Düysenbi, 16 Qırküyek 2019
Alasapıran 2320 5 pikir 25 Mausım, 2019 sağat 11:45

Arıstağı apat häm qazaqı kep

Keşe Alaş balası üşin qaralı kün boldı. Resmi mälimet boyınşa eki adam köz jwmıp, qırıq mıñnan asa azamatımız öz baspanasın tastap, bas auğan jaqqa bosıp ketti. Arıstağı joyqın jarılıstıñ sebebi alda aytıla jatar. Äl-äzir qazaqtıñ osınday qısıltayañ kezde qanday minez körsetkenin bir saralap qoyudıñ artıqtığı bolmas...

Daqpırt, jalğan aqparat...

Ädettegidey resmi aqparat keşikti. Sodan da bolar, azamattıq jurnalistika, yağni äleumettik jeliler tağı da atılıp alğa şığıp, Arıstağı oqiğanı alğaş bolıp jalpı halıqqa jetkizdi. Dürbeleñ bastala salıp, "jarılıstı Bögen su qoymasınıñ suın bosatıp basadı eken" degen äñgime de jeldey esti. Jağarmay qwyu beketteriniñ qañırap bos qalğanı turalı beyne-jazba taradı. Tipti, bireuler jağarmaydıñ kürt qımbattap ketkeni turalı da aytıp jattı. Qazaq öz basımen qayğı bolıp jatqanda mwnıñ bäri soqqı üstine soqqı bolıp tidi.

Köligine eldi tiep, qara halıqqa kömekteskender de, bos maşinamen ketip bara jatıp, eşkimge toqtamay zulap bara jatqandardı da kördik. Birine alğıs aytqanımızben, ekinşisin "qarğay" almadıq.

Ras. Biz resmi aqparatqa äli şölirkep otırmız. Mäselen, Arısta qanşa qaru-jaraq saqtalıp edi? Onıñ qanşası jarıluı mümkin? Mwnıñ zararı qanday? Memleket qanşa şığınğa wşıradı? Bwl swraqtardıñ birine de äli jauap joq. Demek, joğarıdağıday daqpırt pen jalğan aqparat jwrttı kezip ketse, oğan tikeley Ermekbaev basqaratın qorğanıs ministrligi kinäli bolmaq...

Şökeevter qay eldiñ äkimi?

Arısqa aldımen resmi twlğalardan Türkistan oblısı äkimi Ömirzaq Şökeev jetti. Jetti de, qazaqı eldimekende twrıp, orıs tilinde şüldirledi. Kömek qazaqqa emes, Arıstağı sanaulı orıs wltı ökilderine jasalatınday küy keştik. Mwnan keyingi Qorğanıs ministri Ermekbaev te resmi tilde jorğalap sala berdi. Ärine, Arıstağı apattıq jağdayğa til mäselesin kiriktiru dwrıs emes. Dese de til jayı bilik pen halıq arasına alınbas qamal twrğızıp tastaytının eşbir şendi eskergen joq. Onsız da jarılısqa kimdi kinäların bilmey twrğan qara halıq şendilerdiñ şüldirinen keyin tüñilip ketti dese bolğanday.

Qazir bayqap otırğanımız halıq pen biliktiñ oyı bir jerden şığıp, jalpı halıq Arısqa kömek qolın sozuda. Käsipkerlerdiñ aldı on million teñge audarsa, qara halıq qaltasındağı soñğı bes jüz teñgesin bolsın qağıp beruge dayın ekenin añğarttı.

Añırağan ana, adasqan bala...

Arıs apatı saldarınan qanşama ana men bala bir-birinen ayrılıp qaldı. Bwğan qarap keybir adamdar "ata-analar balaların tastap, özderi bas sauğalap ketken be?" degendey oylar aytıp qalıp jattı. Dwrısı ata-ana aldımen kezikken kölikke balaların salıp jiberuge tırısqan. "Men ölsem de, balam aman qalsın" degen ananıñ Wlı tüysigine bas igizgen oqiğa boldı, bwl. Qazaq wrpağı üşin özin qwrban etuge dayın wlt ekenin körsetti. Adasqan balanı ata-anasımen tabıstıru üşin tarağan aqparattarda qisap bolğan joq. Halıq osılay qayğını köp bolıp köterdi. Beybit künde şañırağı şayqalğan sol añırağan ana men adasqan balanıñ psihologiyasına auır tigen soqqını qalay wmıttıramız? Endigi swraq osı boluğa tiis.

