінетін халық) деп жүр. Неғылған Құман ол. Сол "құмандар" қазір қайда. Византиялықтар дұрысын айтып отыр. "Куман" деп отырғаны да Қуандық руы. Яғни, орыстардың "Половцы", Византиялықтардың "Куманы" деп отырғаны - Қуандық тайпасы. Сол сияқты Сүйіндік деген жер атауы бар Еділ бойында. Қазір Атырау облысы Құрманғазы ауданында. Бұл да Арғынның келесі руы. Демек, Арғындардың бір бөлігі ол кезде Дешті Қыпшақты мекен еткен. Ол замандағы Найманның құрамынан Арғынның руларын кездестірмейміз. Монғолдардың да құрамынан кездестірмейміз. Арғындардың бірқатар руларын Ертіс бойы мен Сарыарқаны мекен еткен Қимақ қағандығының құрамынан іздеп табуға болады. Ал қазіргі Саха халқындағы Мейрамсопы, Қарасопы, Кенжесопы рулары осы Қимақ қағандығынан Сібірге қарай көшкен болуы керек. Қимақ қағандығының солтүстік шекралары қазіргі Омбы, Түмен (Тюмень), Жаңасібір (Новосибирск) жерін қамтып жатқан. Саха (Якут) халқының шежіресіне үңілсек, өздерін "Сопылардан" тарататын Арғындардың шежіресін сөзбе сөз қайталап тұрады. Саха халқы мен Арғындардың туыстығы бар деген сөз.

Сол сияқты Қазіргі Орал қаласының қазақша бұрынғы атауы - Теке қаласы. Теке деген Түрікмендердің, Оғыздардың басты тайпасы. Түрікменнің атақты текежәуміт арғымақтары (ахалтеке тұқымы) туралы кім естімепті. Теке Түрікмендер қазіргі Түрікмен халқының 40 пайызын құрап отыр. Сол сияқты Батыстағы Азғыр деген жер атауы Қазаққа Азғыр полигоны деген қасіретті атаумен таныс. Бұл Оғыздардың Язвур тайпасының атынан шыққан. Шәуілдір деген жер атауы Оғыздардың Чувалдур тайпасының атынан шыққан. Бұл - бір замандарды қазіргі Батыс қазақстанды (Орал, Атырау, Ақтөбе, Қызылорда) Оғыздар мекен еткенін көрсетеді. Ал Узкент (Үзкент) деген - Оғыз кент деген сөзден шыққан болуы керек. Башқұрт қалқы өздерін Башқұрт деп көп атамайды. Ол халықты Қазақтар "Естек" деген. Бұл кемсіту сөз. Өзбектер мен Ұйғырларды "Сарт" деген сияқты. Башқұрттар өздерін "Иеті руу" деп атайды. Яғни "Жеті ру". Жетіру Кіші жүзде де бар.

"Атилла" атауы Скандинавия халықтарында (Шведтер, Финдер, Даниялықтар, Норвегтер) "Этиль", "Этэль" болып айтылады. Этиль патша туралы көптеген жырлар (сагалар) бар оларда. Олар көшпенділер патшасының шын атын айтып отыр. "Этиль" деген, әрине, "Еділ" деген сөз. Яғни, бабамыздың аты "Атилла патша" емес, Еділ қаған. Еділ қаған деген ол кісінің шын есімі емес, Шыңғысхан деген де ол кісінің (Темудчиннің) шын есімі емес. Еділ қаған деген атауды таққа отырғаннын кейін алған. Әрқашанда солай. Қазақ - хандығын құрған Жәнібек ханның да шын есімі Абу Саид (Әбусағит) екені белгілі. Абылай ханның шын есімі Әлмансұр деседі. Бұл ертеден келе жатқан дәстүр. Бумын қағанның өзі көп жазбаларда Иль хан (яғни, Ел хан) деп аталады. Шындығында, Мөде (қытай қазақтары зерттеулерінде Мете) қағанның шын атын да ешкім білмейді. Қытайдың шаньюй сөзін қазіргі зерттеушілер "тәңірқұт" деп оқып жүр. "Мөде Тәңірқұт" деген атау содан шыққан. Күдіктілеу. Ондан да "Бақтұр" (Бақтияр) деп оқығаны дұрыстау болар еді. Ал Атилла (Еділ) қағанның да шын есімі белгісіз. Тек білетініміз. "Еділ" деген сөз "Иеті ел" (жеті ел) деген сөзден шыққан. Яғни, "Жеті жұрттың билеушісі" деген мағынада. Ал көне Ноғайлы жыраулары (Асанқайғы, Шалкиіз, Доспамбет) Еділ мен Жайықты - "жеті жұрт келіп, жеті жұрт кеткен жер" деп сипаттайтыны баршамызға мәлім. Бұл "жеті жұрттың" жері. Әлгі "Жеті ру" атауы да содан қалған. Атилланың өзі "Дулу" тайпасынан шыққан делінеді жазбаларды. Ендеше, "Доолан" деген монғол сөзі де Жеті дегенді білдіреді. Осы сөз қазіргі Дулат руына атау болып отыр. Көне шежірелерде "Дуклат - монғол тайпасы" деп көрсетіледі. Жай ғана монғол тайпасы емес, Ергенекөндік тайпалардың бірі. Ал М-Х.Дулати өзінің Монғол екенін мақтаныш тұтқан. Ол Моғолстанда (Жетісу мен Іле бойындағы мемлекет - Қазіргі Оңтұүстік Қазақтан мен Қытайдағы Шыңжаң) және Ұлы моғолдар мемлекетінде (Бабыр бабамыздың Үндістанды жаулап алдып құрған империясы) өмір сүрген. Яғни, "монғолдардың" мемлекетінде өмір сүрген.

Ол замандарда ғажап бір иерархия болған. Кез-келген адам өзінің шыққан тегіне қарай құметтелген. Құдіретті Әмір Темірдің өзі өзін "хан" деп атауға дәті бармаған. Бұл жай сөз. Ол Барлас тайпасынан шыққандықтан, ешқашан Хан аталуы мүмкін емес. Есесіне тегі бойынша ғана алған қуыршақ хандар көп болған. Әмір Темір Тоқтамыс ханды бірнеше рет талқандап жеңіп Алтын Орданың шаңырағын ортасына түсіргенмен, ол Жошы ұлысын жаулап алып өзінің империясының иелігіне енгізбеген. Себебі, Шыңғысханның үлкен ұлы Жошыға тиген ұлысқа (Үлкен Отауға) оның билеуші болуы мүмкін емес еді. Оған тек Жошының өз балалары ғана иелік етуі тиіс. Бұл дала заңы. Сондықтан, Орыс ханның баласы Құйыршық (Қайырджақ) ханға алтын белбеу мен алтын кездік беріп, Алтын Орданың ханы сайлап, өзі кетіп қалған. Құйыршық хан - Керей мен Жәнібек ханның арғы бабасы. Керей мен Жәнібек хандардың да таққа таласындай және артынан халықты ерте алатындай тегі болған. Орыс ханның (Урус хан, Арыс хан) да шын есімі белгісіз болып келген еді, ол кісіне кейінгі кезде "Ақнияз хан" (Хақнияз хан) деп атап жүр. Бұл дала заңы көп сақталды. Абылай хан тұтқынға түскенде Жоңғарлар оны өлтірмейді және азаптамайды. Себебі, Жоңғарлар (олар да монғол даласының көшпенділері ғой) жақсы біледі, Абылай - Шыңғысханның үлкен ұлы Жошы ханның тұқымынан. Оның басын қарадан шыққан біреу алуы мүмкін емес. Қарадан шыққан Қазақтың бір батыры болса, азаптап, басын қағып тастар еді. Ал Жоңғарларды Шыңғыс әулеті билемеген. Чор әулеті билеген. Қалмақтарды Керей Уаң ханның әлеті билеген. Олар өздерін қонтайшы (хонтайджи) деп атаған. "Қара Қыпшақ Қобыландыда нең бар еді" - деп зар илеп Арғын Ақжол биді жоқтайтын Қодан тайшы да сол тайшы. Хонтайшы (хан тайшы) емес - жай тайшы. "Осы оқиға Жәнібек пен Керейдің бөліне көшуіне себеп болды" деп жазады Шәкәрім. Бұл сыртқы себеп. Орыс ханның ұрпақтары (Керей мен Жәнібек) Шайбани әулетінің (көшпелі өзбектердің Әбілқайыр ханы) хан болып кеткеніне бұрыннан іштей наразы еді. Бұл бір себеп болды. Демек, Қазақ хандығын құрған халықтың негізі Арғындар болған. Сол сияқты Абай Қазақтың қайдан шыққанын толғамдай келіп: "Ертеде Татан деп аталған халық болған. Әсіл түбі Қазақтың сол - Татан" деп жазады. Шәкәрім де бұл ойды құптағандай. Қазақтың екі ғұламасы, екі данышпаны қазіргі тарихтың тілімен айтқанда Қазақтың арғы түбі - Дунхулар (Сәнбилер) дегенді айтып отыр. Қайтерсің.

Шыңғыс ханды арғын сайлаған, үйткен-бүйткенді қояйық ағайын. Бәріміз бір атаның, Қазақтың баласымыз. Сәкеңдікінен (Серікжан) Әбекеңдікі (Әбдікәрім) дәлірек және дұрыс. Бүкіл Қазақты Қыпшақ идеясының төңірегіне біріктіріп, Хорезм хандығына 40 молданың сатқындығынан өтіп кеткен Отырар қаласы мен ондағы бірқатар қыпшақ руларын қайтару үшін Ұлы дала сарбаздарынан құралған әскерді бастап жорыққа аттанған Шыңғыс ханнан бастауымыз керек шығар. Кейін Шыңғыс ханның ұрпақтары Алтын орданы құрды,оның тікелей құқықтық мұрагерлері Ақ орда, Көк орда болса, бұл ордалардың тікелей құқықтық мұрагері Қазақ хандығы болып шығады. Сонда барлығымыз түбі бір Көк түркінің ұрпағы Қазақ деген Көк бөрі болып шығамыз.
Құлдық бұғаудан босану идеологиясынан, кеткен есеңді қайтаруға ұмтылған империялық пиғылдағы ұлттық идеология әр Қазақтың жүрегінен орын алуы әлдеқайда тиімді әдіс.
Тау ұлы

Тақырыпқа пікірді бірден жазғандықтан менде әріп қате өте көп кетіп жатады. Ол үшін кешірім өтінемін. Тау ұлі бауырым, мен де сенің пікіріңді қолдаймын. Бұл қазақтың соры ұсақ рушылдығы ғой. Рулық-тайпалық сана.
Біздің тәрбиелеуші ата аналарымыздың айтуы бойынша Адам баласы 3 заттан тұрады.
1 - топырақ, су, ауа, от заттардан
2 - жан затынан
3 - рух затынан
1-заты бойынша Адам да бір уыс топырақ. 2-заты бойынша өріп жүрген бір *Бейәдеп сөз жазбаңыз!*. 3-заты бойынша сана иесі. Алғашқы 2 зат Алланың "бол" деген әмірімен жаратылса, соңғы 3-заты Алланың өзінен болған, яғни осы затқа үрленген Оның демі. Сол себепті ол(Алладан болғандықтан) ахыретке дейін өлмейді. Туыстық жақындық жағынан алғашқы екі туыстық та жаратылған, жалған болғандықтан ол уақытша, әлсіз туыстық. Ал, рухани туыстық ахыреттік туыстық.
Рух жағынан бізге 9 түрлі жаратылыс бар деп үйретуші еді. Адам, Дию, Жын, Пері, Шайтан, Періште, т.т.
Ахыретте олар жаратылған топырақтары, от, су, ауалары бойынша емес, рухани жақындықтары арқылы топтастырылып, ахыреттен өткізіледі. Сондықтан туыстықта ең зор туыстық рухани туыстық. Бізде осының парқына барып жатқан жандар кемде-кем секілді. Бізде бір сөз айтсаң алдыға руын сүйреп шыға келетіндерді көргенде не айтарыңды таппай қаласың.
Байөасаң мен ҚАЗАҚ дегенде жанымды алақаныма түйе ұмтыламын. Бірақ маған оның заты мен аты онша маңызды болған емес. Менің жүрегімді жегідей жейтін ҚАЗАҚ рухы. Менің күндіз-түні қолыма шам алып іздейтінім тағы да сол - ҚАЗАҚ рухы. Неге? Себебі қазақ болу деген Құдайдан басқа ешнәрсеге құл болмау. Байлыққа да, мансапқа да, ақшаға да, басқаға да.
Мен Медина қаласында болғанда бір дүкеншіні көрдім. Тілі қазақшаға өте жақын. Сосын сұрадым: "Қазақсың ба"-деп. Ол: "Жоқ. Қоңыратпын, оның ішіндегі қазағымын. Мына кісі өзбегі"-деп жанындағы серігін таныстырды. Кейін Меккеде болғанда Наймандардың да қазағын, өзбегін көрдім. Сонда есіме Ауғанстан түсті. Біз Жарқұдық деген жерде тұрғанда сондағы жергілікті мұнайшы өзбектердің бірі "Бухари арғынмын" деуші еді. Күнде бір жапырақ нанға өрік-мейіз салып әкеліп беретін. Басында "у" қосылған болар деп жемей, тасалау жерге тастай беретінмін. Кейін "аштық" болды. Басқа жігіттер қара қарғаны атып алып жеп жатқанда жанымды сол нандар сақтап қалды. Бухари арғын. Бәлкім бұл өзбектеніп кеткен арғын шығар. Болмаса Бабур "Зафарнамеде" баяндалатындай Кабулды алуға барғанда Кабулды билеп тұрған арғын әмірлерінің бірінің тұқымы шығар?
Ру деген осы. Оның шетін де шегін де таппайсың. Құран аяттарымен қарғыс айтылатын Әбу Лаһһаб Пайғамбарымыздың с.ғ.с. тек руласы ғана емес, ең ет жақын туысы, әкесінің бір туған бауыры еді ғой. Біздің ата-бабаларымыз ақ киізге салып хан көтерген Шыңғысханды шырқыратып көшке тастап кеткен де, өлтіріп, басын алтарға қойғысы келген де, ту сыртынан оқ атқан да бөтені емес, әкесімен бір туған туыстары ғой.
Сондықтан мен ру тарихын емес, рух тарихын жоғары қойғанды абзал санаушы едім. Қазақ дегеніміз бүкіл түркі тұқымының асылдарының бізге мирас болып жеткен рухани болмысын жалғастырушы ұлт. Біз тарихты қопарғанда алдымызға "бір оқтық батырлар" тізімін жасауды мақсат етуді емес, Қазақ рухын қайта оятуды қоюға тиіспіз. Осыны түсінгенің үшін саған рахмет. Басқалардан да соны түсінуді сұрар едім.
Әбдікәрім

