Jeksenbi, 22 Qırküyek 2019
Bizdiñ şeneunik 2193 12 pikir 8 Säuir, 2019 sağat 11:12

Ükimet kemşilikti körsetpese, Arhimed eşteñe tındırmay ma?

Ötken aptada oblısımızğa elimizdiñ Prem'er-ministriniñ orınbasarı Gülşara Äbdiqalıqova bastağan, qwramında Densaulıq saqtau ministri Eljan Birtanov, Bilim jäne ğılım ministri Küläş Şämşidinova men Eñbek jäne äleumettik qorğau ministri Berdibek Saparbaev bar ükimet delegaciyası bolıp qayttı. Şının aytsam, ädette men öñirlerdi jwmıs saparımen aralap jüretin biik lauazımdı twlğalardıñ birdeñe tındıratınına ülken kümänmen qaraytınmın.

Mwnda kelgendegi marşruttarı belgili. Aldımen osındağı atı darday «Sarıarqaavtoprom» dep atalatın maşina qwrastıru zauıtında boladı. Sosın irgemizdegi Rudnıy qalasındağı belgili oligarh Maşkeviçtiñ menşigindegi Sokolov-Sarıbay ken bayıtu kombinatın aralaydı. Bwdan soñ oblıs äkimi Arhimed Mwqanbetov olardı mindetti türde öziniñ maqtanışı sanaytın ekonomikalıq aymaq degen jerge aparıp, bos ğimarattarmen tanıstıradı. Oblıs ekonomikasımen atüsti, jeñil-jelpi tanısqan soñ, oblıs aktivin jinap biraz aqıl aytıp, notaciya oqidı. Sonımen bitti. Ülken bir şarua tındırğanday, keremet bir parızın atqarğanday ile-şala astanağa attanıp kete baradı. Francuzşa aytqanda «ad'yu».

Joq, bwl jolğısı olay bolmadı. Vice-ministr bastağan top birden bilek sıbana iske kirisip ketti. Gülşara Äbdiqalıqova salğannan-aq: «Biz problemalarıñızben tanısıp, ortaq iske septigimizdi tigizuge keldik» dep saparınıñ bastı maqsatın aşıp ayttı. Obalı ne, bwl top aytqan uädelerinde twrıp, oblısımızda qordalanıp qalğan, äli de şeşuin taba almay jürgen jayttardı asıqpay zerdelep, aldımızğa jayıp saldı. Mäselen, vice-ministr jwmısşılarmen kezdesu barısında elimizde jwmıssızdar turalı mälimetterdiñ ülken kümän tuğızatının, öytkeni oblıstardan keletin cifrlar ministrlik pen satatistika komitetiniñ mälimetterimen qabıspay jatatınına toqtaldı. Sonday bizdiñ oblısımızda eldiñ şağın kredit alıp, öz şaruasın döñgeletuge eşbir qoldau körsetilmeytinin, sonıñ saldarınan mwnday jandardıñ müldem azdığın da jasırmadı.

Al Densaulıq ministri bolsa, oblısımızdağı Fedorov audanına arnayı barıp, sondağı auruhananıñ jağdayımen jete tanıstı. Därigerge körinuge kelip, kezekte otırğandarmen söylesip, mwndağı jwrttıñ därigerlerdiñ qabıldauına kiru üşin birneşe sağattap kütetetinine köz jetkizdi. Sonımen qatar mwndağı keybir därigerlerdiñ jwmısı tım köp, al alatın aylığı tım az ekenin de estip bildi. Sol jerde auruhananıñ därigerine bwl jağdaydı dwrıstaudı tapsırdı.

Talay bilikti tizgindegen, bwl salanı bir emes eki ret basqarğan Eñbek jäne äleumettik qorğau ministri Berdibek Saparbaev birden-aq jwrttıñ nazarın tabısı mardımsız köp balalı otbasılardıñ jağdayına audardı. Onıñ aytuına qarağanda älgindey otbasılar eñbek etetin 38 käsiporın tekserilgen. Ondağı jwmıs isteytin 187 qızmetkerdiñ 134-iniñ müldem baspanası joq körinedi. Olar kömekke öte mwqtaj.

Mine, ükimet delegaciyasınıñ tındırğan igilikti isteri osınday. Olarğa rahmetten basqa aytarımız joq. Alayda bwl jerde jaña bir, özekti mäsele birden közge wratını bayqaladı. Mwnday qanı sorğalap twrğan problemalar ministrler kelip, közge şwqımasa, «jabulı qazan jabulı küyinde» qala bere me? Qolında ölşeusiz biligi bar, öñirimizdegi 16 audan men 4 qala äkimderi auızına qarap otırğan, qaramağında sandağan basqarma men departamenter bar, «aq degeni alğıs, qara degeni qarğısqa» aynalğan oblıs äkimi Arhimed Mwqanbetov qayda qarap otırğan? Sonda bwl kisi özi basqaratın oblısta jwmıssızdar sanınıñ qanşa ekeninen, därigerlerderdiñ jetispegeninen qarapayım jwrttıñ kezek kütip sarsılıp otıratınınan müldem habarsız ba? Al bas qalamız Nwr-Swltanda bes birdey säbidiñ örttiñ kesirinen ajal qwşuınıñ saldarınan, osınday köp balalı otbasılardıñ mäselesin şeşe almağandıqtan bükil ükimettiñ otstavkağa ketkeni bwl problemağa erekşe nazar audarudı qajet ekenin tüsinudiñ qanşa qiındığı bar edi? Älde «Sen timeseñ, men timen badıraq köz» degen sayasattı wstanıp, «Bas sınsa börik işinde, qol sınsa jeñ işinde» dep eşteñeni bayqamağan bolıp otıra berse, bar mäseleler özinen özi şeşilip, oblısımızda qoy üstine boztorğay jwmırtqalağan zaman ornay ma eken?

