Beysenbi, 19 Qırküyek 2019
Bizdiñ şeneunik 2255 8 pikir 15 Şilde, 2019 sağat 11:02

BĞM-da üş jılda 620 jemqorlıq anıqtalğan

Täuelsizdik alğan jıldardan beri sınaq alañına aynalğan Qazaqstannıñ bilim jäne ğılım salasında tağı da dau şıqtı. Bwl jolğı daudıñ bası – vice-ministr Elmira Suhanberdievanıñ teris äreketteri boldı. Jemqorlıqqa qarsı wlttıq byuro ökilderiniñ aytuınşa, Suhanberdieva lauazımdı ökilettigin teris paydalanıp, para alğan jäne zañsız käsipkerlikpen aynalısqan.

Ol twrmısı tömen otbasılardıñ balalarına berilui tiis planşet, smartfondardı ministrlikpen birge jwmıs isteytin baspagerlerge aldırtqan. Sonımen qatar, №3 mektep-gimnaziyasınıñ direktorı Elena Şeverniyaevamen birge memlekettik mekteptiñ işinen jekemenşik aqılı mektep aşqan. Nwr-Swltan qalası, Esil audanı №2 sotınıñ prokurorı Nwrlan Bekmağambetovtıñ aytuınşa, atalğan zañsız käsipkerlik arqılı Suhanberdieva men Şeverniyaeva 2016 jıldıñ 31 jeltoqsanı men 2018 jıl aralığında 389 million teñge tabıs tapqan. Al, olardıñ atalğan mektepten tapqan taza tabısı büginde 150 million teñgeni qwraydı.

Sonımen qatar prokuror Suhanberdievağa qatıstı 11 million 447 mıñ teñge somasındağı mülikti tärkileudi talap etken bolatın. Alayda, tergeu kezinde şeneunikten para alu babın alıp tastağan. Söytip, bir aydan astam uaqıt izolyatorda jatqan Suhanberdieva küni keşe 6 million teñge ayıppwlmen bosap şıqtı. Sot zalınan şığa sala ol swr tüsti Lexus LX 570 köligine otırıp ketti.

(Suret nur.kz saytınan alındı)

Älgi köliktiñ kemi 38 million teñge twratının eskersek, Suhanberdievağa sot ükim etken 6 million ayıppwl söz emes sekildi. Jä, biz atalğan iske qatıstı belgili advokat Abzal Qwspannıñ pikirin swrap bildik...

Abzal Qwspan, zañger:

-Men Suhanberdievanıñ isimen BAQ-qa şıqqan mälimet deñgeyinde ğana tanıspın. Meniñ pikirim, belgili bir deñgeyde qoğamdıq pikirden özgeşeleu boluı mümkin. Öytkeni men bwl iske zañger retinde salqınqandılıqpen qaraymın. Iä, sıbaylas jemqorlıqqa qarsı qılmıstarmen küresu kerek. Biraq, mına jağdayda Suhanberdievanıñ äu basta para alu ayıbı tağıldı degenmen, biraq, para retinde tağılğan  ayıp 11 million emes. Meniñ tüsingenim, para retinde eki telefon tağılğan. Keyin ol eki telefonmen  42 planşettiñ köpbalalı otbasındağı balalarına berilui tiis zattar ekeni anıqtaldı.

Meniñ tüsingenim mwnda qılmıs eki epizodtan twradı. Bireui - balalarğa sıylıq aluğa mäjürledi dep twr ğoy, yağni, bilim ministrligine qatıstı mekemelerden kömek swrağan. Ekinşiden - jeke mektepti satıp aluğa bir mektep direktorımen birge jwmıs jasağan, yağni, zañsız käsipkerlikpen aynalısqan.

Al, endi bükil jelide şulap ketkendey, ol 11 million para alıp, 6 million ştrafpen qwtılğan joq. Öytkeni men sot ükimin taba almasam da, BAQ arqılı mälimetterdi qarap otırmın. Äu basta para aldı degen ayıp tağılğan, keyinnen 42 planşet anıqtalğan soñ, ol bölimdegi ayıp alınıp qalıp, tek qızmetin asıra paydalanu men zañsız käsipkerlik degen eki bap qalğan.  Bwl ekeuiniñ de eñ auır jazası – 5 mıñ aylıq eseptik  körsetkişke deyingi jaza. Jäne ol jazanı sud'ya tağayındap otırğan joq.

Sondıqtan Suhanberdievağa qatıstı ükim zañdı. Bwl jerde ekinşi bir mäsele bar. Bwl processualdıq kelisimge kelgen adam. (Processualdıq kelisim 2015 ten bastap qılmıstıq procesualdıq kodeks negizinde payda boldı). YAğni, mwnda negizgi mäseleni sot emes prokuror şeşedi. Tek qana belgili bir procesualdıq zañ bwzuşılıqtar bolmasa, sot bwnı qanağattandırmay tastauı da qiın. Sot qanağattandırmauı üşin zañdıq twrğıdan naqtı sebepter kerek. Al, bwl jerde Suhanberdievağa tağılğan eki ayıp zañnıñ, jazanıñ mölşerine sıyıp twr. Ekeuinde de eñ joğarğı jaza - ayıppwl. Bwl iste bas bostandığınan ayıru jazası közdelmegen. Sondıqtan, bwl jerde sottıñ ayıppwldan basqa mümkindigi joq.

