Jeksenbi, 22 Qırküyek 2019
Kübirtke 7290 23 pikir 3 Mausım, 2019 sağat 13:53

Resey tağı da Torğaydıñ 5,8 mıñ gektar jerin jalğa aldı

Jaqında Resey portaldarınıñ birinde oblısımızdıñ jwrşılığın eleñ etkizetin jaysız dünie tarap ketti. BNews aqparat agenttiginiñ habarlauına qarağanda osı jıldıñ mamır ayınıñ ayağında bizdiñ eldiñ ükimeti men Resey ükimetiniiñ arasında Qazaqstannıñ Qostanay oblısınıñ Torğay öñirindegi 5,8 mıñ gektar, yağni  58 mıñ şarşı metr wlanğayır jer «Bayqoñırdan»  wşıratın zımırandarınıñ qwlaytın ornı dep belgilep, olarğa jalğa  berip qoydı. Bizdiñ şeneunikter de alğır da isker emes pe, mäseleniñ izin suıtpay-aq ükimettiñ osı jılğı 23 mamırdağı  №313 qaulısımen tastay etip bekitip tastadı. Endi bılq ete almaysıñ.

Töbeñnen zımırannıñ qaldığı künde qwlap jatsa da dımıñdı şığarmay, iştey tınıp jüre ber. Onıñ üstine bizdiñ ükimet Torğay halqın twrmısın tüzetip, qoy üstine boztorğay jwmırtqalaytın zaman ornatatın körinedi. Öytkeni, sar dalañdı Reseydiñ eskirgen zımıran qaldıqtarı äbden ulap bitkeni üşin «mırza» körşimiz torğaylıqtarğa  attay 460 mıñ dollar töleydi-mis. Ne degen «darqandılıq» deseñizşi. Olar üşin köp aqşa şığar, al bizdiñ kömekeyi keñ jemqorlar üşin ol wsaq-tüyek dünie. Al jañağı mol dollar degeniñizdi özimizdiñ teñgege şaqsaq, nebäri  175 million teñge ğana bolıp şığadı. Au, bwl degeniñiz ministrlerdi aytpağanda paramen wstalğan ortañqol şeneunikterdiñ sotqa töleytin ayıppwlı emes pe?

Mwnı az deseñiz, osı mäselege jauaptı deytin atınıñ özin aytıp tauısa almaytın elimizdiñ Cifrlıq damıtu, qorğanıs jäne aeroğarıştıq önerkäsip ministrliginiñ vice-ministri Marat Nwrğojin Reseydiñ bwl «sadaqası» osındağı Jankeldin audanınıñ byudjetine qwyılıp, sol audannıñ äleumettik-ekonomikalıq mäselelerin şeşeuge bağıtaladı eken-mis. Marat mırza, qasietti Torğaydıñ namıstı azamattarı sizden qaşan qolqabıs bere kör dep kömek swraptı? Ondağı twrğındar eşkimge de alaqan jaymay, öz künderin özderi körip otır. Eşkimge de alaqan jaymaydı. Darqan da eñbekker halıq. Al endi äleumettik nemese ekonomikalıq mäseleler qay jerde joq? Olardı şeşetin jergilikti bilik bar emes pe? Älde onı Resey şeşip berui kerek pe?

Osı öñirdi Reseyge jalğa beruge kelgende bizdiñ biliktiñ eşkimniñ de pikirimen sanaspay öz bilgenin isteuge äbden eti üyrengen. Kezinde osı mäsele köterilgende biz de osı portalğa oğan halıqtıñ qarsı ekenin jazğanbız. Tek qana qalıñ qazaq ornalasqan bwl öñirge zımırannıñ qaldığınıñ qanday zardaptarğa äkelip soğuı mümkin ekenin eskeru qajettigin de jetkizgenbiz. Odan da eşteñe şıqpadı. Mine qazir de sol «ertegilerin» qaytalay beredi. Jañağı mırzanıñ aytuına qarağanda «Soyuz-2» degen (osılar «Soyuz» degendi auzınan tastamaydı, äyteuir) zımıran jermay men ottegi sekildi ekologiyalıq jağınan asa taza otınmen jwmıs isteytin asa bir zamanaui kölik körinedi. Endi tek älgi dollardı qoynı-qonışıña tığıp qoyıp, eşteñe de alañdamay, malıñdı bağıp, Reseyge künde alğıs aytıp jüre beretin jwmaq tuğan ba dep qalasıñ.

