Düysenbi, 18 Qaraşa 2019
46 - söz 3803 24 pikir 29 Tamız, 2019 sağat 15:06

Esepten de, ösekten de biik bolayıq

– Ağa, 80-nen asqan ağamızdıñ tağı üylenip jatqanına qalay qaraysız?
– Äy, aynalayın, sodan basqa äñgime joq pa? Ösek pen tösektiñ aynalasınan nege asa almay qaldıñdar, joq älde talqılaytın taqırıp tabılmadı ma? – dep saparlasımnıñ söziniñ soñına jetkizbey şart kettim de, jaylap sabama tüstim.

– Bir jağınan, senderde kinä joq şığar. Köretinderiñ – änşilerdiñ qızıldı-jasıldı ömiri. Telearnalarda da – solarğa arnalğan bağdarlamalar, solar jürgizetin – jeñil-jelpi birdeñeler, eldi oylandırıp, jwrttı tolğandıratın, wlttı ruhtandıratın dünieler diñkelep twr ğoy qazir. Al, şındap kelgende, biz oylanuğa tiis mäsele tolıp jatqan joq pa!? Saparlasım ünsiz. Sözimdi jalğap kettim:
– Bayırğı babalarımız da el boludı, özgelermen terezesi teñ boludı köksedi. Wrpağına wlan-baytaq qonıs, wlağattı ösiet-önege qaldırdı. Ata-babalarımızdan qıran wşsa – qanatı talatın, qwlan jortsa, twyağı tozatın qiyalda ğana bolatın qiyan ölke qaldı. YAğni, köktegi qws pen jerdegi añğa deyin – qazaqtıñ wlttıq baylığı. Aşı bolsa da aşığın aytayıq, ökinişke qaray, darqan dalanıñ wlı mwrası tügel tonalıp boldı... Tonalmasa, osıdan birneşe jıl bwrın mına «Altın emel» asuınan asqanda üyirimen jüretin qwlanım qayda? Nege körinbeydi? Bwl ölkede añnan bwrın adamınıñ da qwnı qalmağanın tüz tağıları qaydan bilsin... Qwlanmen birge qwndılıqtardıñ qwrıp bara jatqanına eki birdey qorıqşınıñ beybit künde oqqa baylanğanı dälel emes pe?! Añ twrmaq adamınıñ da qwnı qalmağan qazir.

Qazaqı qasietke iigen atalarımız jer bauırlap wşqan qarlığaşqa qarap-aq aua rayın boljap, mal-janın saqtağan edi. Tabiğatpen bite qaynasqanı sonşalıq, irgesinde küşiktegen qasqır ekeş qasqır da qoñsı otırğan qoyşınıñ qoyına eşqaşan tiispegen. Ğarışqa jol salıp kökke samğamay-aq aspan älemin zerttep, jımıñdağan sansız jwldızğa ädemi at qoya bilgen. «Jeti qaraqşı», «Ürker», Temirqazıq, «Aqboz at pen Kökboz at», «Şolpan», «Ömirzaya»... Kete beredi. Bir ğajap «til arqılı» tabiğatpen tildesken qazaqtıñ sol qasieti sayın dalanıñ erkesi – qwlanmen birge qwrdımğa ketkeni me!?

Közimiz körgen soñ añ men qwstıñ joğalğanın söz etemiz-au! Al jerastı baylığımız – mwnayımız ben uranımız, altınımız ben kümisimiz qayda? Ol – ol ma, ata-babam wrpağına mwrağa qaldırğan qasietti Jerdiñ özin «saudağa salğımız» kelgeni şe? Keşirile me mwnımız? Satqandı bılay qoyıp jalpığa ortaq qwndılıqtı qaltalılardıñ jekemenşik etip, basıbaylı ielenuge qaqı bar ma edi? El men Jerdiñ iesi kim? Biz – qazaq nege jerastı baylığınıñ igiligin qaltalılarmen birge körmedik? Baytaq jerdiñ iesi – qazaq, endeşe, kiesi wrıp, bar qazaqtı zaualı soğıp ketpey me... Qwday saqtasın! Ay, jwldızben sırlasa bilgen wlttıñ wrpağı büginde telefonğa telmirip, jelige baylanğan. Jay telmirip otırğan joq, titimdey qalta telefonı arqılı ğalamtordağı qatıgezdik pen jauızdıq ataulını boylarına siñirip jatır. Wsaq äñgime men arzan sözge jaqın bolmayıqşı osı biz! Esepten de, ösekten de biik bolayıq.

Orınsız swraq qoyıp, artınan oyğa batqan inişekke qwba belde jorta almay qalğan qwlanday iştegi mwñımdı osılay jetkizdim.

Bekjan Twrıstıñ facebook paraqşasınan

Abai.kz

24 pikir