Әбдікәрім, қазіргі "Қазақста тарихы" оқулықтыра онсыз да Сіз айтқандай жүйемен жазылып жүрген ғой. Атилланы "аттылы" деуіңіз жөн емес. Ол кезде аттылы емес көшпенді жоқ болатын. Оның аты "Еділ қаған". Сонымен қатар, Түркілердің тарихын Шумерден бастау да дұрыс емес. Онда дүниенің алдында күлкіше қаламыз. Тіпті қияли Олжас Сүлейменовтың өзі: "Шумерлер мен Түркілердің өздері де, тілдері де туыс емес" деген айқын қорытынды шығарған еді ғой. Ал парсылар мен арабтардың арасына сіңіп кеткен түркі тайпалары көп екені рас. Алайда атаулар кейде шатастырады. Мысалы, Ауғанстан, Иран Ирак жерлерін "Арғын әулеті" билеген. Бұл Арғындар емес Арғын ханның әулеті. Бұлар Төре тұқымы, Шыңғысханның немересі Хулагу ханнан тарайтын әулет. Найман Кетбұғаны бас қолбасшы етіп, таяу Шығысқа қарай жорық жасайтын Хулагу. Ильхандар әулеті дейді оның бастапқы мемлекетін. Арғын әулеті деген соның ұрпақтары билеген мемлекет. Қырым хандығын "Керей әулеті" билеген. Бұлар да Керейлер емес, төре тұқымы. Жошыханның ұпағы болып табылатын Меңлігерей ханнан тараған әулет. Иран (Парсы) мен Әзірбайжан жерін Жалайыр әулеті билеген. "Династия Джалаиридов" деп аталады. Бұлар, шынында да Жалайыр руынан шыққандар. Одан соң, Парсы елінде Аққойлы және Қарақойлы әулеттері билік жүргізеді. Бұлар шынында да Аққойлы, Қарақойлы (Аккоюнлы, Каракоюнлы) руларынан шыққандар. Бұл рудың атауындағы сөзді "Қой" деп түсінбеу керек, "Қоян" деп түсіну керек. Немесе Қиян. Былайша айтқанда, Аққияттар мен Қарақияттар ғой. Мысырды Қыпшақтар билеген де заман болған. Байбарыс пен Қалауын сұлтардың заманында. Нелер болмаған. Сельжуктар да Орта ғасырлық Шығыс әлемін, Араб, Парсы, Византия далаларын аласапыран, апыр-топыр етті ғой бір замандарда. Сыр бойында елеусіз тыныш қана өмір сүрген, елеусіз тыныш қана қаза болған Сельжук қарттың есімін есімін оның ұрпақтары әлемге әйгілі етті және адамзат тарихында мәңгілікке қалдырды ғой.

Ал Оғыз қаған тарихи тұлғадан гөрі жиынтық бейне болса керек. Оның ең алғашқы прообраздарының бірі - Ескендір Зұлқарнайын. Себебі, Оғыз (Өгіз) қағанның мүйізді тәж киюі және Ескендірдің де мүйізі бар екендігі туралы аңыз (құдыққа барып: "Ескендірдің мүйізі бар" деп айғайлайтын бейшара ше?) осыған саяды. "Қос мүйізді Ескендір" деп аталатын күй де бар қазақта.

Бұл бір көне аңыз: оны Скифтерден Геродот та жазып алған. Онда Таргитайдың үш ұлы болады. Оғыз қаған да солай, оның да үш ұлы болады. Олардың аттары да бірдей: Көк, Күн, Ай, Жұлдыз, Тау Теңіз. Тек Геродот жазып алған аңызда олардың аттары Парсы тілінде берілген. "Сақтар Иран тілінде сөйлеген" деген тарихи тұжырым осыдан басталды ғой. Әңгіме Сақтардың қай тілде сөйлегенінде емес, көне аңыздар мен жырлар бір халықтан екінші бір халыққа тарала береді. "Сал-сал", "Зарқұм", "Қисса сұл Әнбиа", "Жүсіп-Зылиқа", "Ләйлі-Мәжнүн", "Таһир-Зухра", "Иранғайып шах Ғаббас", "Ләйлі-Мәжнүн", "Сейфүлмәлік-Бәдіғұлжамал" - бұлардың бәрі Қазақтың емес көне Шығыстың дастандары екені баршаға мәлім емес пе. Абайдың өзі "Ескендір Зұлқарнайын" туралы дастан жазған жоқ па Шығыстың аңызының сарынымен. Мағжанның "Жүсіп хан" поэмасы да Шығыстық аңыздардың ізімен жазылған.

Қорыта айтқанда, Оғыз қағанның бейнесінің арғы тарихи түбінде осы Скифтердің Таргитай туралы аңызы мен Соғдылардың Ескендір Зұлқарнайын туралы аңыздары жатыр. Қазір ғалымдар Оғыз қағаннан Ғұндардың Мөде қағанының бейнесін көреді. Бұл жаңсақтау болуы керек. Оғыздар түгілі Көне Түркілер де Мөде қағанның кім екенін білмеген. есте қалмаған. Сонымен қатар, Мөде қаған Мысырға, Үрімге, Парсыларға, Үндістанға жорық жасамаған. Бұл жорықтардың бәрін жасаған Ескендір Зұлқарнайын, яғни Александр Македонский. Тіпті кейде Зұлқарнайынның өзі Пайғамбарлардың қатарына да қосылып кетеді. Бұл тым өрескел пікір. Көп құдайлы Грекиядан Пайғамбар шығуы мүмкін емес. Мыңдаған Пайғамбарлар өткен, оның бәрі де Еврейлер. Пайғамбарлық мектебін қалыптастырған Еврейлер ғой. Тіпті, топан судан қалатын Нұқ Пайғамбар да Еврей. Оғыз-наме дастаны - Оғыздардың рухын көтеруге арналған дүние. Түркменбашы жазған "Рух-наме" сияқты бір дүние. Алайда оның ішінде көп құнды тарихи деректер бар. Рахмет.

Қисыны бар.

Оғуз бұл біздің тілімізде жүз(йүз) болып сақталған.

«ұят» дегенді айтқанда «юат(йуат)» болып та дыбысталады.

«Ауыз» дейміз, «айыз»(айыз қану) дейміз екеуі де бір сөздің ұқсамаған оқылуда сақталуы.

Сонда Оғыз дегені біздің Қазақ тілінде Ойыз болып, одан юуз(жүз) болып сақталған.
Үш жүз дегеніміз Үш оғыз(ішғуз) деген келген.

сера, аман есен жүрсің бе??!

Арғын ор оқ яғни он ру.
Түркілік Еврейлік Қазар қағанаты.
Арғындардың Гендік жақтан Еврейлерге жақын болуы.
Еверйдің жоғалғап кеткен он руы.
Батыс түркі қағанаты он оқ он ру.

сонда Еврейлердің жоғалған ор руы Түркінің Он оғы, оның бүгінгі ұрпағы Арғындар.

осылай болжасам бол ма, болмай ма,Сера аға??

Сера аға!
Қараңызшы

Argyn:65%G1,15%C3,10%R1a,5%R1b,5%Q1
Ген тексергенде Ағындар Еврейлермен туыс болып кеткен.

Рахмет, өзіңіз де аман-сау жүрсіз бе. "Оғуз бұл біздің тілімізде жүз(йүз) болып сақталған". Міне бұл қисынды пікір. Дыбыстық жағынан емес, мағынасынан, мәдени-тарихи шығарғанда солай. Қазіргі Үш жүзден Қазақ халқын көне Түркілік дәстүрмен "Үш Оғыз" деп атауға болады. Немесе "Уч Окуз" болар еді. "96 баулы Қыпшақ" деп аталған Дешті Қыпшақ даласының халқы. Кейін Қыпшақ атауын "Өзбек" атауы алмастырғанда "96 баулы Өзбек" болып өзгерді. Жошы ханның иелігіне біреліген Дешті Қыпшақ даласын 96 ру-тайпа мекен еткен. Олардың тізімі бәрімізге жақсы белгілі. Барлық деректерде, тіпті Монғолдардың өздерінде де Жошыдан тарайтын ұрпақтың бәрін "Қыпшақ хандары" деп атайды. Соның ішінде Бату хан, Берке хан, Өзбек хан, Әз-Жәнібек хан, Тоқтамыс хан - бұлар Қыпшақ даласының ұлы хандары. Орта ғасырлық шығыс жазбаларында Қазақтың "қасқа жолды" Қасым ханы да сол дәстүрмен "Дешті Қыпшақтың ханы" деп аталады. "Қазақ ордасының ханы" деп аталмайды. Жошы ұлысын бөлек, Қазақ хандығын бөлек деп қарамау керек. Бұлар бір-бірінің жалғасы. Ал Қазақтың Қасым ханы, шын мәнінде де "Дешті Қыпшақ даласының ханы" болды. Қазақ хандары Хақназар, Тәуекел, Еңсегей бойылы ер Есім, Салқам Жәңгір, Тәуке хандарға әр кезде тек Қазақтар емес, Қарақалпақтар, Қырғыздар, Башқұрттар, Ноғайлар, Қалмақтар бағынышты болған. Бұлар да "Дешті Қыпшақтың хандары". Үш жүздің өз алдына хандары болып, бөлшектеніп кеткенше Жошыдан қалған ұлы дала осы Ұлы хандардың қоластында болды. Ал Ноғай, Едіге, Мамай, Қарабура әулие, Кетбұға күйші, Асан қайғы жырау, Жиренше шешен - бұлар Дешті Қыпшақ даласының қарадан шыққан ұлы тұлғалары. Бұлар - біздің ұлы бабаларымыз. Жоғарыда аталған тұлғалардың әрқайсысының дүниежүзілік адамзат тарихында өз орны бар адамдар.

17-ші, кейбіреулерге ұнамаса да шындығын айту керек, Қазақтың құрамында кімдер жоқ. Қазақтар және Қазақ даласы бәрін бауырына баса берген. Олар Қазаққа сіңіп кете берген. Оның ішінде Еврейлер де бар. Оларды Қазақтар "Жебірей" немесе "Жөйт" деп атаған. "Бұхар Еврейлері" (Бухарский Еврей) деген бар ғой. Іргеміздегі Бұхарда, Самарқанда Еврейлер болғанда, Қазақта неге Еврей болмасын. Анау тексерілген Арғынның ДНК гені шынында да, Арабтармен туыс болып кеткен екен. Еврейлер мен Арабтардың ДНК-сы бірдей. Қазақтағы Қожалардың кез-келгенін тексерсе де, осындай Арабқа немесе Еврейге туыс болып шығар еді. Егер шатысы жоқ, жиырма жеті атасынан бері таза Қожа болса, әрине. Орыстарда өздерінің ДНК құрамын тексертіп, шындығында "Татар", "Қыпшақ", "Монғол", "Угор" болып шығып, таза славян болмай шыққанына қапаланып отырғандар бар, сайттарын ақтарсақ. Еврейлердің ата жауы болған, Еврейлерді концлегерлерде млн-дап азаптап өлтірген, өзінше "таза қанды арий" Гитлердің өзінің ДНК құрамында Еврейлік ген бар екені анықталды.

Ал "Арғындар Еврейлермен туыс болып кеткен" деген тұжырым асығыстау, өзге елден (Хорезм мен Қашғардан) қашып келген құл да, қызылбас пен шүршітпен шайқаста қолға түскен тұтқын жетім бала да Қазақтың бауырына басылып, кейін Қазақың бір руының бөліміне айналып кете береді. Мысалы, Махамбет ақынның арғы атасы - қызылбастан келген құл деседі. Оны Махамбетті зерттеген ғалымдардыңғ бәрі де жазды. Тіпті оның аталарын парсылық әйгілі Нәдір шахтың балаларының бірі деушілер (Әнес Сарайдың ойы) де болды. Тарихтың тәлкегі. Сол Парсыны (Иранды) ел еткен атақты Нәдір шахтың арғы атасы Түркілерден шыққан. Надир шах Афшар деп аталған шах, әрине, Авшар (Аушар) тайпасынан шыққан. Ал Авшар деген - ежелден бері Түркі халқы. Түрікмендердің, Сельджуктардың, Әзірбайжан мен Түріктердің құрамында да олар көп. Қазір Иран мен Иракта тұратын Түркі тілдес халық. Онда Махамбет ақын өз үйірін қайта тапқан марғасқа болады. Кім болса, ол болсын, Махамбетті Қазақ емес деп ешкім айта алмайтын шығар. "Заманында өзі болған Жігіттің, жеті атасын сұрап нетесіз" деп Сырым шешен айтпақшы, "Арғынмын", "Найманмын", "Дулатпын", "Адаймын", "Шапыраштымын" деп кеуде қаққан біреулердің арғы аталарында бір шикілік болуы мүмкін ғой.

