Seysenbi, 17 Qırküyek 2019
Aymaq 1654 7 pikir 28 Tamız, 2019 sağat 10:57

Qostanaydağı qazaq mektebi jabılmaytın boldı

Teristik oblıstarda, onıñ işinde  bizdiñ Qostanay oblısında özge jwrttıñ ökilderi tarihi otanına üdere köşip, mwndağı halıq sanınıñ kürt azayıp bara jatqandığı jasırın emes. Onıñ üstine öz  wltımız şoğırlana qonıstanğan şağın eldi mekenderdiñ «bolaşağı joq» degen sıltaumen, ondağı mädeniet orındarınıñ esikterine qwlıp salınıp, auıldar jer betinen birte-birte öşe bastadı. Mümkin, qanday da qiındıqqa moyımağan halqımız bwğan da şıdar ma edi, eger mwndağı bilim wyalarınıñ basına qara bwlt üyirilmese. Ärine, mektep jabılğan soñ, balalarınıñ bolaşağına alañdağan jwrt amalsız jılı ornın suıtuğa mäjbür.

Mine, däl osınday oblısımızdağı Sarıköl audanına qarastı Sonalı auılınıñ qazaq orta mektebi de älgindey  küyge wşırap, şañırağı ortasına tüsuge jaqın qalğan edi. Öñirimizdegi onsız da sausaqpen sanarlıqtay qazaq mektepteriniñ  mwnday jağdayğa wşırauı kim-kimniñ de şımbayına batıp,  qalıñ jwrttı qattı alañdatıp otırğandığın jasıruğa bolmas. Onıñ üstine bwl mektep qatardağı bilim wyalarınıñ biri emes. Onıñ tarihı tereñ, ejelden kele jatqan azğantay mektepterdiñ qatarında. Ol--sol Sarıköl auılındağı ataqtı ğalım Ömirzaq Swltanğazin sekildi ğalımdar şıqqan Qaraoba mektebi tektes qasietti qara şañıraqtıñ biri. Mwnda ataqtı ğalım äri belgili jurnalist Jwmağali Ismağwlovtıñ balalıq şağınıñ izderi jatır. Eger osınday köp jıldıq tarihı bar, talay twlğalardı tärbielep şığarğan bilim wyaları narqtıñ qatal talabına şıdamay, tirşilik etuin toqtata berse, täuelsizdigimizdiñ twğırı berik bola qoyar ma eken?

Qazekemniñ «Jırtıq üydiñ qwdayı bar» degendi beker aytpağan ba dep qalasıñ. Jaqında «bwl mektep oquşı qabıldaytın boldı» degen jürek jardı quanıştı habar estidik. Bwğan oñtüstikten osında qonıs audarğan ağayındar sebepker bolıptı. Mäselen, tek qasietti Türkistan oblısınan kelgen otbasılarınan ğana 19 qara domalaq qosılıp, sonıñ arqasında mwndağı şäkirtter sanı 41-ge jetip, mektepke qaytadan jan kirip, bilim ordası kümis külki men şattıqqa toldı. Söytip bwl jerge ömir qayta oraldı. Bwl da bolsa, 2015 jılı qabıldanğan halıq qalıñ qonıstanğan oñtüstik öñirlerden jwmıs qolı asa qat soltüstik aymaqtarğa köşiruge arnalğan «Eñbek» bağdarlamasınıñ arqası ekendigi dausız.

Sonalını qalap alğan oñtüstiktik ağayındar bwl jerge tastay batıp, suday siñip ketken. Jergilikti twrğındarmen bir atanıñ balalrınday tatu-tätti ömir sürip jatır. Mäselen, mwnda Aqşolpan Zwlpıharova osında orıs tili men ädebieti päinen sabaq beredi. Bwrınğı Jetisay audanınıñ tuması, tört balanıñ anası  bwl jerdi jat körmeydi. Al onıñ jerlesi Twrsınay Safarova osı mektepte medbike bolıp, köpşiliktiñ alğısına bölenip jür.

