Särsenbi, 18 Qırküyek 2019
Körşiniñ köleñkesi 2480 32 pikir 16 Şilde, 2019 sağat 16:04

Arab elderi Qıtaydıñ mwsılmandarğa qarsı sayasatın qoldadı

Qıtay aqparat qwraldarı "37 eldiñ Jenevada twraqtı twratın bas elşileri BWW Adamdıq qwqıq isteri alqalar keñesiniñ törağası men Adam qwqığı jönindegi joğarı därejeli arnaulı mansaptısına birlesken hat joldap, Pekinniñ Şıñjañdağı sayasatın qoldaytının jetkizdi" dep jarısa jazuda.

Qıtay baspasözi taratıp otırğan habarlarğa süyensek, atalğan hatqa qol qoyuşılar Şıñjañdağı adamdıq qwqıq isteriniñ damu jetistikterine, lañkestikke qarsı twru men radikalizmdi alastau nätijelerin joğara bağalağan. Äri resmi Pekinniñ Şıñjañğa qatıstı mäselelerdegi maydanın qoldağan.

"Terrorizm jäne ekstremizm siyaqtı iri qauip-qaterge kezikken Qıtay Şıñjañdağı terrorizm men radikalizmmen küresu üşin birqatar şara qoldandı, käsibi bilim beru jäne oqıtu ortalıqtarın aştı" delingen hatta.

37 eldiñ ökili qol qoyğan hatta Şıñjañda barlıq etnikalıq toptardıñ negizgi qwqıqtarı saqtalatını, Pekin äreketiniñ arqasında "aymaqtağı jağdaydıñ qauipsiz bola bastağanı", soñğı üş jılda mwnda terroristik şabuıl bolmağanı aytıladı. Hat avtorları bwğan qosa Şıñjañ twrğındarınıñ "baqıttı äri tatu-tätti ömir sürip jatqanın" atap ötken.

Sonımen qatar, bas elşiler birlesken hatta Qıtaydıñ halıqtı özek etken damu ideyasına tabandı bolıp, damu arqılı adamdıq qwqıqtı qorğaudı ilgerletip, adamdıq qwqıq isterinde zor jetistikke qol jetkizgenin, halıqaralıq adamdıq qwqıq isterine ülken üles qosqanın madaqtağan.

Hatqa qol qoyğan elder arasında Saud Arabiyası, Resey, Soltüstik Koreya, Venesuela, Kuba, Belarus', M'yanma, Filippin, Siriya, Päkistan, Oman, Kuveyt, Katar, Birikken Arab Ämirlikteri, Bahreyn bar.

37 eldiñ hatınan tört kün bwrın 22 eldiñ BWW-dağı elşileri Qıtaydan Şıñjañdağı dini azşılıqtarğa jasalıp jatqan qısımdı toqtatudı talap etip, hat jazğan bolatın. Ol hatta Qıtaydıñ az wlttarğa sonıñ işinde wyğır, qazaq, qırğız jäne özge etnikalıq toptarğa jasap otırğanın qısımın ayıptağan bolatın.

8 şildede jazılğan hatqa Avstraliya, Wlıbritaniya, Kanada, Franciya, Germaniya, Japoniya, Şveycariya jäne basqa da EO elderiniñ elşileri qol qoyğan.

Elşiler hattı BWW adam qwqığı keñesiniñ prezidenti Koli Sek pen Adam qwqıqtarı jönindegi komissarı Mişel' Baçeletke joldadı. Elşiler "bwl hattı BWW adam qwqıqtarı keñsesiniñ Şıñjañdağı jağdayğa qatıstı resmi wstanımı" deydi.

Hatta elşiler "Şıñjañda wyğırlar men basqa da az wlttardıñ qudalanıp, qamalıp jatqanına alañdauşılıq bildirgen". Olar Pekinnen Şıñjañda wyğırlar men basqa da dini azşılıqtağı elderge erkindik berip, qısımdı toqtatudı swrağan.

Bwl hatta aytılğan mälimetterdi Pekin mülde moyındağan joq. Äri aymaqta adam qwqığı bwzılıp jatır degen derektiñ bärin joqqa şığardı. Tipti "Şıñjañğa sayatın mäselelerden paydalanıp, Qıtaydıñ işki isine aralasuğa qarsı twramız" dep mälimdedi.

Qıtay sırtqı ister ministrliginiñ ökili Gın Çuan "keybir elderdiñ şındıqtı bwrmalap, Qıtaydı qaralap hat jazıp, adamdıq qwqıq mäselesin sayasilandırıp, Qıtaydıñ işki isine aralasqanına qattı narazılıq bildiremiz" dedi.

Qıtay SİM ökili sonımen qatar, Şıñjañ mäselesi bükildey Qıtaydıñ işki isi degen oyın ayttı. "Şıñjañ mäselesine qatıstı pikir aytuğa Qıtay biligi men Qıtay halqınıñ ğana qwqığı bar. Basqa sırtqı küşterdiñ kiliguine jol joq. Lañkestiktiñ aldın alu üşin Şıñjañ rayonı zañ boyınşa käsiptik şeberlikke tärbieleu ortalığın salu arqılı, öñirdiñ qauipsizdik jağdayın özgertti. Aymaqta eki jıl boyı terrorlıq oqiğa bolmadı. Qoğam ornıqtı" dedi.

Bärimiz biletindey, Şıñjañ aymağındağı lager'ler jaylı alğaş ret 2017 jıldıñ kökteminde aytıla bastağan. BWW Şıñjañdağı "sayasi tärbieleu ortalıqtarında" millionğa juıq adam "erkinen tıs" qamauda otırğanın, olardıñ arasında qazaqtardıñ da bar ekendigin mälimdegen bolatın. Sonday-aq Qıtayda tuısı bar Qazaqstan azamattarı da bwl mäseleni jii aytıp jürdi. Köptegen qandastarımız Qazaqstan ükimetine, Sırtqı ister ministrligine arız jazıp, tuıstarına araşa tüsuin swrağan.

Qıtay ükimeti basında sayasi tärbieleu ortalıqtarınıñ barın joqqa şığarıp kelgenimen, keyin bwnday ortalıqtardıñ barın moyındadı. Biraq, Pekin Şıñjañdağı sayasatın "ekstremizmge qarsı şara" dep atap, adamdar erkinen tıs otırğan lager'lerdi "til üyrenip, käsipke baulitın " ortalıqtar dep tüsindirgen edi.

Ötken aptada BWW Adam qwqıqtarı jönindegi keñsesine kelip tüsken qos hatqa baylanıstı Qıtay tarapı öz oyların ayttı. 22 eldiñ elşisi jazğan hat mazmwnın joqqa şığarıp, oğan qarsı uäj ayttı. Al 37 eldiñ hatın baspasözde jariyalap, jerden jeti qoyan tapqanday quanıp jatır.

Abai.kz

32 pikir