Енді Арғындардың Еврейлерге туыс екендігі туралы қорытынды асығыс. Ол үшін бір-екі Арғын емес, мыңдаған Арғынды ДНК сараптаудан өткізу керек. Солардан жинақталып барып шығады Арғынның гені. Арғынның ішінде біреуі ДНК гені бойынша Араб пен Еврейдің баласы (ұрпағы) болып болып шықса, Арғынның бәрі Еврей деген сөз емес. Күні кеше Американың генетик ғалымдары Америкалық Үндістердің гендерін зерттей келе, олар Алтайда тұратын халықтармен туыс екен деген қорытынды шығарды. Америка Үндістерінің көпшілігі, Алтайдан кеткенін, олардың Түркі-Монғол халықтарымен туыс екені онсыз да тарихтан белгілі емес пе еді. Генетика тек соны дәлелдеп берді. Ал Қазақ өте құранды халық. Қазақ даласы 5 мың жыл бойы Шығыстан (Қиыр Шығыс, Ұлы Қытай қорғандарының маңайы, Ішкі Монғолия далалары) Батысқа (Қырымға, Еуропаға) қарай жөңкіле көшкен көшпенді тайпалардың жолындағы өтпелі дәліз іспетті болғаны рас. Былайынша айтқанда, коридор, проходной двор.

Барін білгіш екенсіндер гой. мыктысындар! Казак тарихын катты зерттеп жургенін білініп тур! Әй, акайылдар ай!

"Әбдікәрім, қазіргі "Қазақста тарихы" оқулықтыра онсыз да Сіз айтқандай жүйемен жазылып жүрген ғой. Атилланы "аттылы" деуіңіз жөн емес. Ол кезде аттылы емес көшпенді жоқ болатын". Секе, мына пікірініз дурыс емес. Еділ батыр Еділдін бойында туып, еуропага калай жетті? Егер кошпенді жок болса. Озініз бірнарсе айтасыз да біраздан кейін ол пікірінізге озініз тагы карсы шыгасыз. Отінерім, бірнарсе жазюастан бурын бір токтамга келіп, абден ойланып алынызшы. сіздін пікір ауыткыган сайын, окырман да ауыткымасын дегенім гой. тарих сіздерге ойыншык емес, білмейтіндерініз айтпай ак койыныздар.

Бәрі де аттылы болатын ол заманда. Рим мен Византия жауынгерлері де аттылы болатын. Елден бөлек аттылы тек Атилла ғана емес. Атиллаға арналған зор ескерткіш Венгрияда. Атилла тылсыз, отансыз қалды, Еділге қайтып оралатындай мүмкіндігі болмады. Атилла империясының астанасы Венгрия жерінде болды. Венгр деп жүрген орыстар ғой. Олар өз елдерін Хунгрия (Гундердің елі) деп атайды бұрыннан. Өздерінің ұлы бабалары Атиллаға орнатқан Аттиланың алып ескерткішін Монғолиядағы Ұлан-Батыр түбіндегі Шыңғысханның ескерткішімен, Өзбекстандағы Ташкентте орнатылған Әмір Темірдің ескеркішімен салыстыруға болады.

Секе,міне мында қарашы:

http://www.elim.kz/forum/index.php?showtopic=2818&mode=threaded&pid=9762

http://www.rodstvo.ru/forum/lofiversion/index.php?t1332.html

Серікжан. мен сенің жазғандарыңның бәрін оқыдым десем артық болар, бірақ кездестіргендерімді шолып шығатыным рас. Шолып шығатын себебім, табиғатта мыңдаған, миллиондаған, миллиардьаған құбылыс бар, әркім өзіне қажетіне назар аударады, мән беріп, мағынасына үңіледі. Біздікі де сол секілді амал ғой. Бірақ О.Сүлейменовтің мен оқыған "АЗиЯ" деген кітабында оның шумерлік ойлардан "бас тартуын" көрмедім. Одан кейін де бірдеңе жазды деп естігенмін. Онысын оқымағаным рас. Бірақ мен бұл жерде Олжасты атап көрсеткенім болмаса, бұл пікіріме тек қана Олжас себепкер емес.
Дін исламға дейін арабтарда ханифи деген діни ағым болғанын білетін шығарсың? Ол ежелгі баяндарда Хазіреті Ибраһимнің ғ.с. діні делінеді. Тіпті Пайғамбарымыз с.ғ.с. да өзіне Ислам ашылғанға дейін сол бағытқа жақын болған. Мен содан Исламға дейінгі түркілердің діни ұстанымын көп байқадын. Бір ғана Тәңірі! Көк Тәңірі! Көк деген терминің ежелгі түркілерде «асман(аспан), ғарыш(аршы)» деген мағына бергеніне ешкім шәк келтірмейтін шығар?! Бұл туралы шежірелердегі Хазіреті Бабтардың Түркі қолбасшыларымен болған келіссөздері туралы баяндарда жан-жақты айтылады.
Сонда да болса мен бұл жерде кімдерде біреулерге ұқсап «солай болған, солай қабылдауға тиіспіз» деп өкім беріп отырғаным жоқ. Назар аударып отырмын. «Бұл да бір тарихат, қараңдар, зерттеңдер, бәлкім бір асылымыз осында да жатқан болар»-деп. Оған келіспейсің ба, ол әркімнің өз еркі.
Тарих «марксизм-ленинизм классиктері» бекітіп бергендей, тек қана тиым салулардан тұрмауға тиіс. Тарих тиымдарға тиым салғанда ғана баянды болады.
Мысалы мен сенің кейбір пікірлеріңмен келіспеймін. Бірақ «онікі дұрыс емес, ол айта береді, сандырақ» деген де, деуді ойлаған да емеспін. Сен де айт, басқа да айтсын, бәлкім біз білмеген нәрсені білу саған, несесе айта алатын басқа педелердің біріне нәсіп болған шығар?! Ал, біреу өз ойын барша қауымға зорлап таңа бастағанда сөз басқаша.
Мен жоғарыда да айттым, маған қандай да бір ру тарихының маңызы жоқ, болған да емес, болуын да қаламаймын. Бірақ сол, қазақы рулардың тамырларын тереңдетіп тарта берсең бір бәйтерекке барып жалғасып жатады. Сондықтан оның да қажеті бар екенін теріске де шығара алмаймын. Демек сені бекерге әуере болып жүр деп айта алмаймын. Зерттей бер, іздене бер. Ал, олардың ұлттық қалыптасуы мен мемлекетке бірігуі тіпті басқа мәселе.
Мен Қарахан әулетінің шежіресін зерттеумен 20 жылдан астам уақыт шұғылдандым. Хазіреті Әли р.а. бабамыз «алдымен өзіңді өзің таны»-деген екен. Мен мұны ғылыми жаңалық ашу үшін емес, өзімді өзім тану үшін, «мен кіммін, қайдан шықтым, қалай шықтым, кешегі кімнің жұрнағымын, келешегім не болмақ» деген қарапайым сұрақтарға жауап табу үшін жасадым.
Сіз білесіз бе, сондағы таң қалғаным, тамыры 40 атаға барып қосылып жататын Қарахан әулетінің Қазақстан, Қарақалпақстан, Өзбекстан мемлекеттеріндегі өкілдерін жинап алғандағы саны 4 мың шаңыраққа жетпейді екен! Қырғызстанға(негізі Ош пен Жалал-абад) жете алмадым. Сонда күні кеше дүниеден өткен Бәйдібек бабаның кіндігінен барша төрт арыс Дулат, Албан, Суан, Шапырашты, Сары үйсін, Ысты мен Ошақты тарайды дегенге сенесіз ба? Мейлі солай-ақ делік, сонда осы заттан туған ұрпақтан билеген ел қайда, бектіктің жамағат-жұрты қайда? Жер жұтты ма, әлде барлығы үрім-бұтақтарын ертіп тескен тау асып кетті ма?
Тағдыр. Менің тағдырым соншалықты шырғалаң, кейде басымнан өткендерді айтуға өзім ұяламын. Мен сен айтқан Венгрияда 1979-жылғы сәуірден 1980-жылғы 10-қаңтарға дейін әскери қызметте болдым. Сол тағдыр айдап «қытай полкіне» түстік. Олай дейтіні біздің полк Қытаймен соғыс жағдайына бейімделіп жасақталған әскери бірлік екен. Саяси оқу тақырыбы Қытай, жобалы әскери қарсыласымыз Қытай, көретін деректі киномыз Қытай. Мен сәл «тәртіпсіз» болдым. Өзбектермен, армияндармен аузым піспеді. Содан құтқару үшін орыс офицерлер мені «шаруашылық взводына» ағаш ұстасы етіп ауыстырып жіберді. Осы жерде Лайош бачи(Лайош көке) деген жасы 50 шамасындағы мадияр жұмыс істейтін. Сәл босасам соны жағалайтынмын. Өтірік айтса өз обалы өзіне Атилланы Аттылы деп үйреткен сол еді. Олар өздерін мадияр дегенмен мемлекеттерін Хунгария деп атайтын. Біздің тілмен айтқанда Хун мемлекеті. Сол кісімен бірге жасаған сөздігім де болатын. Мысалы алма-алма, балта-балта, түсіндің бе – эртем, т.т. Қазір есімнен де шығып кетті. Сонда олар Еділ дегенді тіпті де білмейтін. Бізбен бірге бір Татарстандық болгар жігіт болған, сол сұрап, «туысқандық» іздеп жататын. Содан есімде. Ал, мен олардан еш туыстық байланыс таппадым. Тілдік ұқсастық бар, өте көп. Бірақ олар негізгі қолданыстағы тілінен де, дінінен де, ділінен де толық жат ұлт.
Одан соң Америкалық Мая, Инк, т.б тайпалары туралы да бір зерттеулерді оқығанмын. Онда да олардың Орта Азиядан шығып, Беринг бұғазы Америкаға барған жолдарын сызып, «ұқсастықтар» қарастырылады. Бірақ олар да жат ұлт. Байланыс бар шығар, бірақ тым ескі және тұрлаусыз байланыс. Егер бұлай ақтара берсек, тарихымыз түгілі тарихтың шетін таппаймыз. Сол себепті мені қызықтыратыны тек қана қазақтанған түркі тайпаларының тағдыры мен қазақтану тарихы.
Кез-келген заттан адам өзіне қажетін ғана көреді. Біреу түсіне, біреу түріне, біреу көлеміне, біреу биіктігіне, біреу т.т. қарайды. Мың зат шашып тастасаң әркім өзіне ұнағаны мен көңілі қалағанын алады. Сол себепті біздің Түркі қағанаттарының хандарының тектеріне байланысты пікіріміз еш қабыспайды. Мен сенің түркі тайпаларындағы барша билеуші тек төре тұқымынан болған дегеніңе келіссем де ақиқат абыройымызды айрандай етеді. Мен Шыңғысханды төбе тұтамын, бірақ шындық одан да қымбат.
1. Сол үшін Ноғай ордасының тарихын қайта оқып шығуды ұсынамын. Олар Алтын ордадан бөлініп шыққан түркі тайпалары. Мамай солардың ханы. Мамайды жеңген орыс княздары емес, Алтын орда ханы. Ал орыс князі оның қатардағы нояны болған. Сен олардыі хандарының аттарына да мән бер. Сонда бұл орданың билеушілерінің де бір ғана рудың емес, билікке ие болушы бірнеше рулардың өкілдері болғанын көресің. Мысалы, олардың соңғы билері Сәлім-Керей, Әлім-Керей, т.т. деген сияқты.
2. Аққойлы мен Қарақойлы билеушілерінің де тегін зорлықпен, қиянатпен бұрмалаудың қажеті жоқ. Олар дулат тайпасындағы екі аталы елдің аты. Қазақ Сиқымдары күні бүгін де Аққойлы, Қарақойлы(және басқа да) болып екі атаға бөлініп жатады. Сол үшін енді Оғызнамаға зер сал. Сонда Оғыз қаған Алтын қаған мен Ұрым қағаннан бағынуды, салық төлейді талап етеді. Алтын қаған бағынады. Ұрым қаған бағынбайды. Оғыз қаған оларға қарсы соғыс бастайды. Оқыдың ба? Енді олардың соған дейінгі Отандарының табиғатына қара. Артында асқар Алатау, жанында арқырап аққан өзен(Сырдария), алдында кең дала мен қарт Қаратау. Қай жерде тұрсың? Әрине Қазықұрттың төбесінде. Бұл қазақтың қай тайпасының мекені? Әрине Дулат. Соның ішінде Сиқым Аққойлы да, Қарақойлы да бар. Ұрым ханға жорық жасаушылар да осылар. Енді Қазақ ССР тарихының 2-ші томының 140-бетіне қара: “ХІV ғасырдың басына дейін Жетісуда Шыңғыс әулеті көшпелілердің басшылары болып қала берді және елдің ішкі басқару ісіне тікелей араласпады. Жекелеген өлкелер мен қалаларда (Бұхара, Отырар, Шаш, Ходжакент, Ферғана, Талас, Алмалық және т.б.) азаматтық басқару билігі моңғолдар жаулап алғанға дейінгі түрік әулетінен шыққан, арабтың “мәлік” деген лауазымымен аталған жергілікті әкімдердің қолында болды”, деп В.В.Бартольдтің “История культурной жизни Туркестана” деген еңбегінің 262-бетіне сілтеме жасайды. Енді түсіндіңіз ба, бұл хандықтардың қалай құрылғанын. Қазықұрттан тік көтеріліп, Ұрым ханға қарай жорққа шыққан Түркі тайпаларының бір бөлігі алынған қалаларды игеру, тылды ұстап тұру үшін бектерге хандық дәреже беріліп, қалдырылып отырған.
3. Оған да сенбесеңіз Түркиядағы “Гюлшания суфилік бауырластығы” деген сүліктің негізін қалаушы Ибрахим Гюлшани туралы Н.Э.Алескерованың “Суфийское братство Гюлшаний”* деген кітабының 37-38-беттеріне назар салыңыз: “Родословня Ибрахима Гюлшаний восходит к Огуз ата нижеследующим образом: шейх Ибрахим Гюлшаний ибн Маулана аш-шейх Мухаммад ибн Маулана хаджи Ибрахим ибн аш-шейх Шихаб ад-дин ибн Айтогмуш ибн Гюнтогмуш ибн Гутлуогмуш ибн Огуз, да помилует его Аллах. (Сам он) в своих книгах указывал на свою принадлежность к Огуз ата через седьмое колено” деп, мынадай сілтеме жасайды: “Многие правители тюрко-огузских племенных объединений относили свою родослов Огуз ата”. Осы деректе Ибрахим Гюлшани Оғыз атаның 7-ші ұрпағымын деп өзі айтады. Бұл кісі 1533 жылы қайтыс болған. 7-ші ұрпақты орташа биологиялық жас 30-ға көбейтсек 210 деген сан шығады. Оны 1533 деген саннан алып тастасақ 1323 деген сан шығады. Сонда 1300 жылдары өмір сүрген Оғыз ата кім? Неге түркі билеушілерінің көбі өздерін осы Оғыз атадан таратады. Біз неге өтіріктің қас дұшпаны, ақиқи мұсылманға, Ұлы пірге сенбей, еуроцентристерге сенуіміз керек? Византияға барар жолдағы қазақы ру билеушілеріне бұйырған мемлекеттердің бәрі де бізге басқа шындықты ғана көрсетеді. Барша түркі қағанаттарын тек қана төре тұқымдары билеген жоқ. Оған соңғы дәлел коммунистер түбіне жеткен Хива хандығын сол тұста тек қана қоңыраттар билеп тұрған еді. Қоқан хандығын билегендердің де төрелерге мың қайнаса сорпасы қосылмайды.
Бұдан ары анау-мынау дей берген қажет болмас. Қаласаң сол, қаламасаң біздікі бір пайым. Бірақ бір затқа пікір айтарда асықпаған абзал. Мысалы сен 96 баулы Қыпшақ, немесе Өзбек дегенді қайдан алдың? Барша тарихта ол 92 баулы ғой. Содан соң Манасты да қайта оқып көр. Мен оның бірнеше нұсқаларын қарап шықтым. Әздегенім өз қиялыма дәлел табу. Қиялым бойынша Манас пен Алып манас(Алпамыс) бір адам болуға тиіс. Таппадым. Барлық нұсқаларда Манас Ноғайдан тарайды, Ноғайлыдан шығады. Хакас-Саха туралы тамтық та жоқ.
Айтушылар айта беруі де, өз жандарынан қосуы да, түрлендіруі де мүмкін. Бірақ текке келгенде, Астапыраллаһ! Бұл қасиетті тақырып, сондықтан оны өзгерте алмас. Бірақ тегінде осы екі тұлғада бір байланыс бары туралы үмітім өшпей-ақ қойды. Самарқандтағы Жиделі-Байсын ордасына барған сапарым сәтсіз болды. Баяғы бізге жар айтатын көнекөздерден сау-тамтық қалмапты. Тіпті бала күнде кәпірлердің жел көтергенде қаңбақтай ұшатын қураған бастарынан қашып, теректерді паналайтын тау-төбені де таба алмай қайттым. Сол кездерде шөлдаладан ылдиға қарай құлағанда тоқтап, тайқазан асатын түйекеш Наймондардың да ізі жоғалыпты. Жоқ болып кеткен, ел оларды тіпті ұмытқан.
Тарих деген осы. Кезінде күллі ғаламға Ислам ашып келген Пайғамбар с.ғ.с. бабамыздың бүгінгі ұрпақтарының бір тобы Самарқанд іргесіндегі шошқафермаға иелік етіп отыр екен... мен оны кешіре алмадым. Ал, негізін Шыңғысхан қалаған төре тұқымынан шыққан бір досым етікші. Келінім, еден сыпырушы. Оның ешбір ерсілігі жоқ. Ең үлкені халал мен харамды айыруда. Һарон Рашид халиф болып тұрғанда да бір ұлы дәуріш болып, әркімнің қабырғасын сылап, күлін шығарып өмірден өткен!
Ген туралы сөз бір басқа. Ол туралы менің айтарлықтай ілімім жоқ. Сол себепті арғындардың еврейлерге қатысын білмедім.
Жалпы Серікжан. Мен тарих туралы ешкіммен де айтысқым келмейді. Бұл дүние сондай керемет: Жақсыдан жаман туады бір аяқ асқа алғысыз. Жаманнан жақсы туады адам айтса нанғысыз. Бәрі мүмкін.

