Seysenbi, 22 Qazan 2019
Qauip etkennen aytamın 1589 16 pikir 17 Qırküyek, 2019 sağat 11:22

Qazaqqa qazaqsız bağa beretinderdiñ közdegeni ne?

Elimizde keñ kölemde Qıtay ekonomikalıq basqınşılığına qatıstı halıq tolquı bolıp ötti. Ärkim är türli bağa berdi. Solardıñ işinde elimizdegi reseyşilder osı taqırıptı san saqqa jügirtudiñ amalına köşti. Olar özderiniñ ejelgi «qazaq bwrın jüzge bölip qırqısadı» degenderinen aynıp, endigi jerde küy tabaqtarınıñ äuenin özgertip, «biliktegiler klanğa bölinip qırqıq pışaq boladı» degen jaña sayasi-qoğamdıq tezisti oylap tauıptı. Oylap tapqan özimiz ükimet aqşasına qarjılandırıp otırğan Sayasi Şeşimder Institutınıñ qızmetkeri, sayasattanuşı Maksim Kaznaçeev.

Bwl adam biılğı jıldıñ basınan beri öz qojalarınıñ tapsırmasımen elimizdegi är sayasi oqiğağa qıñır-qisıq pikir bildirip keledi. Endi elimizde tayauda ğana Qıtay ekonomikalıq basqınşılığına qatıstı orın alğan halıq tolquına qatıstı: biri otandıq – «Vremya» basılımınıñ tilşisi Ruslan Bahtigareevke bergen «Janaozen nadavil na slaboe mesto vlasti» swhbatında, ekinşisi Reseylik IA REGNUM tilşisi Evgeniya Kimge bergen «Antikitayskie mitingi v Kazahstane: Vnutrielitnaya bor'ba obostryaetsya»  attı swhbatında «elimizdi elitalar arasındağı soğıs jaylaydı» degen reseyşil pikirdi jayıp saladı.

«Vremya» basılımınıñ tilşisiniñ «Jañaözen oiqağsınıñ artında kim twr?»- degen saualına.

- Däl qazir bwğan jauap beru tım qiın. Keñ tarağan üş nwsqa bar. Birinşisi – bwnıñ bärin jasağan sayasi migraciyadağı kontrelitalıq top... Ekinşi nwsqa – aymaqtıq separatizm... Üşinşisi – elişilik klandar şayqası..,-dep jauap beredi.

Maksimniñ sözine sensek, el qazınasına aqşa tüsirip, byudjettik donor bolıp otırğan batıs aymaq türli tüsti revolyuciyanıñ dauılpazı sanalıp, qazaq eli sayasi küres alañına aynaladı-mıs.

Al «Siz işiki jäne sırtqı faktorlardı ayttıñız. Osılardıñ işinde bas köterudiñ sebebi ne bolıp tabıladı?» dep saual qoyğan Reseylik basılımğa osı oyın damıta bılayşa sabaqtaydı:

- Bas köterudiñ sebebi Qazaqstandağı işki sayasi bäsekelestik.

Batıs Qazaqstandağı elita Qazaqstannıñ qazirgi Prezidenti Qasım-Jomart Toqaev pen bwrınğı el basşısı Nwrswltan Nazarbaevqa barlıq jobalardan öz ülesterin aluğa tiistilikterin ımmen sezdirip, elitaişilik märtebelerin kötergileri keledi.

Sırtqı faktor – bwl endi eş şeşuşi emes. Sebeppen birge qosamjarlasıp jüretin saldar ğana.  Onıñ üstine Qazaqstanda Qıtayğa qarsı attandatu soñğı kezde sänge aynaldırıp otır,- dep qazaqtıñ dili men tarihın bilmeytindigin sezdirip aladı.

Orıs tildi äm slavyan dildi batısşıl jäne reseyşilder tarapınan künnen-künge keñ kölemdi öristep kele jatqan aqparattıq soğısta «Qazaqqa qazaqsız bağa berudi» ğana maqsat etkender sanı men qarası artıp keledi. Osındayda qazaqtıñ bolmıs-bitiminiñ isi mwrına barmaytın Maksim mırzağa: «Al, sizdiñ ne közdegeniñiz bar?» degen saual qoyğıñ keledi.

Tüyin. Alaştıñ öziniñ el men jer iesi ekenin tolıq sezinip, wlttıq sayasi oyanuın, jergilikti wlttı şeteldikter aldında jer etken äleumettik teñsizdikke qarası boy körsetuin, bir tildi, bir dildi, bir dindi taza wlttıq memlekettik qwruğa talpınısın orıs tildi aqparat qwraldarı men reseyşil top osılayşa bwrmalap körsetuge tırısuda. Jwrttıñ nazarın biliktegiler arasında qırqıs boladı dep basqa jaqqa audaruğa kiristi.

Äbil-Serik Äliakbar

Abai.kz

16 pikir