Obalı ne, Qostanaydıñ jergilikti twrğındarı olardı jatsınğan emes. Qaşanda qwşaq jaya qarsı aladı. Suıq jaqta twrsa, da ıstıq ıqılastarına erekşe riza bolasıñ.

-Bwl jaqta jerlesterimizdiñ  özimizdiñ layıqtı orındarın tapqandığına quandıq,- deydi osında baspasöz turınıñ qwramında arnayı aralauğa kelgen Şımkent mektep-liceyi tarih päniniñ mwğalimi Omar Şanıbekwlı. - Alğaş kezde qanşa degenmen mentalitet ärtürli jandardıñ birden tüsinisip ketui qalay bolar eken dep qobaljığanımız ras. Alayda mwnıñ bäri beker bolıp şıqtı. Endi mine mädeniet pen twrmıs-salt özara bite qaynasıp, birin-biri bayıtıp jatqandığınıñ kuäsi boldıq.

Şıraylı Şımkentten kelgen qonaqtıñ sözin Qostanay oblıstıq jwmıspen qamtudı üylestiru men äleumettik bağdarlamalar basqarmasınıñ basşısı Gülnär Äbenovanıñ da qosarı bar eken. Onıñ aytuınşa, osında köşip keluşilerge bar jağday jasalğan. Köşip kelgen obasınıñ är müşesine  35 aylıq eseptik körsetkiş köleminde kömek beriledi. Eger üydi uaqıtşa jalğa alsa, onda päterine de aqı tölenedi. Al bıltırğı jıldan bastap kvota är otbasına ğana emes, sonday-aq jekelengen adamğa da beriledi. Mwnıñ bäri, tüptep kelgende, jwmıs qolı tım köpteu oñtüstik öñirdegi jastardıñ osı maqsatqa arnalğan «Serpin» bağdarlamasına belsene qatısuına mümkindik tudıradı. Biz öz tarapımızdan «Köşimiz üzilmey, qazağımız köbeye bersin»  degen tilek qostıq.

Alayda «Sıbırlağandı qwday estimey me?» degendey köñilimizdi küpti etip jürgen bir jaydı ortağa sala ketudi jön körip otırmız. Ol--bwl öñirdegi osı Sonalı mektebi sekildi şağın komplektili mektepterdiñ tım köptigi. Mäselen, Qostanay oblıstıq bilim basqarmasınıñ basşısı Vasiliy Cımbalyuktiñ aytuına qarağanda mwnday oqu orındarınıñ sanı barlıq mektepterdiñ 68 payızın qwraytın körinedi. Bwl endi tım orasan cifr. Biıldıñ özinde ğana onıñ 7-ui jabılıp, 13-i qayta wyımdastırılğan. Odan byudjetke 100 million teñge ünemdelgen. Keleşekte mwnday tağdırdı tağı da 18 mektep kütip twr.

Degenmen bwl cifrlardan biz eşteñe tüsine almadıq. Aldımen aytarımız, osınşama bolaşağı bwlıñğır mektepterdiñ qanşası qazaqşa bilim beretin oqu ornı ekendigi müldem aytılmaydı. Bwl jaqtağı şağın auıldarda negizinen öz qandastarımızdıñ twratındığına qarağanda bwl cifr olqı bolmasa kerek. Onıñ qalay şeşiletindigi jöninde de eş aqparat joq. Qanşa degenmen mwndağı şağın mekepterdi tek oñtüstikten kelgen ağayındar ğana aman alıp qala alması belgili. Oğan şaması da, sanı da jetpeydi. Mäselen, ötken tört jıl işinde ol jaqtan barlığı 206 otbası yağni 683 adam ğana qonıs audarğan. Mwnıñ müldem az ekendigin aytıp jatudıñ özi artıq. Ärine, köş te köbeyer, ağayındar da birte-birte ağılar. Alayda onı kütip otırğanda keş qalmasaq, bolğanı  Köñildi küpti etken bir jağday osınday edi.

Jaybergen Bolatov

Abai.kz

7 pikir