25-ші бұл ғажап мәліметтер. Бұл G гені Қазақтарда ежелгі Иран тілдес делінетін Сақ (Скифтерден) немесе іс жүзінде Еврейлер билік құрған мемлекет - Хазарлардан қалған болуы керек. Оны дәлдеп анықтау үшін енді қазақтағы Қаңлы руының немесе Кердері руының жиынтық гені керек. Себебі, ресми тарихта Қаңлылар мен Крдерілер сол Сақтардың ұрпақтары деп қаралады. Бұл ДНК сараптау адамды тек қана әкесінің тегі бойынша қуалап шығарады. Шешесінің гені ескерілмейді. Және бұндай ДНК сараптаулардан тек қана ер адамдар өте алады. Әйелдерді өткізу мүмкін емес. Сондықтан, егер әйелдар өздерінің тегін білгісі келсе, өзінің туған ағасын не інісін өткізеді бұндай ДНК сараптаудан. Оның артықшылықтары бар, тарихи тұрғыдан бұдан 10 мың жыл бұрын болға мутацияны да ажырата алады. Адамды әкесінің тегі бойынша қуалап шығарғасын түсінікті. Ұлы сөздің ұяты жоқ, баланың әкесі кім екенін шешесі ғана біледі, басқа ешкім де білмейді. Сөйтеді де, бұндай ДНК сараптаудан бұдан мың жыл бұрынғы болған кішкене сұмдық (әйелдің басқа еркекпен болғаны) ашылып жатады. Мысалы, бұдан 2 мың жыл бұрын Ғұндардың Қоңырат тайпасына келін болып түскен бір келіншек есікте жүрген Еврейдің құлымен көңілдес болды ма. Оның балаларының ұрпақтары генетикалық Еврей болып жүре береді. 2 мың жыл өтсе де, әлі сол "Еврей" болып қала береді. Алайда, Ғұн деген халық жоқ болып кетсе де, әлгінің ұрпақтарының руы Қоңырат болып қала береді. Сондықтан, ДНК, генетикалық тарихты қашанда әйелдер жасайды. "Тарих ғылымында генетиканың мәліметтеріне сүйенуге бола ма?" - бұл да маған жиі қоылатын сұрақ. Жауап беремін: "Ол әйелдер жасаған тарих, баланың әкесі кім екенін тек шшеше ғана біледі, бұл құпия тарих. Адамзаттың құпия тарихы. Бұл түнгі тарих. Бұл айқын тарих емес, бұл - төсектердің тарихы" - деп жауап беремін. Күйеуіңді, тайпаңды, руыңды, ауылыңды, тіпті өзіңді де алдауға болады, ал генетиканы, ДНК-ны алдай алмайсың.

Әбдікәрім аға, дұрысын айтасыз, бұл жерде тарих туралы таласып та керегі жоқ. 96-ны 92 деп түзеткеніңізге рахмет. Асығыс тергендіктен, өзім де қазір Сіз көрсеткесін байқап отырмын. Бұл жерде әңгіме Оғыз қаған және "Оғыз-наме" жөнінде ғой. Оғыз қаған деген Алаша хан ба. Бар әңгіме сол ғой. Ресми тарихшылар айтады: Алаша хан деп жүргеніміх - тарихтағы Арыс хан, Алаша ханның Ұлытаудағы мазары қасындағы Жошы ханның мазарынан кейінірек салынған, демек, Алаша хан Жошы ханнан кейін өмір сүрген. Оғыз қаған деп жүргеніміз - Оғыз қағандығын құрушылардың бірі, Оғыз ханның әкесі Қара хан, яғни Оғыздар мемлекеті Қарахан мемлекетіне жартылай бағынышты болған болуы мүмкін. Бұл жердегі Оғыз қаған шамамен 8-9 ғасырда өмір сүрген тұлға. Осылай дейді. Бұл сөздердің жаны бар. Тарих дегенде менің жақсы білетін тарихым негізі 1-5 ғасыр аралығы ғой. Ғұндардың күйреуі мен Көктүріктердің көтерілуінің аралығы. Өзіңіз айтқандай бір керемет дүние. Қазіргі 21 ғасырдағы өмірді мүлде ұмытып, бұл дүниеден кетіп, күндіз де, түнде де үнемі сол көне заманда өмір сүресің. Ойыңнан шықпайды. Түсіңе кіреді. Әрқашан көне ұлы даланың өткен шағында жүресің. Сөйтесің де, 21 ғасырда өмір сүрмей-ақ, дүниеден өте шығасың. Сосын сол бабалар жатқан боз төбенің астына Сен да барып барып жантая кетесің. Жантая кетесің ден мәңгілікке қалғып кетесің. Туғанда "Қазақпын" деп шырылдап жылап дниеге келсең, жан тапсырарда "Қазақпын" деп бір күрсінсең болғаны. Қандай ғажап дүние. Рахмет Сізге!

Серікжан мен атымды жазуды ұмысып кетіппін. Сәл шаршап отыр едім. "24 Жариялаған Қонақ вс, 01/29/2012 - 18:21" мен - Әбдікәріммін.

серікжан және әбдікәрім сендер негізгі мақаланы талдамай өз ру тайпаларыңды қудалап таязданып кеттіңдер ғой,ал оғұзға келгенде екеуіңніңде өз пікірлеріңе өздерің қайшы келіп біресе оғұзды шыңғыс хан бабамыздан кейінге біресе одан бұрын бірақ алаштан кейінге ысырып тастайсыңдар,сонда алаш қай заманда өмір сүрген оғанда көңілге қонымды ештеңе демейсіңдер алдымен мақалаға үстірт қарамай ой жүгіртіп оқып көріңдер онда тың дүние жоқ шатасады бұл мақала алдыңғы үш жүз һәм қазақтың жалғасы

37-ші, мақала бойынша ойымыз анық айтылған ғой. Онда екі мәселе бар. Біріншіден, "Ұлыс" деген - монғол сөзі. "Иелік", "отау" деген мағынада. Ал "ғұн" деген Қазақ тарихшыларының ойлап тапқан жасанды сөзі. Қытай жазбаларындағы "хунну" деген халықты Қазақ тарихшылары өрескел бұрмалап осылай жазған. Тарихи жазбалардағы бір әріпті, дыбысты өзгертудің өзі көп нәрсені бүлдіріп кетеді. Дүниеде "Ғұн" деп аталатын халық болмаған ешқашан. Ертең ғасырлар өткесін, біреу "Қазақ" дегенді "Хаса" деген халық болыпты деп жазса, қалай көрер едіңіз. Ол Қытай жазбалары бойынша "Хунну" деген халық. "Ғұн" Қазақ тарихшылары бұрмалап алған деген Қытай сөзі. "Жауыз құлдар" дешген мағына береді. Ал "Оғыз" (Ғуз) деген араб сөзі. "Өзен жағасындағылар" деген сөз. Сондықтан, шығатын қорытынды мынау: Ұлыс, Оғыз, Ғұн деген үшеуі бір сөз болуы мүмкін емес. Сенің ойың өзіңнің ішмерез қыртысыңнан хабар беріп тұр. Бұл жерде өз руымыз туралы жазылған жоқ. "Рушылдық" деген дерт. Тек Сенің ғана дертің емес, "Қазақ" деген халықтың дерті. Біздің руымыз басқа. Автор бұл сөздердің үш түрлі тілден енген мүлде басқа сөздер екенін ескермей, құр дыбыс қуалап кеткен. Яғни, автордың лингвистикалық білімі мүлде жоқ. Түркітанудың тарихи грамматикасын және этимологиялық сөздіктерді көбірек оқу керек бұлай шатаспас үшін. Бейнебір Алманияда Албандар, Кореяда Керейлер, Аргентинада Арғындар тұрады дегендей бір пікір.

Екінші мәселе Оғыз қаған деген - Алаша хан деп түсіндіреді автор. Ол мүмкін емес. Оғыз қаған жиынтық бейне. Оғыз мемлекетінің Қарахан әулеті билеген мемлекетке бағынышты болып, содан бөлініп шыққанын көрсетеді. Оғыз-намеде бәрі де жиынтық бейнелер. Оның ішіндегі Қаңлы бек, Үйсін қария, Урус бек, Қыпшақ бек, Құл Барақ - бәрі де жиынтық бейнелер. Оғыз қаған мен Алаша хан бір адам емес. Оғыз қаған Оғыз халқының ұйыстырушысы болған типтік образ. Ал Алаша ханның кесенесі Ұлытау да ғой. Ол монғолдың және қалмақтың "Алача", яғни қанішер, қарақшы деген сөзінен шыққан. "Алаш" деген Қазақ халқының бір атауы. Сол "қарақшы" (қарақ) сөзінен қазіргі Қазақ сөзі шыққан. Орыстағы "казаки-разбойники" деген де сол. Қазіргі Түрік тілінде "Қазақ" сөзі - "қарақшылар" дегенді білдіреді. Сөйтіп, "Алаш" деген сөз "Қазақ" деген сөздің монғолша аударма атауы болып табылады. Екеуі де "қарақшы" деген мағынадағы сөз. Бірі - монғолша, бірі - түрікше.