Biraq, halıqtıñ nege däl para alıp jatqan sätinde wstalğan Nidiñ isine qatıstı osılay qarsılıq tanıtpağanına tañqalamın. Mümkin, köpşilikke Suhanberdievanıñ özin-özi wstauı wnamağan şığar. Qalay desek te, bwl tek Suhanberdievağa qatıstı is emes, bükil ministrliktegiler tek öz jalaqısımen kün körip otırğan joq. Bäriniñ de mañdayı şılqıp otır. Biraq, olar  halıqtıñ şınayı jağdayın bilmeydi jäne özderiniñ istegen isterine esep bere qoymaydı.

Jäne bwl is şeneunikterdiñ halıqtıñ şınayı ömirinen alıstap ketkenin tağı bir ret körsetti. Öytkeni, olar künin köre almay otırğan jağdayı tömen adamdar  bar ekenin tüsinbeydi.

Biraq, qaytalap aytamın, eñ köp män beretin närse Nidiñ isi meniñşe. Ol bir million teñgeni alıp jatqanda wstalıp qaldı. Onı moyındap twrıp, isi qısqartılıp ketti. Zañ şeñberinde qarasañız ol iste ayıppwlmen şığuğa eş negiz joq. Al, Suhanberdievanıñ isinde ayıppwlmen şığuğa zañdıq negiz bar.

Jalpı, aytarım, jemqorlıq bükil memlekettik jüyeniñ  auruı. Meniñşe, ol üşin qarapayım ğana, audanda  nemese auıldıq okrug äkimine Astanadan şeneunikter kelgen kezde, şay beru degen närsege zañmen tıyım salu kerek. Öytkeni ol kädimgi jwmıs babımen kelgen şeneunik. Oğan arnap qımbat dastarhan jayıladı. Jemqorlıq degen osı jerden bastaladı. Tipti, keybir jayılğan dastarhannıñ bağası älgi şeneuniktiñ alıp otırğan jalaqısınan da asıp ketedi. Älgi äreket arı qaray jeñ wşınan  jalğasıp kete beredi. Bwl bükil jüyeniñ auruı. Tipti, bwl jüye jemqorlıqtı äşkerelep otırğan  wlttıq byuroda da bar...

Aytpaqşı, bir aydan astam uaqıt izolyatorda jatqan Suhanberdieva  “Türme vice-ministrdiñ közimen” dep atalatın kitap jazatının ayttı. Bolaşaqta wstazdıqpen nemese biznespen aynalısamın degen onıñ kitabı endi mektep mwğalimderine küştep satılıp jürmey me?

Ayta keteyik, El'mira hanım bilim-ğılım ministrliginiñ orınbasarı qızmetine 2016 jıldıñ säuir ayında tağayındalğan. Söytip Erlan Sağadievtiñ eş qisınğa kelmeytin reformaların jasauğa qatıstı. Büginde Sağadiev jürgizgen bilim sayasatınıñ nätijesi ne bolğanı belgisiz. Äyteuir onıñ ofşorlıq şot aşıp, jasırın aqşa jiğanın estise de, bilim salasınıñ mamandarı minez körsetpedi. Esesine, onıñ mektep tabaldırığın endi attağan balanıñ ata-anasınan, tek satıp alatın oqulıqtan ğana är jılı 12 milliardqa juıq aqşa jasap otırğanı turalı kezinde jazılğan bolatın. Al, osı las oyındağı Suhanberdievanıñ ülesi qanday bolğanı tergep tekserilmedi.

Bir jıldan soñ ol “Bolaşaq” stipendiyasınıñ iegeri atandı. Biraq, onıñ özi dauğa wlastı. Sebebi, emtihan tapsıru kezinde "onıñ atı-jöni sayttağı ümitkerler tiziminde joq" degen aqparat taradı. Bwl jerde de onıñ barmaq bastı  köz qıstı äreketterge baruı äbden mümkin. Alayda bwğan qatıstı “Bolaşaq halıqaralıq bağdarlamalar ortalığı akcionerlik qoğamınıñ” mamandarı Suhanberdievanıñ barlıq etaptan zañdı türde ötkenin aytadı.

Qalay desekte, bir wlttıñ bilim men ğılım isterine jauaptı bolğan şendiler, bwl salanı mayşelpekke aynaldırmasa deymiz. Sebebi, resmi aqparattarğa säykes, soñğı üş jıldıñ işinde bilim salasında 620 sıbaylas jemqorlıq faktisi anıqtalıptı. Odan memleketke kelgen şığın 1,5 milliard teñge bolğan. Al, soñğı üş jılda bilim salasına Erlan Sağadiev bastağan, Suhanberdieva qoştağan şendiler jauaptı bolğanın eskersek, olardıñ qanşalıqtı nätijeli jwmıs istegenin osı sala mamandarı saraptay jatar.

Bizge belgilisi, är ministr özinşe reforma jasap, it tartqan tulaqşa parşalağan Qazaqstannıñ bilim salası osınday şendilerdiñ jauapsızdığınan aqsap twr. Al, bilim salasındağı osınday äreketterge qarap, onıñ sapası turalı söz aytudıñ özi bosqa äureşilik...

Nwrbike Bekswltanqızı

Abai.kz

8 pikir