Al şındığında mwnıñ özi şılği ötirik, köpşilikti aldau. Jermay men otteginiñ jerge de, onıñ şöbin jeytin malğa da tigizetin zalalı şaş etekten körinedi. Odan tüptep kelgende tek Torğay halqı ğana emes, onıñ eti bal tatığan malın süysine jeytin özge audannıñ twrğındarınanıñ densaulığına da qauip tuatını aydan-anıq. Bizge «eşbir dälelsiz ötirik ayttı» dep kiälalamas üşin osı salanıñ mäselesine qanıq azamattardıñ pkirine qwlaq türelik. Sonıñ biri Jaswlan Köjekov degen  jurnalist. Sözimiz däleldi boldu üşin onıñ pikirin sol qalpında berelik.  Ol: «Pomimo kerosina i jidkogo kisloroda v toplivnoy smesi imeyutsya i stoykie organiçeskie zagryazniteli (SOZ), ispol'zovanie kotorıh reguliruyutsya otdel'noy Stokgol'mskoy Konvenciey – nastol'ko oni jivuçi i opasnı. No ob etom pomalkivayut i rossiyane, i naşi. Tak çto mifı o «bezvrednosti» «Soyuzov» priberegite dlya vpeçatlitel'nıh damoçek» degen däyegi bükil ğalamtor jüyesine tarap ketti. Oğan eşkim de qarsı pikir aytıp, öz oyların däleldegen emes. Sirä, bizde «Ündemegen üydey päleden qwtıladı» degendi bekem wstanım twtsa kerek.

Jalpı, «ekologiyağa keletin eşbir ziyan joq» dep qol qusırıp qarap otıru halıqtıñ bolaşağan oylamau dep bilemiz. Zımıran qaldıqtarınıñ zardaptarınıñ aldın aluğa qam jasamasaq, küni erteñ ülken apatqa wşırauımız sözsiz. Osıdan eki jıl bwrın Jezqazğan mañında qwlağan zımırannıñ qaldıqtarınan alapat ört şığıp, bir adam opat bolıp, ekinşisiniñ mäñgilik mügedek bolıp qalğanın qalayşa tez wmıttıq. Onı az deseñiz, däl osı jerge jañağıday zımıran tağı da qwladı. Onı da jılı jauıp qoydıq. Bizdiñ mamandar bolsa «alañdamañdar, elge eş qauip joq» degendi qaytalaudan jalıqpaydı. Al şındığında qanday da qauiptiñ bar ne joq ekenin bizdiñ mamandar müldem bile almaydı. Öytkeni bizde onı anıqtaytın osı zamanğı ozıq zerthanalar atımen joq. Olar tek Reseyde ğana. Al olardıñ şındıqtı aytpaytını beseneden de belgili. Mine sondıqtan da biz joğarıda söz etken Jaswlan Köjekovtiñ Reseymen şart jasasqanda qwlağan zımırannıñ zardaptarın anıqtaytın komissiyağa şeteldik tanımal sarapşılardı da qosuğa mindetteytin bap engizu  kerek» degen söziniñ janı bar. Onsız bizdiñ aytqanımızdı Resey eş uaqıtta qwlağına da qıstırmaydı. Atam qazaq «Küştiniñ qwyrığı diirmen  tartadı» degendi beker aytpasa kerek.

Biz mwnı qauip etkennen aytamız. Endigi söz ğarış salasınıñ mamandarında.

Jaybergen Bolatov, Qostanay

Abai.kz

23 pikir