"Оғыз-намеде" және Абулғазының "Түрікмен шежіресінде", Рашид ад-динде кездеседі Оғыз қаған туралы мәліметтер. Осы үш шығармада. Бірінен бірі көшірілген. олардың бәріннде де шежірелік те сипат бар: монғол мен татар егіз туған балалар деп көрсетіп, "олардың атасы Түрік" деген қарт еді деп көрсетеді. Монғол халықтары мен Түркі халықтарын бір туған туыс деп анықтайды. Одан соң Оғыз қағанның өмір сүрген дәуірін тым әріге апарып тастайды. Сыр бойы мен Маңғыстауды, Қызылқұм мен Қарақұмды және Жайық бойын, Бетбақдаланы (Оғыз қағандығының шекарасы осындай) мекен еткен Оғыздар, шындығында, жергілікті Сақ тайпалары мен Шығыстан келген Ғұндардың араласуынан 7 ғасырдан бастап пайда болған халық. Кейін бұл далаға Қыпшақтар келіп, Оғыздарды қуып шыққан. Оғыздар жолындағының бәрін қырып-жойып, қазіргі Түркия, Иран, Ирак, Таяу Шығыс, Әзірбайжан жеріне қарай қашқан. Жартысы қазіргі Украина, Қырым, Бессарабия (Молдова мен Румыния) жеріне қарай бытыап қашқан. Оғыздар көк көзді, сары шашты халық болған. Оғыз қаған ғашық болатын қыздың сұлулығы былай суреттеледі ол жырда: "Көздері оның аспаннан да мөлдір көк, шаштары оның толқынындай өзеннің". Яғни, аспан тәріздес көгілдір көк көздер, бұйраланған сары шаштар сұлулықтың символы ретінде танылады. Оғыздар мемлекетінің негізін қалаушы ретінде сипатталатын Оғыз қағанның өмір сүрген дәуірін тым әріге жіберуне таң қалатын ештеңе жоқ. Ол кездегі тарихи танымы жоқ авторлар түгілі, қазіргі кәсіби тарихшылар да едәуір қуады ғой. Оғын мысал: көрші Қырғыздар Қырғыз мемлекетінің құрылғанына 2500 жыл толуын дүбірлетіп атап өтті. Олардың айтып отырғаны еткен грек (Геродот) деректері бойынша Жетісу мен Ыстықкөлді мекен еткен "шошақ бөрікті скифтер" (ондай шошақ шашақты дулыға шынында да болған, Қазақстанның тәуелсіздік ескерткішінде, яғни "алтын адамда" бар) мен Қытай деректері бойынша Ус-унь (Қазақ тарихшылары "Үйсін мемлекеті" деп жүр - бұл да қуу және оның түрлеріне жатады) деп аталған мемлекеттер Қырғыздың ең алғашқы мемлекеттері екен. Сосын тойлады. Ондағы ойы - Қырғыздары Тянь-шаньнның жергілікті тұрғындары етіп көрсеті. Өздерінің 15-16 ғасырда Байкал маңынан келгендігі, Жоңғарлардың күштеп көшіріп әкелгендігі туралы айтқысы да келмейді. Ал Жоңғарлардың Қырғыздарды кұштеп көшіріп әкелгендігі туралы жазбалар орыс және Қытай жылнамаларында ап-анық айталған. Ол туралы жүздеген еңбектер бар. Түрікмендер болса, одан да асып түсті, Түрікмендердің ең алғашқы мемлекетіның құрылғанына 7000 (жеті мың) жыл болғанын тойлады. Бұдан 7 мың жыл бұрын Түрікмен жерінде "Маргиана" деп аталатын мемлекет болғаны рас. Әлемдегі ең алғашқы мемлекеттердің бірі. Көне Қытай, Ежелгі Шумер, Көне Үндістан (Мохенджо-Даро), Ежелгі Грекиядағы Микена мемлекеттері сияқты. Алайда, дүние жүзі біледі. Маргиана өркениетін жасаушылар - Дравид халықтары. Дравидтер қазіргі Түрікмен жерін мекен еткен және Кельтемир өркениетін жасаған Орал халықтарын ығыстырып шыққан. Жалпы Түрікмен жеріне Түркі тайпалары (Ғұндар) тек 3-6 ғасырда ғана алғаш рет келген. Алдымен, Сәнбилерден жеңіліп қашқан Ғұндар 3-ші ғасырларда Қаңлы даласы арқылы жеткен, сосын 6 ғасырда эфталиттермен соғысқан Көк Түріктер жеткен. Ол түгілі Қазақ даласына Түркі тайпалары б.з.б. 3 ғасыр мен 1 ғасырларда жеткен. Алдымен "Юедчи" патшалығымен 20 жыл соғысқан Ғұндар Алтайға аяқ басқан. Соңынан Сәнбилерден Гоби даласында және Тарбағатай түбінде түбегейлі жеңілген Солтүстік Ғұндардың ақырғы қағандарының бірі Итжисе қаған Талас өңіріне біржола орнығып, өздерінің одақтасы Қаңлылардан жер сұрап алған. Ал Оңтүстік Ғұндар Қытайдан пана сұрап, Қытайлардың құрамына еніп кеткен. Сөйтіп, 1-2 ғасырларда Ғұндардың ең ақырғы сағаттары соқты. Алайда, сол қашқаннан қашып отырып, Еділ бойына, одан Қырым жеріне жеткен Солтүстік ғұндар Еуропаға аттанып, сол жақта жойылып кетті. Ал Қытайды паналаған Оңтүстік ғұндардың Ашина атты қариясы, Қытайда билік жүргізген Тоба әулетінің (бұлар да Сәнбилер, Қытайды жаулап алған дала көшпенділері) шапқыншылықтарынан қашып шығып, Алтайды паналады. Содан Көк Түріктер деген атпен қайта көтерілді. Көк Түріктерді "Ұйғыр қағандығы" деп аталатын мемлекетті құрған халық жер бетінен жоқ етті. Сөйтіп содан кейін Ғұндар деген адамзат тарихында өз орны бар жұмбақ халық Еуропада да, Азияда да жоғалды. Ал қазіргі Түркия тарихшылары болса, Ғұндардың ең соңғы ұрпақтары Ергенекөнге барып паналап, Шыңғысханның басқаруымен енді "монғолдар" деген атпен қайтадан көтерілді дейді. Күдікті. Монғолдардың арғы аталарын Қытайлар "Мохэ" деп атаған. Олардың ғұндарға туыстығы бар екені айтылмайды. Сөйтіп, "Оғыз-наме", жалпы Оғыз қаған туралы жазбалар мен аңыздар даңқ пен дақпыртқа толы.

Сера,Мұхтар Мағауин „Шыңғысхан„ кітабында Күшілік ханды ашина ұрпағы депті,сонда ол оңтүстік ғұн болып шықты ғой,найман ғұнға жатпайтындығы белгілі.Сонда Күшілік хан найман ба,жоқ па?

Тағы бір сұрағым,2011 жылы Катонда „Алтай-түркілердің алтын бесігі„атты шара өтті.Тарихшылар бүкіл түркі жұрты осы Берелден шыққан деген тұжырымға келді.Берелде сақ кезеңінен бергі бабалар жатыр,түркі сақтардан тараған деген пікірге қалай қарайсың,екі жылда бір болатын осы шараға қатысасың ба?Мен өзім қатыстым,бабаларымыз қандай керемет,сұлу,ауасы жұпар жерде тұрған десеңші!Оралхан Бөкейдің ауылын көрдік,бірақ мұражайына бара алмадық.Сосын жапон,корейлер де болды,оларды да түркілер деді,тілдері түркі емес олар, қалай түркі боп жүр.Жапонмен 97 пайыз туыстығымыз да таң қалдырады.Рахмет,тарихты оқып бір қарқ болып қалдық.Н.М.М.

БАС БИДІҢ БАС ИЮІ
Қаралды: 118
немесе «Құрғақ қасық ауыз жыртып» жүрмесін!
Өткен аптаның сәрсенбісінде ҚР Парламент Сенатының мінберінен сөз алған ҚР Жоғарғы Сотының төрағасы
Бектас Бекназаров сенсациялық мәлімдеме жасап, халықтан кешірім сұрады. «Бүгінде орын алып отырған сот қателіктері үшін, қате сот актілері үшін, заңсыз сот шешімдері үшін, егер ондайлар орын алып отырса – мен Жоғарғы Соттың төрағасы ретінде Қазақстанның барша халқының алдында кешірім сұраймын!» – деп Бас биіміз басын иді. «Ұлық болсаң – кішік бол!» дегендей-ақ көз қуантарлық көрініс, жан сүйсінтерлік сөз. Өзге шенеуніктерге үлгі боларлық өнеге. Десек те, «Құрғақ қасық ауыз жыртып» жүрмесін деп алаңдайды «Алаң да алаң, алаң жұрт». Алаң жұрттың алаңдайтындай да жөні бар...
Ұлдары ұрлық жасауын қоймаса, әкесі кешірім сұраудан аспаса, бұл ашынған жандарды алдау болып шықпай ма? Ұрланған малын қайтармай, (ат-тон айыбын айтпай-ақ қояйық) мың рет кешірім сұрағанмен мал иесінің көңілі көншімесі белгілі. Құтырған итіңді құрықтамасаң, таланғандардан кешірім сұраудың да қажеті шамалы. «Құрғақ кешірім» сұрау – «Құрғақ қасықтың ауыз жыртқанынан» да бетер, әділетсіз соттың отына күйген жандардың жарасын тырнап, тұз сепкенмен бірдей. Мұны Жоғарғы Сот төрағасы да жақсы біледі. Сондықтан да ол кісінің үлкен басын кішірейтіп, жария түрде халықтан кешірім сұрауы – қулық-сұмдықтан, алдау-арбаудан ада, жақсы көріну, ұпай түгендеу ойынынан таза, шын ниетпен жасалған, саналы әрекет, өзін ұятқа қалдырып, кешірім сұрауға мәжбүр еткен «телі-тентектерін» тиямын, өз құзыретінің шегінде заңсыздықтардың жолын қиямын деген адал ойы, бекінген байламы, халыққа берген сөзі деп білеміз. «Ер жігіттің екі сөйлегені – өлгені» дейді дана қазақ. Мұндай абыройсыз «өлімнен» Бас биімізді Құдай сақтасын! Және мынау бес күн жалғанда «мансаптың тағы үшін, қара басының бағы үшін» ниетін бұзып, сөзін жұтып, өз ар-ожданын өзі аяқасты етпей, азаматтық абыройын сақтап, «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деп өнегелі өсиет қалдырған Төле би бабамыз секілді қара қылды қақ жаратын әділ, ақ жүзді, абыройлы тұлғаға айналуын шын жүрегімізден тілейміз. «Соқырдың тілегені екі көзі». Ал әділдік таппай ашынған, туралық таппай «түңілген» елдің тілегі осы.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының төрағасы Бектас Бекназаров мырзаның өзі көкірегімізде шер боп қатқан мұң-зарымыздың тоңын жібітер жылы сөз айтып, Сот билігіне деген семіп қалған сенімімізді сілкіп оятып, ақ пейіл, оң ниет танытып жатқан сәтте біз де ұсақтанбайық, ұсақ-түйек нәрсемен Бас биіміздің басын қатырмайық деп шештік. Сондықтан да ұлтымыз үшін, мемлекетіміз үшін өте маңызды істің, сот билігі тарапынан орын алған ең үлкен заңсыздықтың әділ үкімін өзіңіз айтыңыз деп, «Сопылар ісі» деген атпен көпке белгілі болған мәселені үлкен үмітпен Б.Бекназаров мырзаның алдына көлденең тартуды жөн көрдік.
Құрметті Бектас Әбдіханұлы! 2011 жылдың 19-қазаны күні Алматы қаласының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының судьясы Қасым Қалмағамбетов Қазақстан тарихында бұрын-соңды болмаған қиянатқа барып, халыққа риясыз қызмет еткен, еліміз үшін игілікті үлкен-үлкен істерді атқарған абзал азаматтарды, иненің жасуындай да кінәлары жоқ жазықсыз жандарды еш негізсіз соттап, өте ауыр жазаларға кесу туралы қаралы үкім шығарды. Бұл заңсыздық туралы БАҚ-ында, интернет газеттерде өте көп жазылды...
«Біздің өз жолымыз бар, ол – Ясауи жолы» деп Елбасымыз сан рет атап көрсетті. Сол бірден-бір дұрыс, өз жолымыздың қал-қадірінше жаңғыртушысы Исматулла мақсым Әбдіғаппар мен «Сенім.Білім.Өмір» қоғамдық бірлестігі болатын. Олар Ясауи мұраларын халыққа кеңінен насихаттап, түсіндірумен қатар, ел тыныштығын сақтау, діни экстремизмнің алдын алу, уахабизм бүлігінен халықты сақтандыру, ел азаматтарын маскүнемдік, нашақорлық, т.б. рухани дерттен сауықтыру бағытында өте ауқымды жұмыстарды атқарды. Алайда, уахабиттік-ылаңкестік ұстанымдағы қылмыстық күштер құқық қорғау органдарын пайдалана отырып, И.Әбдіғаппар ақсақал мен «Сенім.Білім.Өмір» қоғамдық бірлестігінің бірнеше мүшесіне жала жауып, соттатып, дұшпандық ойларын іске асырды. Осы жалалы қылмыстық іс жөнінде Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаты Нарынғали Жұмабаев былай дейді: «О баста тергеу басталған сәттен-ақ, яғни «Сенім.Білім.Өмір» бірлестігіне қатысы бар азаматтарға айып таға бастағаннан-ақ оның негізсіз екені білініп тұрды. Өйткені, «жәбірленушінің» айтқанын ғана алға тартты, одан басқа дәйектері болмады. Бірақ сот талқылауында мәселе анықталып, әділдікке қол жеткіземіз деп ойладық. Өкінішке қарай, сотта да заңсыздық жалғасты. Судья Қасым Қалмағамбетов айыптау жағына бүйрегін бұрды, біздің кәсіби қызметімізді орындауға кедергі келтірді, қорғауымыздағы азаматтарға да қысым көрсетті. Сотқа қорғау тарапынан 164 куә қатысса, оның 100-ден астамы «жәбірленушімен» оқиға болған жерде бірге жатқан. «Жәбірленушілердің» жалған сөйлеген сөздерін сол куәгерлер әшкерелеп, тағылған айыптарды жоққа шығарды. Осындай қарама-қайшылықты көре тұра, «жәбірленушілердің» жалаң сөзіне сенді. Ал не себептен куәлардың сөзіне күмән келтіргенін еш түсіндірмеді, сол себептен үкім негізсіз. Исматулла Әбдіғаппар, Саят Ибраев, Сайпулла Моллақанағатұлы және басқаларына Қылмыстық кодекстің он екі бабы бойынша айып тағылды. Атап айтқанда, 164, 266, 235, 178, 177, 125, 126, 271, 251, 337 т.б. Бірақ та бұлардың бірде-бірі сот талқылауында нақтыланып дәлелденбеді. Онсыз да ол айыптар тергеу барысында полиция қызметкерлерінің заңсыз «методымен» құрастырылған болатын. Оны алқа билердің де, соттың да іші сезіп отырды. Өкінішке қарай, әлдебір жеке тұлғаның нұсқауы болды деп есептеймін. Үкім шығарарда да заң өрескел бұзылды. Еш дәлелденбесе де, 14 жылға дейін үкім кесті» («Жазықсыз жандарды соттап жіберді». www.mаsа.kz).
Ал осы іс бойынша «жәбірленуші» деп танылған 28 адамның бәрі нашақор, алқаштар. Араларында бірнеше реттен сотталғандары да бар. Солардың өзін тергеу тобы Қазақстанның түкпір-түкпірінен іздеп жүріп, тауып, алдап-арбап, қорқытып-үркітіп, т.б. ылас тәсілдермен арыз жазғызғандығы дәлелденіп отыр. «Сопылар ісі» тапсырыспен қолдан құрастырылған қылмыстық іс екендігіне барша жұртшылықтың көзі жетті. Бұл қазақты жоюға бағытталған әрекет екендігі елді алаңдатуда. Сондықтан да зиялы қауымның жүздеген өкілдері шырылдап, Елбасымыздан жазықсыз жандарға араша сұрап отыр. Мұның тапсырыстық іс екендігі іс материалдарымен де дәлелденеді. Тіпті сопыларға тағылған айыптардың бірі – «уахабиттерге қарсы үгіт-насихат жүргізді, уахабиттерге тіл тигізді» деген мәселе. Бұл іске қорғау тарапынан қатысқан адвокаттардың барлығы бірауыздан «алдын ала тергеу де, сот тергеуі де тек қана заңсыздықтардан тұрады, 37 жылдан еш айырмасы жоқ» деп жағаларын ұстайды. «Бейімбет қылмыскер болса, мен де қылмыскермін» деген Ғабеңе (Ғабит Мүсірепов) ұқсап, қорғауымыздағы азаматтар қылмыскер болса біз де қылмыскерміз деп отырған адвокаттар да бар. Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаты Теңгебек Баймбетов. «Жиырма бір жыл құқық жүйесінде қызмет етіп, дәл мынадай заңсыздықтарды көрген емеспін!» («mаsа.kz») десе, «Бұл істің артында тапсырыс тұрмағанда, жазықсыз адамдар бірден ақталар еді» («Maidan.kz») дейді аталмыш алқаның тағы бір адвокаты Жақсылық Долда. «Mаsа.kz», «zonakz.net», «maidan.kz», «abai.kz», т.б. интернет-газеттерде жарияланған мынадай сұхбат, мақалаларда да бұл қылмыстық істің заңсыздықтары жан-жақты ашып көрсетілген. «Сопылардан экстремист жасау кімге керек?», «Он жыл ашық қызмет атқарған бірлестік қылмыстық қоғамдастық па?» «Бұл үкім заңсыздыққа толып тұр!», «Құқық қорғаушылар ма, әлде қорлаушылар ма?», «Қазақты жоюға бағытталған жорық», т.б. Ал «Мың асқанға бір тосқан» болары анық» деген мақаласында Айдар Әлімхан былай дейді: «Мәселен, өзін-өзі өлтіргелі жатқан адамды құтқарып қалған азаматқа «сен оның құқығын бұздың, оған өлуге, өзін-өзі өлтіруге мүмкіндік бермей қойдың» деп айыптаған, соттаған құқық қорғау қызметкерлерінің дені сау деуге болады ма? Әрине, жоқ. Ал олай болса, басқа еңбегін айтпағанда, өзін-өзі өлтіруге бел байлаған жүздеген алқаш, нашақорларды, т.б. ажалдан аман алып қалып, оларды өз-өзіне қол жұмсайтын дерттен біржолата құтқарған азаматтарды қылмыскер деп тауып, айыптап, соттап, өте ауыр жазаға кескен М.Құмарбековтер мен Қ.Қалмағанбетовтер кім болғаны?!»
«Тоқпағы мықты болса киіз қазық жерге кіреді». Заңнан да, Құдайдан да қорықпайтындар қылмыстық күштің тоқпағынан қорқып, «жерге кірді». Алматы қалалық сотындағылар да тоқпаққа төтеп береді, тоқпақты емес, заңды басшылыққа алады деп үміттеніп отырған ешкім жоқ. Сондықтан да бар үмітіміз Жоғарғы Сотта. Бектас Бекназаров мырза қазірден бастап осы мәселені өз бақылауына алмаса іс насырға шауып барады.
Бас биді бас июге мәжбүр еткендердің арасында судья Қасым Қалмағамбетовтың «бәсі жоғары». Қалмағамбетовтер үшін Б.Бекназаров мырза ұялып, кешірім сұрады. Өзгелер үшін ұялып, кешірім сұрай білген Жоғарғы Сот төрағасы өзіне сенім білдіргендерді ұятқа қалдырмас деп сенейік...
Амангелді ЖҰМАШ
журналист