Sarbazdıñ köz jası...

Arıs apatı kezinde ata-anasımen qoştasıp, közine jas alğan sarbazdıñ beyne-jazbası talay äñgimege arqau boldı. Bireuler "ez" dedi, "qorqaq" dedi.

Ol sarbaz anığında ez emes, er eken. 27 jastağı Isatay Älibaev alğaş jarılıs bola salıp, ne bolğanın tüsinbey qalğan. Snaryad wşıp jarılıp jatqasın bombalap jatır dep oylağan. Sosın, äke-şeşesine soñğı sözin aytqan. Artınşa, talay adamğa kömek bergen. Jarılıs aumağında qalıp qoyğan keyuananı qwtqarğan.

Ärine, mwnday joyqın jarılıstıñ qasında bolıp körmegennen keyin bos söz aytu beker. Ötkende ğana şeruge şıqtı dep köşedegi qara halıqtıñ ayağın jerge tigizbey süyrelegen İİM-i policeyleri bwl jolı kezekti "erlikterin" jasay alğan joq. Olardı sınap-minep jatqandar az emes. Twrğımbaevtiñ komandasına aytılğan ol sındardıñ dwrıs ekenine közimiz jäne jete tüsti.

Qarapayım halıq pen meşitter belsendiligi

Äleumettik jelilerde türli belsendiler payda bolıp, kömek üşin jılu jinadı. Halıq ömiri körmegen adam bolsa da, qaltasındağı soñğı tiının sol belsendilerge audarıp jiberip jattı. Biz äleumettik jeli arqılı sonıñ birneşeuin baqıladıq. Älgi belsendiler jartı sağat sayın tüsken aqşanıñ esebin berip otırdı. Halıq eşkimdi de kütpey şöldegen halıqqa su tasıdı. Balaların izdesti. Qinalğandarğa kömek qolın sozdı. Keybir adamdar öz üylerine qanşa adam panalata alatının aytıp, jariya salıp jattı. Meşitter de qinalğan halıqqa der kezinde qol wşın soza aldı. "Köp tükirse - köl" deytin qazaq "köppen kötergen jük jeñil" ekenin bayqattı.

Toqaevtıñ Arıs jwrtınımen kezdesui

QR Prezidenti Qasım-Jomart Toqaev keşe keşkisin Arıstıqtardıñ janında boldı. Halıqpen pikirlesti. Jarılıs saldarınan bülingen nısandardı aralap kördi. Bwl jaña prezidenttiñ halıqqa bir taban jaqındağanın bayqattı. Elge söz berip, bülingen üylerdiñ jöndeletinin ayttı. Qinalğan halıqqa arqa süyer memleketi bar ekenin bildirdi. Qazaqstanda osığan deyin talay tötenşe oqiğa boldı. Bizge sol oqiğalar qızıp twrğanda tikeley prezidenttiñ özi barıp jağdaymen tanısuı sirek qwbılıs bolatın. Toqaev osı Arıstağı oqiğadan keyin halıqqa bir taban bolsın jaqınday tüskenin bayqadıq.

Tüyin

Qazir qala tolıqtay evakuaciyalandı. Arıs qalasında bolğan jağdayğa baylanıstı Şımkent qalası TJ departamentinde "Qauırt jelisi" jwmıs istep (täulik boyı 8 (7252) 44-94-72) jatır. Qazaq el ekenin körsetip, bauırlarına qol wşın sozuda. Endigi mäsele osı dürbeleñniñ sebepteri anıqtalıp, kinälilerdiñ jazaların aluı kerek. Sonımen qatar, u-şusız halıqtıñ bülingen mülkiniñ qalpına keluin bükil qazaq bolıp talap etuge tiispiz. Äzirge osı.

Şäriphan Qaysar

Abai.kz

5 pikir