Jalpı, bizdiñ Arhimedtiñ özindik, eşkimge wqsamaytın tamaşa bir jwmıs stili bar. Ol — oblısımızda qanday da bir kemşilik bayqalıp qalsa, dereu jinalıs ötkizip, özin sudan taza, sütten aq sanap, bar jauapkerşilikti özgelerge iteru salu sekildi taptırmas ädis. Biz bıltırğı jıldıñ jeltoqsan ayında Arhimedtiñ päter ielerine kiltterdi saltanattı türde tapsırğanın, alayda bwl üylerdiñ azınağan suığına şıdamağan päter ieleri tuğan-tuıstarın jağalap, tentirep ketkenin jazğan edik. Bwl jağday özge portaldarda da ülken dürbeleñ tuğızdı. Mwnı sezgen äkimimiz dereu jinalıs ötkizip jiberip, öziniñ eş kinäsi joqtığın, bwl kiltterdi qala basşılırınıñ ötinişimen tapsırğanın aytıp aqtalıp baqtı. YAğni bwğan eşkim de jauaptı emes. Jurnalister ğoy, şala bülinip jürgen.

Äkimiz bwl jolı da osı ürdisten ajırağan joq. Ükimet delegaciyası ketisimen, dereu jinalıs aşıp, köp balalı otbasılardıñ jağdayın qarağan boldı. Mwnısı özine tayaq bolıp tiip, köptegen bılıqtı ayğaqtap berdi. Mäselen, oblıstıq jwmıspen qamtudı üylestiru men äleumettik bağdarlamalar basqarmasınıñ basşısı Gülnär Äbenovanıñ aytuına qarağanda öñirimizde törtten de köp balası bar, päterge mwqtaj otbasılardıñ sanı 5 mıñnan asıp ketken. Al mwnıñ 477-i ğana üy kezegine twrğan eken. Bir qızığı, soñğı bir ay işinde ğana üy kezegine twrğandardıñ sanı birden 80 payızğa köbeygen. Basşınıñ payımdauınşa mwnıñ sebebi — älgindey otbasılar özderiniñ qwqığınan müldem habarsız bolıptı. Au, sonda oblıstıñ äkimdigi qayda qarağan? Päterdi qalay aluğa boatını jaylı keñ kölemdi tüsinik jwmısın kim jürgizedi? Älde olardıñ eşteñe bilmey otıra bergeni qolaylı ma? Al endi ükimet müşeleri kelip, bwl mäselege köñil audarmasa, eşkimniñ de oğan bası auırmay ma?

Minekey, ükimet müşeleriniñ kelip-ketken soñğı boy kötergen mäselelerdiñ bir parası osınday. Alayda bizdiñ köñilimizge qıjıl wyalatqan eki birdey jağdaydı ayta ketpesek, maqalamız tolıq bola qoymas. Onıñ birinşisi, sonau Nwr-Swltannan arnayı kelgen bwl delegaciya qala mañın aynalsoqtamay, anau oblıs ortalığınan 600 şaqırım qaşıqta jatqan, qazaqtıñ qaymağı bwzılmağan Amankeldi men Jankeldin sekildi audandarın aralağanı jön edi. Olar alısta jatqandıqtan jergilikti twrğındardıñ mwñ-zarı Nwr-Swltan tügili, oblıs basşılığınıñ qwlağına da jete bermeydi. Mümkin, sonda ministrler talay jaytqa qanığıp, talay tüytkildi düniege közi jeter me edi?

Ekinşi bir mäsele, äleumettik jağdayğa degen oblıs äkiminiñ jauapkerşiligi haqında bolmaq. Osında arnayı kelip, talay kemşilikti közge şwqıp körsetken ükimet müşeleri oblısımızdıñ basşılığına qanday bağa bermek? Älde «biz aytarımızdı ayttıq, mindetimizden qwtıldıq» dep toqmeyilsip jüre bere me? Eger mwnan dwrıs qorıtındı şıqpasa, astanadan arnayı at boldırıp, byudjet qarjısın şığındap, äure boludıñ qajeti ne?

Qostanay halqı mine, osı mäselelerge alañdap otır.

Jaybergen Bolatov

Abai.kz

 

   

12 pikir