БАС БИДІҢ БАС ИЮІ
Қаралды: 118
немесе «Құрғақ қасық ауыз жыртып» жүрмесін!
Өткен аптаның сәрсенбісінде ҚР Парламент Сенатының мінберінен сөз алған ҚР Жоғарғы Сотының төрағасы
Бектас Бекназаров сенсациялық мәлімдеме жасап, халықтан кешірім сұрады. «Бүгінде орын алып отырған сот қателіктері үшін, қате сот актілері үшін, заңсыз сот шешімдері үшін, егер ондайлар орын алып отырса – мен Жоғарғы Соттың төрағасы ретінде Қазақстанның барша халқының алдында кешірім сұраймын!» – деп Бас биіміз басын иді. «Ұлық болсаң – кішік бол!» дегендей-ақ көз қуантарлық көрініс, жан сүйсінтерлік сөз. Өзге шенеуніктерге үлгі боларлық өнеге. Десек те, «Құрғақ қасық ауыз жыртып» жүрмесін деп алаңдайды «Алаң да алаң, алаң жұрт». Алаң жұрттың алаңдайтындай да жөні бар...
Ұлдары ұрлық жасауын қоймаса, әкесі кешірім сұраудан аспаса, бұл ашынған жандарды алдау болып шықпай ма? Ұрланған малын қайтармай, (ат-тон айыбын айтпай-ақ қояйық) мың рет кешірім сұрағанмен мал иесінің көңілі көншімесі белгілі. Құтырған итіңді құрықтамасаң, таланғандардан кешірім сұраудың да қажеті шамалы. «Құрғақ кешірім» сұрау – «Құрғақ қасықтың ауыз жыртқанынан» да бетер, әділетсіз соттың отына күйген жандардың жарасын тырнап, тұз сепкенмен бірдей. Мұны Жоғарғы Сот төрағасы да жақсы біледі. Сондықтан да ол кісінің үлкен басын кішірейтіп, жария түрде халықтан кешірім сұрауы – қулық-сұмдықтан, алдау-арбаудан ада, жақсы көріну, ұпай түгендеу ойынынан таза, шын ниетпен жасалған, саналы әрекет, өзін ұятқа қалдырып, кешірім сұрауға мәжбүр еткен «телі-тентектерін» тиямын, өз құзыретінің шегінде заңсыздықтардың жолын қиямын деген адал ойы, бекінген байламы, халыққа берген сөзі деп білеміз. «Ер жігіттің екі сөйлегені – өлгені» дейді дана қазақ. Мұндай абыройсыз «өлімнен» Бас биімізді Құдай сақтасын! Және мынау бес күн жалғанда «мансаптың тағы үшін, қара басының бағы үшін» ниетін бұзып, сөзін жұтып, өз ар-ожданын өзі аяқасты етпей, азаматтық абыройын сақтап, «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деп өнегелі өсиет қалдырған Төле би бабамыз секілді қара қылды қақ жаратын әділ, ақ жүзді, абыройлы тұлғаға айналуын шын жүрегімізден тілейміз. «Соқырдың тілегені екі көзі». Ал әділдік таппай ашынған, туралық таппай «түңілген» елдің тілегі осы.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының төрағасы Бектас Бекназаров мырзаның өзі көкірегімізде шер боп қатқан мұң-зарымыздың тоңын жібітер жылы сөз айтып, Сот билігіне деген семіп қалған сенімімізді сілкіп оятып, ақ пейіл, оң ниет танытып жатқан сәтте біз де ұсақтанбайық, ұсақ-түйек нәрсемен Бас биіміздің басын қатырмайық деп шештік. Сондықтан да ұлтымыз үшін, мемлекетіміз үшін өте маңызды істің, сот билігі тарапынан орын алған ең үлкен заңсыздықтың әділ үкімін өзіңіз айтыңыз деп, «Сопылар ісі» деген атпен көпке белгілі болған мәселені үлкен үмітпен Б.Бекназаров мырзаның алдына көлденең тартуды жөн көрдік.
Құрметті Бектас Әбдіханұлы! 2011 жылдың 19-қазаны күні Алматы қаласының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының судьясы Қасым Қалмағамбетов Қазақстан тарихында бұрын-соңды болмаған қиянатқа барып, халыққа риясыз қызмет еткен, еліміз үшін игілікті үлкен-үлкен істерді атқарған абзал азаматтарды, иненің жасуындай да кінәлары жоқ жазықсыз жандарды еш негізсіз соттап, өте ауыр жазаларға кесу туралы қаралы үкім шығарды. Бұл заңсыздық туралы БАҚ-ында, интернет газеттерде өте көп жазылды...
«Біздің өз жолымыз бар, ол – Ясауи жолы» деп Елбасымыз сан рет атап көрсетті. Сол бірден-бір дұрыс, өз жолымыздың қал-қадірінше жаңғыртушысы Исматулла мақсым Әбдіғаппар мен «Сенім.Білім.Өмір» қоғамдық бірлестігі болатын. Олар Ясауи мұраларын халыққа кеңінен насихаттап, түсіндірумен қатар, ел тыныштығын сақтау, діни экстремизмнің алдын алу, уахабизм бүлігінен халықты сақтандыру, ел азаматтарын маскүнемдік, нашақорлық, т.б. рухани дерттен сауықтыру бағытында өте ауқымды жұмыстарды атқарды. Алайда, уахабиттік-ылаңкестік ұстанымдағы қылмыстық күштер құқық қорғау органдарын пайдалана отырып, И.Әбдіғаппар ақсақал мен «Сенім.Білім.Өмір» қоғамдық бірлестігінің бірнеше мүшесіне жала жауып, соттатып, дұшпандық ойларын іске асырды. Осы жалалы қылмыстық іс жөнінде Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаты Нарынғали Жұмабаев былай дейді: «О баста тергеу басталған сәттен-ақ, яғни «Сенім.Білім.Өмір» бірлестігіне қатысы бар азаматтарға айып таға бастағаннан-ақ оның негізсіз екені білініп тұрды. Өйткені, «жәбірленушінің» айтқанын ғана алға тартты, одан басқа дәйектері болмады. Бірақ сот талқылауында мәселе анықталып, әділдікке қол жеткіземіз деп ойладық. Өкінішке қарай, сотта да заңсыздық жалғасты. Судья Қасым Қалмағамбетов айыптау жағына бүйрегін бұрды, біздің кәсіби қызметімізді орындауға кедергі келтірді, қорғауымыздағы азаматтарға да қысым көрсетті. Сотқа қорғау тарапынан 164 куә қатысса, оның 100-ден астамы «жәбірленушімен» оқиға болған жерде бірге жатқан. «Жәбірленушілердің» жалған сөйлеген сөздерін сол куәгерлер әшкерелеп, тағылған айыптарды жоққа шығарды. Осындай қарама-қайшылықты көре тұра, «жәбірленушілердің» жалаң сөзіне сенді. Ал не себептен куәлардың сөзіне күмән келтіргенін еш түсіндірмеді, сол себептен үкім негізсіз. Исматулла Әбдіғаппар, Саят Ибраев, Сайпулла Моллақанағатұлы және басқаларына Қылмыстық кодекстің он екі бабы бойынша айып тағылды. Атап айтқанда, 164, 266, 235, 178, 177, 125, 126, 271, 251, 337 т.б. Бірақ та бұлардың бірде-бірі сот талқылауында нақтыланып дәлелденбеді. Онсыз да ол айыптар тергеу барысында полиция қызметкерлерінің заңсыз «методымен» құрастырылған болатын. Оны алқа билердің де, соттың да іші сезіп отырды. Өкінішке қарай, әлдебір жеке тұлғаның нұсқауы болды деп есептеймін. Үкім шығарарда да заң өрескел бұзылды. Еш дәлелденбесе де, 14 жылға дейін үкім кесті» («Жазықсыз жандарды соттап жіберді». www.mаsа.kz).
Ал осы іс бойынша «жәбірленуші» деп танылған 28 адамның бәрі нашақор, алқаштар. Араларында бірнеше реттен сотталғандары да бар. Солардың өзін тергеу тобы Қазақстанның түкпір-түкпірінен іздеп жүріп, тауып, алдап-арбап, қорқытып-үркітіп, т.б. ылас тәсілдермен арыз жазғызғандығы дәлелденіп отыр. «Сопылар ісі» тапсырыспен қолдан құрастырылған қылмыстық іс екендігіне барша жұртшылықтың көзі жетті. Бұл қазақты жоюға бағытталған әрекет екендігі елді алаңдатуда. Сондықтан да зиялы қауымның жүздеген өкілдері шырылдап, Елбасымыздан жазықсыз жандарға араша сұрап отыр. Мұның тапсырыстық іс екендігі іс материалдарымен де дәлелденеді. Тіпті сопыларға тағылған айыптардың бірі – «уахабиттерге қарсы үгіт-насихат жүргізді, уахабиттерге тіл тигізді» деген мәселе. Бұл іске қорғау тарапынан қатысқан адвокаттардың барлығы бірауыздан «алдын ала тергеу де, сот тергеуі де тек қана заңсыздықтардан тұрады, 37 жылдан еш айырмасы жоқ» деп жағаларын ұстайды. «Бейімбет қылмыскер болса, мен де қылмыскермін» деген Ғабеңе (Ғабит Мүсірепов) ұқсап, қорғауымыздағы азаматтар қылмыскер болса біз де қылмыскерміз деп отырған адвокаттар да бар. Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаты Теңгебек Баймбетов. «Жиырма бір жыл құқық жүйесінде қызмет етіп, дәл мынадай заңсыздықтарды көрген емеспін!» («mаsа.kz») десе, «Бұл істің артында тапсырыс тұрмағанда, жазықсыз адамдар бірден ақталар еді» («Maidan.kz») дейді аталмыш алқаның тағы бір адвокаты Жақсылық Долда. «Mаsа.kz», «zonakz.net», «maidan.kz», «abai.kz», т.б. интернет-газеттерде жарияланған мынадай сұхбат, мақалаларда да бұл қылмыстық істің заңсыздықтары жан-жақты ашып көрсетілген. «Сопылардан экстремист жасау кімге керек?», «Он жыл ашық қызмет атқарған бірлестік қылмыстық қоғамдастық па?» «Бұл үкім заңсыздыққа толып тұр!», «Құқық қорғаушылар ма, әлде қорлаушылар ма?», «Қазақты жоюға бағытталған жорық», т.б. Ал «Мың асқанға бір тосқан» болары анық» деген мақаласында Айдар Әлімхан былай дейді: «Мәселен, өзін-өзі өлтіргелі жатқан адамды құтқарып қалған азаматқа «сен оның құқығын бұздың, оған өлуге, өзін-өзі өлтіруге мүмкіндік бермей қойдың» деп айыптаған, соттаған құқық қорғау қызметкерлерінің дені сау деуге болады ма? Әрине, жоқ. Ал олай болса, басқа еңбегін айтпағанда, өзін-өзі өлтіруге бел байлаған жүздеген алқаш, нашақорларды, т.б. ажалдан аман алып қалып, оларды өз-өзіне қол жұмсайтын дерттен біржолата құтқарған азаматтарды қылмыскер деп тауып, айыптап, соттап, өте ауыр жазаға кескен М.Құмарбековтер мен Қ.Қалмағанбетовтер кім болғаны?!»
«Тоқпағы мықты болса киіз қазық жерге кіреді». Заңнан да, Құдайдан да қорықпайтындар қылмыстық күштің тоқпағынан қорқып, «жерге кірді». Алматы қалалық сотындағылар да тоқпаққа төтеп береді, тоқпақты емес, заңды басшылыққа алады деп үміттеніп отырған ешкім жоқ. Сондықтан да бар үмітіміз Жоғарғы Сотта. Бектас Бекназаров мырза қазірден бастап осы мәселені өз бақылауына алмаса іс насырға шауып барады.
Бас биді бас июге мәжбүр еткендердің арасында судья Қасым Қалмағамбетовтың «бәсі жоғары». Қалмағамбетовтер үшін Б.Бекназаров мырза ұялып, кешірім сұрады. Өзгелер үшін ұялып, кешірім сұрай білген Жоғарғы Сот төрағасы өзіне сенім білдіргендерді ұятқа қалдырмас деп сенейік...
Амангелді ЖҰМАШ
журналист

БАС БИДІҢ БАС ИЮІ
Қаралды: 118
немесе «Құрғақ қасық ауыз жыртып» жүрмесін!
Өткен аптаның сәрсенбісінде ҚР Парламент Сенатының мінберінен сөз алған ҚР Жоғарғы Сотының төрағасы
Бектас Бекназаров сенсациялық мәлімдеме жасап, халықтан кешірім сұрады. «Бүгінде орын алып отырған сот қателіктері үшін, қате сот актілері үшін, заңсыз сот шешімдері үшін, егер ондайлар орын алып отырса – мен Жоғарғы Соттың төрағасы ретінде Қазақстанның барша халқының алдында кешірім сұраймын!» – деп Бас биіміз басын иді. «Ұлық болсаң – кішік бол!» дегендей-ақ көз қуантарлық көрініс, жан сүйсінтерлік сөз. Өзге шенеуніктерге үлгі боларлық өнеге. Десек те, «Құрғақ қасық ауыз жыртып» жүрмесін деп алаңдайды «Алаң да алаң, алаң жұрт». Алаң жұрттың алаңдайтындай да жөні бар...
Ұлдары ұрлық жасауын қоймаса, әкесі кешірім сұраудан аспаса, бұл ашынған жандарды алдау болып шықпай ма? Ұрланған малын қайтармай, (ат-тон айыбын айтпай-ақ қояйық) мың рет кешірім сұрағанмен мал иесінің көңілі көншімесі белгілі. Құтырған итіңді құрықтамасаң, таланғандардан кешірім сұраудың да қажеті шамалы. «Құрғақ кешірім» сұрау – «Құрғақ қасықтың ауыз жыртқанынан» да бетер, әділетсіз соттың отына күйген жандардың жарасын тырнап, тұз сепкенмен бірдей. Мұны Жоғарғы Сот төрағасы да жақсы біледі. Сондықтан да ол кісінің үлкен басын кішірейтіп, жария түрде халықтан кешірім сұрауы – қулық-сұмдықтан, алдау-арбаудан ада, жақсы көріну, ұпай түгендеу ойынынан таза, шын ниетпен жасалған, саналы әрекет, өзін ұятқа қалдырып, кешірім сұрауға мәжбүр еткен «телі-тентектерін» тиямын, өз құзыретінің шегінде заңсыздықтардың жолын қиямын деген адал ойы, бекінген байламы, халыққа берген сөзі деп білеміз. «Ер жігіттің екі сөйлегені – өлгені» дейді дана қазақ. Мұндай абыройсыз «өлімнен» Бас биімізді Құдай сақтасын! Және мынау бес күн жалғанда «мансаптың тағы үшін, қара басының бағы үшін» ниетін бұзып, сөзін жұтып, өз ар-ожданын өзі аяқасты етпей, азаматтық абыройын сақтап, «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деп өнегелі өсиет қалдырған Төле би бабамыз секілді қара қылды қақ жаратын әділ, ақ жүзді, абыройлы тұлғаға айналуын шын жүрегімізден тілейміз. «Соқырдың тілегені екі көзі». Ал әділдік таппай ашынған, туралық таппай «түңілген» елдің тілегі осы.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының төрағасы Бектас Бекназаров мырзаның өзі көкірегімізде шер боп қатқан мұң-зарымыздың тоңын жібітер жылы сөз айтып, Сот билігіне деген семіп қалған сенімімізді сілкіп оятып, ақ пейіл, оң ниет танытып жатқан сәтте біз де ұсақтанбайық, ұсақ-түйек нәрсемен Бас биіміздің басын қатырмайық деп шештік. Сондықтан да ұлтымыз үшін, мемлекетіміз үшін өте маңызды істің, сот билігі тарапынан орын алған ең үлкен заңсыздықтың әділ үкімін өзіңіз айтыңыз деп, «Сопылар ісі» деген атпен көпке белгілі болған мәселені үлкен үмітпен Б.Бекназаров мырзаның алдына көлденең тартуды жөн көрдік.
Құрметті Бектас Әбдіханұлы! 2011 жылдың 19-қазаны күні Алматы қаласының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының судьясы Қасым Қалмағамбетов Қазақстан тарихында бұрын-соңды болмаған қиянатқа барып, халыққа риясыз қызмет еткен, еліміз үшін игілікті үлкен-үлкен істерді атқарған абзал азаматтарды, иненің жасуындай да кінәлары жоқ жазықсыз жандарды еш негізсіз соттап, өте ауыр жазаларға кесу туралы қаралы үкім шығарды. Бұл заңсыздық туралы БАҚ-ында, интернет газеттерде өте көп жазылды...
«Біздің өз жолымыз бар, ол – Ясауи жолы» деп Елбасымыз сан рет атап көрсетті. Сол бірден-бір дұрыс, өз жолымыздың қал-қадірінше жаңғыртушысы Исматулла мақсым Әбдіғаппар мен «Сенім.Білім.Өмір» қоғамдық бірлестігі болатын. Олар Ясауи мұраларын халыққа кеңінен насихаттап, түсіндірумен қатар, ел тыныштығын сақтау, діни экстремизмнің алдын алу, уахабизм бүлігінен халықты сақтандыру, ел азаматтарын маскүнемдік, нашақорлық, т.б. рухани дерттен сауықтыру бағытында өте ауқымды жұмыстарды атқарды. Алайда, уахабиттік-ылаңкестік ұстанымдағы қылмыстық күштер құқық қорғау органдарын пайдалана отырып, И.Әбдіғаппар ақсақал мен «Сенім.Білім.Өмір» қоғамдық бірлестігінің бірнеше мүшесіне жала жауып, соттатып, дұшпандық ойларын іске асырды. Осы жалалы қылмыстық іс жөнінде Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаты Нарынғали Жұмабаев былай дейді: «О баста тергеу басталған сәттен-ақ, яғни «Сенім.Білім.Өмір» бірлестігіне қатысы бар азаматтарға айып таға бастағаннан-ақ оның негізсіз екені білініп тұрды. Өйткені, «жәбірленушінің» айтқанын ғана алға тартты, одан басқа дәйектері болмады. Бірақ сот талқылауында мәселе анықталып, әділдікке қол жеткіземіз деп ойладық. Өкінішке қарай, сотта да заңсыздық жалғасты. Судья Қасым Қалмағамбетов айыптау жағына бүйрегін бұрды, біздің кәсіби қызметімізді орындауға кедергі келтірді, қорғауымыздағы азаматтарға да қысым көрсетті. Сотқа қорғау тарапынан 164 куә қатысса, оның 100-ден астамы «жәбірленушімен» оқиға болған жерде бірге жатқан. «Жәбірленушілердің» жалған сөйлеген сөздерін сол куәгерлер әшкерелеп, тағылған айыптарды жоққа шығарды. Осындай қарама-қайшылықты көре тұра, «жәбірленушілердің» жалаң сөзіне сенді. Ал не себептен куәлардың сөзіне күмән келтіргенін еш түсіндірмеді, сол себептен үкім негізсіз. Исматулла Әбдіғаппар, Саят Ибраев, Сайпулла Моллақанағатұлы және басқаларына Қылмыстық кодекстің он екі бабы бойынша айып тағылды. Атап айтқанда, 164, 266, 235, 178, 177, 125, 126, 271, 251, 337 т.б. Бірақ та бұлардың бірде-бірі сот талқылауында нақтыланып дәлелденбеді. Онсыз да ол айыптар тергеу барысында полиция қызметкерлерінің заңсыз «методымен» құрастырылған болатын. Оны алқа билердің де, соттың да іші сезіп отырды. Өкінішке қарай, әлдебір жеке тұлғаның нұсқауы болды деп есептеймін. Үкім шығарарда да заң өрескел бұзылды. Еш дәлелденбесе де, 14 жылға дейін үкім кесті» («Жазықсыз жандарды соттап жіберді». www.mаsа.kz).
Ал осы іс бойынша «жәбірленуші» деп танылған 28 адамның бәрі нашақор, алқаштар. Араларында бірнеше реттен сотталғандары да бар. Солардың өзін тергеу тобы Қазақстанның түкпір-түкпірінен іздеп жүріп, тауып, алдап-арбап, қорқытып-үркітіп, т.б. ылас тәсілдермен арыз жазғызғандығы дәлелденіп отыр. «Сопылар ісі» тапсырыспен қолдан құрастырылған қылмыстық іс екендігіне барша жұртшылықтың көзі жетті. Бұл қазақты жоюға бағытталған әрекет екендігі елді алаңдатуда. Сондықтан да зиялы қауымның жүздеген өкілдері шырылдап, Елбасымыздан жазықсыз жандарға араша сұрап отыр. Мұның тапсырыстық іс екендігі іс материалдарымен де дәлелденеді. Тіпті сопыларға тағылған айыптардың бірі – «уахабиттерге қарсы үгіт-насихат жүргізді, уахабиттерге тіл тигізді» деген мәселе. Бұл іске қорғау тарапынан қатысқан адвокаттардың барлығы бірауыздан «алдын ала тергеу де, сот тергеуі де тек қана заңсыздықтардан тұрады, 37 жылдан еш айырмасы жоқ» деп жағаларын ұстайды. «Бейімбет қылмыскер болса, мен де қылмыскермін» деген Ғабеңе (Ғабит Мүсірепов) ұқсап, қорғауымыздағы азаматтар қылмыскер болса біз де қылмыскерміз деп отырған адвокаттар да бар. Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаты Теңгебек Баймбетов. «Жиырма бір жыл құқық жүйесінде қызмет етіп, дәл мынадай заңсыздықтарды көрген емеспін!» («mаsа.kz») десе, «Бұл істің артында тапсырыс тұрмағанда, жазықсыз адамдар бірден ақталар еді» («Maidan.kz») дейді аталмыш алқаның тағы бір адвокаты Жақсылық Долда. «Mаsа.kz», «zonakz.net», «maidan.kz», «abai.kz», т.б. интернет-газеттерде жарияланған мынадай сұхбат, мақалаларда да бұл қылмыстық істің заңсыздықтары жан-жақты ашып көрсетілген. «Сопылардан экстремист жасау кімге керек?», «Он жыл ашық қызмет атқарған бірлестік қылмыстық қоғамдастық па?» «Бұл үкім заңсыздыққа толып тұр!», «Құқық қорғаушылар ма, әлде қорлаушылар ма?», «Қазақты жоюға бағытталған жорық», т.б. Ал «Мың асқанға бір тосқан» болары анық» деген мақаласында Айдар Әлімхан былай дейді: «Мәселен, өзін-өзі өлтіргелі жатқан адамды құтқарып қалған азаматқа «сен оның құқығын бұздың, оған өлуге, өзін-өзі өлтіруге мүмкіндік бермей қойдың» деп айыптаған, соттаған құқық қорғау қызметкерлерінің дені сау деуге болады ма? Әрине, жоқ. Ал олай болса, басқа еңбегін айтпағанда, өзін-өзі өлтіруге бел байлаған жүздеген алқаш, нашақорларды, т.б. ажалдан аман алып қалып, оларды өз-өзіне қол жұмсайтын дерттен біржолата құтқарған азаматтарды қылмыскер деп тауып, айыптап, соттап, өте ауыр жазаға кескен М.Құмарбековтер мен Қ.Қалмағанбетовтер кім болғаны?!»
«Тоқпағы мықты болса киіз қазық жерге кіреді». Заңнан да, Құдайдан да қорықпайтындар қылмыстық күштің тоқпағынан қорқып, «жерге кірді». Алматы қалалық сотындағылар да тоқпаққа төтеп береді, тоқпақты емес, заңды басшылыққа алады деп үміттеніп отырған ешкім жоқ. Сондықтан да бар үмітіміз Жоғарғы Сотта. Бектас Бекназаров мырза қазірден бастап осы мәселені өз бақылауына алмаса іс насырға шауып барады.
Бас биді бас июге мәжбүр еткендердің арасында судья Қасым Қалмағамбетовтың «бәсі жоғары». Қалмағамбетовтер үшін Б.Бекназаров мырза ұялып, кешірім сұрады. Өзгелер үшін ұялып, кешірім сұрай білген Жоғарғы Сот төрағасы өзіне сенім білдіргендерді ұятқа қалдырмас деп сенейік...
Амангелді ЖҰМАШ
журналист

М.Мағауин ағамыз айтқандай, Найманның Күшілік ханы Ашина әулетінен болса, әрине, Оңтүстік Ғұндардың ұрпағы. Қытайдан Алтайға қашып келетін 500 шаңырақтан тараған ұрпақтың бірі. Ол заманда, Бірінші Түрік қағандығын (Бумын қағанның елі), Екінші Түрік қағандығын (Білге қағанның елі), Қарлұқ қағандығын, Түргеш қағандығын Ашина әулеті ғана билеген. Басқаларға хандық (қағандық) тақ бұйырмаған. Жошы ұлысын, Алтын Орданы және оның түрлі аймақтарын билеген Төрелер (Жошы әулеті) сияқты. Сол сияқты Ашина әулетінен шыққан билеушілер Ұйғыр қағандығында және Қарахан мемлекетінде де болған. Наймандар Оңтүстік ғаұндардың тікелей ұрпақтары (Ашиналар) болмаса да, оның хандары Ашина әулетінен болуы әдбен мүмкін.

Жапондар мен Корпейлерді де "Түркілер" атайтыны рас. Тілі жағынан Жапон мен Корей халықтары "Алтай тілдері" деп аталатын топқа жатады. Түркі тілдері де Алтай тілдеріне жатады. Монғол тілдері де Алтай тілдеріне жатады. Бұл тым алыстан қосылатын туыстық. Түркі тілдері (Қазақ, Түрік, Әзірбайжан, Өзбек, Ұйғыр, Қырғыз, Татар, Чуваш, Якут, Түрікмен, Башқұрт, Құмық, Гагауыз, Афшар т.б.), Монғол тілдері (Халха, Жоңғар, Қалмақ, Бурят т.б.), Жапон тілі, Корей тілі бұл үшеуі туыс тілдер болады. Бұл халықтардың түбі бір арғы атасы Алтайдан шыққандықтан, Осы төрт халықты "Алтай халықтары" деп атайды тарихта да, мәдениеттануда да, тіл білімінде де. Сондықтан, Жапондар мен Корейлердің генетикалық жағынан ДНК құрамы Қазақтармен бірдей болуы заңды. Себебі, арғы атасы бір. ДНК талдауға алынатын Ү-хромосома ер адамдарда мыңдаған, он мыңдаған жылдар бойы сақталып қала береді.

Тарих деген пайымдау. бар болған түрлі тарихи деректерге негізделе отырып түрлі түсті тұжырымдар шығаруға болады. жима жыл бұрынғы тарихты да жақсы білмей қаламыз, оның қасында жүз жыл, мың жыл бұрынғы тарих деген тек қиялмен ғана жазылар ау.
Тарихымызға қатысты деркетердің ең көбін Қытайдан алып келеміз.Ғұндарды атабаба дейміз, ал Қытай деректерінде Ғұндар мен Қытайлар(Ханзулар) бірдей Ян және Хуаңның ұрпағы делінеді...

《汉书》记载“匈奴，其先夏后氏之苗裔”
"Хан нама": Ғұндар Шияның ұрпағы"

《史记》记载“匈奴，其先祖夏后氏之苗裔也，曰淳维。”
"Тарихнама": Ғұндар Шияның ұрпағы"

Ал қытайлар(Хаззу) өздерін Шияның ұрпағымыз дейді.

Ғұндар Алтай тілді емес ,қайта көшпенді Қытайлар болуы да мүмкін.

Серікжан. Мен шаруадан шыға алмай жатқанда мына тақырып өтіп кетіпті. Ендігі сөзім, ақсақ қойдың маңырағанында болар. Егер сен алда-жалда бетке қайырылып, бір соқсаң басқа бір алаңға шығып, біраз сұхбаттар жасалық. Әңгіме болсын. Мысалы, осы сайттағы "талқы-форум" қалай болады екен? Әбдікәрім.

Тарихты әр кім әр түрлі жазады. сосын сайасатшы өзіне зиянсыз бірін таңдайды, сонымен сол негізгі арнағады тарих болып есептеледі...

Атымды Құрыман деп өзгерттім...

28-ші Серікжан сен ұлұс- деген сөз моңғолдың иелік,отау,деген сөзі дейсің.Сен Тонұқұқ пен Білге қаған,Күлтегіндегі жазулармен таныссың ғой,ол жазулардағы ұлүс сөзін оқыған боларсың ол қай ғасыр,сен айтып отырған моңғолың қай ғасыр.Саған ерік берсек тұраноид деген дүние жоқ,бәрі еуропаша монголоидпіз ғой.Демек сеніңше біздің тарих 13ші ғасырдан басталады десеңші.Ал қазақ дегеніміз кеңес дәуіріндегі көзқарастан ары баралмай сол баяғы қарақшы деген мағынада деисің,өкінішті.Олай дейтінім көпкөрім тарихи зеріттеу ойларың бола тұрып,сол баяғы өзгенің салып берген көшпелілерді бөліп ал да билей бер деген құйтырқы саясатынан шыға алмағаның тіпті Алаш деген сөз моңғолдың қазақ деген сөзі деуің тіптен орынсыз.Шәкәрім атамыз қалмақтың сөзі деген.Әлихан атамыз Оқшау сөз-деп Алаштың қазақ сөзі екенін айтқан.Жалпы сен қазақтың тарихына қалам тартпайақ қойшы,саған еврейлер жайында жазғаның жақсы ,өйткені қазақтың 80 пайызын евреи қылып шығарасың.Ұлы Ұс*

"Монғол сөзі" деген - Қалмақтың сөзі дегенмен бірдей. Себебі, Қалмақ тілі - Монғол тілдеріне жатады. "Монғол сөзі" деген әрқашанда "Түркі сөзі" (Қазақ, Қырғыз, Татар, Өзбек) деген сияқты мағынада тұрады. Халха мен Қалмақтың айырмасы - Қазақ пен Қарақалпақтың айырмасындай ғана. "Монғол" сөзі деп Халха, Қалмақ, Бурят, Жоңғар сөздерін - бәрін айтамыз. "Алаша" деген сөз - Монғол халықтарының сөзі. "Қанішер" деген сөз. Яғни "Қазақ" деген сөздің монғол тілдеріндегі баламасы. Мысалы, "Найман" деген сөз - "Сегіз Окуз" деген сөздің монғол тіліндегі баламасы. "Үйсін" деген сөз - "Токуз окуз" деген сөздің монғол тіліндегі баламасы. "Дулат" деген сөз - "Йети Окуз" (жеті тайпа) деген сөздің монғол тіліндегі баламасы. Монғолдар (Қалмақтар мен Жоңғарлар да бар) - Түркі атауларының бәрін өз тілдеріне аударып алған.

Ал Қазақ руларының Еврейлермен туыс екені мен айтқан жоқпын. Оны айтып отырған ДНК-талдаушылар. Мен сол бойынша қойылған сұраққа жауап беріп отырмын. "ДНК құрамы Еврейлермен туыс" деген сөзден Қазақтың тең жартысы Еврей деген қорытынды шығарғасын-ақ өзіңнің Генетика ғылымынан мүлде хабарсыз екеніңді көрсетіп тұрсың. Негізі ДНК-сын қазып кетсең, жер бетіндегі адам баласының бәрі де туыс болып шығады.

Ал қандас туыстыққа келсек, Қазаққа жер бетіндегі ең туыс халықтар - Монғол халықтары, Жапондар, Кәрістер және Қытайлар (Қытай халқының шамамен 30 пайызын Қытайға сіңіп кеткен бұрынғы көшпенді тайпалардың (Дунхалар, Ғұндар, Сәнбилер, Тобалар, Мойындар, Тогондар, Табғаштар, Соғдылар, Қидандар, Көк Түріктер, Жужандар, Көне Ұйғырлар, Монғолдар, Шүршіттер, Мәнжулер) ұрпақтары құрайды. Себебі, бұлардың барлығы да Қытайды жаулап алып билік құрған, сосын ақыры Қытайға жұтылып, кейінгі ұрпақтары Қытай болып кеткен кеткен. Қазіргі Қытайдың Қазақ пен Монғолдан, Қырғыздан қорқатын себебі, Қытайдың тарихында көшпенділер Қытайды соңғы 5 мың жылда жүздеген мәрте жаулап алған. Орыстардың да Қазаққа жақын туыс болатыны - орыс халқының 45 пайызын бұрынғы Қыпшақтар мен Татарлардың ұрпақтары, яғни шоқынды Қыпшақтар мен шоқынды Татарлар құрайды.

Тарих туралы Сіз көрсеткендей, сыңаржақ пікірдің керегі жоқ, Халық деген (ұлт деген) - "бір атаның балалары" емес. Халық деген құранды болады, жер бетінде өзге "таза қанды ұлт" жоқ, себебі ол генетикалық түсінік емес, халық деген ең алдымен мәдени-тұрмыстық ұғым. Өмір-салты ұқсас тайпалар бір кеңістікте сыртқы жаулармен күресу үшін біріге береді. "Қазақ" деген де алғашқыда белгілі бір халықтың атауы болмаған. "Қазақ" деген дала халқының өмір сүру салты. Қазақ дегендер - еркін жүріп, қарудың күшімен күнелтетіндер. "Сарттар" (қазіргі Өзбектер) деген сауда арқылы күнелтетіндер. "Тараншылар" (қазіргі Ұйғырлар) - жер өңдеп, егін салу арқылы күнелтетіндер. Әр халықтың күнкөрісі әртүрлі.

"Мына көшпелі Өзбектер тіпті өздерін Қазақ сезініп алып, біздің тыныш жатқан ауылдарымыз бен қалаларымызды, сауда керуендерімізді ойрандап, тонап кететінді шығарып жүр" - деп жазады Хиуа жылнамашыларының бірі. Бұл - Керей мен Жәнібек хандардан бұрын болған оқиға. Бұл сөйлемде "Қазақ" деген халықтың аты емес екені көрініп тұр. Ол "қарақшылар" деген сөздің орнында тұр. Қарақшылықпен өмір кешу ол заманда зор мақтаныш болған. Сондықтан, Хиуа жылнамашысы ондай үлкен мәртебені "өзбек-қазақтарға", яғни біздің ата-бабаларымызға қимай отыр. "Қарақшылық" - қазір де мақтаныш. Голландиялық теңіз қарақшылары (пираттар) да, қазіргі күнделікті өмірдегі "рекитерлер" де (олар да қазіргі заманның қарақшылары) өз кәсіптерін мақтаныш санайды. Ол заманда "Қарақшы болу" үлкен абырой саналған. Яғни, "Қазақ" болу үлкен мақтаныш болған. "Казачья доля - конь и воля", яғни Жігітке батыл жүрек бер, атына ат бер, басына еркіндік бер, қолына қару бер - міне, ол енді "Қазақ" (Қанішер қарақшы) болып шыға келеді. Осы сөзді Монғол халықтары өз тілдеріне "Алача" деп аударып алған.

Сөздің мағынасы жүздеген жыл өткен сайын өзгеріп отырады. Қазақ сөзінің "қарақшы", "ержүрек", "жауынгер", "батыл", "еркін адам" деген мағынасы кейін, 11-13 ғасырларда пайда болған. Ең алғашында ол "Хазар" деген сөзден шыққан. "Хазар" сөзі 6-7 ғасырда пайда болған.

Тарихшылар зертеуі, көз-қарастары сан қилы болғанымен ортаға түсіп, талқылана барып пісіп жетілетін рухани азық. Ол елді бөлетін емес, бріктіретін болғаны абзал. Жақсы пікірлер жазылған, ойлар жазылған. Қиялдарға бөлейді адам жанын. Тарих не үшін керек? Тарихқа терең үңіліп, болған қателерді қазіргі кезде қайталамас үшін керек. Сонша ру-тайпалардан келіп қазақ деген ұлт болдық, Қазақ елі болдық. Бұл бақытты жоғалпағанымыз дұрыс.

Оғыздың Қазақ халықының ата-бабаларының құрамына кіретіні күмәнсіз.
Оғыз етнонимінің Алаш, Ұлыс этнонимдерімен бір тамырлы болуына берілген дәйектеріңіз шынында таң қаларлық, алайда бұл сұраққа ауқымды зерттеулермен ғана жауап табуға болады. Осындай зерттеу атқарсаңыз Қазақ тарихтануына керемет жаңалық, дамуға серткі бере аласыз!

Осы порталдағы Алаш,үш Жүз,һәм Қазақ деген мақаламды оқысаңыз бұл сөздер құпиясы тіптен түсінікті болар еді. Ұлы Ұс*