Senbi, 28 Naurız 2020
Alasapıran 5954 67 pikir 9 Qaraşa, 2018 sağat 10:22

Qazaqstan jemqorlıq pen toyımsızdıqtıñ «ğalamdıq jarqın ülgisine» aynaldı

 

Hannan  qasiet  joğalar, biden  qanağat  ketkende!

Halıqtıñ  şıdamı  tausılar,Ädildikti  kisendep,

Jetim-jesir, naşarlar, etegine  zarın tökkende!

(Äliasqar Bayğwtwlı)

Şıdam degen jaqsı qasiet, biraq ömir qısqa!

(Mwhtar Äuezov)

 

Qazaqstannıñ biliksiz biligi men onıñ memleket işindegi memleketi ispetti, tek qana üstem tap ökilderine aynalğan «jaña kapitalist – oligarhtarğa», yağni memleket aktivterin özderine qızmet etuge paydalanıp, halqın 27 jıl boyı tonap kelgen, memlekettik maylı qızmet pen biznesti qatar wstap, äbden bayığan bilik ökilderine qızmet etuşi «Samwrıq – Qazına» AQ degen birlestik özine qarastı «Qazmwnaygaz» Wlttıq kompaniyası qwramındağı strategiyalıq üş mwnay öñdeu zauıttarındağı memlekettik akciya ülesi men janar jağar may beketterin tağı da jekelendirmek bop şeşim qabıldadı. Bwl kezekti jekelendiru jaylı alğaş ret kompaniya basşısı S.Mıñbaev bwrınıraqta habarlasa, odan keyiñgi 18.11.2015 jılı (IA Novosti-Kazahstan agenttigi) «Samwrıq – Qazınanıñ» basşısı, 1989 jıldan beri Qazaqstandı basqarıp kele jatqan Elbası N.Nazarbaevtıñ senimdi nökerleriniñ biri Ö.Şökeev bükil jahanğa jar salğan edi...

Qazir täuelsiz Qazaqstan Respublikasın memleket dep esepteytin bolsaq, onda bwl memleket qaramağında armiya men şekara qızmeti, policiya men türme, memlekettik qauipsizdik komiteti, salıq inspekciyası men qazirgi biliktiñ pärmenimen tas-talqan bop bölingen İİM men wyımdasqan qılmısqa qarsı agenttigi, jäne de ökilettigi öte tömendetilgen keden qızmetteri siyaqtı sanaulı ğana qwrılımdar men mekemeler qalğan. Ötken jıldardağı «jekelendiru nauqandarınan» aman qalğan memlekettik nısandar bügingi küni tügelge derlik satılıp bituge tayar...

Al qwramında ökilettigi men pärmeni öte şektelgen, eşnärsege eşqaşanda jauap berip körmegen, eşnärseni de özdiginen şeşe almaytın, prezidenttiñ auanı men auzına qarap üyrengen ministrleri men agenttikteri bar, tek bilik ökilderine ğana qajetti, yağni memleket pen halıqtıñ ırıs-nesibelerin tonap, jekelendiru üşin ğana kerekti ökimder men qaulılar qabıldauğa ğana qauharlı Qazaqstannıñ quırşaq ökimeti halqımızdıñ tölegen salıq esebinen nan jep otırsa da, asa mañızdı mäselelerge kelgende olardıñ dauıstarı müldem şıqpay, beyşara küyge tüsedi. Sebebi eşqanday qwqı da, ökilettigi de joq bwl bişara ökimetter tek prezidenttiñ tuındaytın türli dağdarıstar kezinde halıqtıñ köñilin kezekti türde basqa jaqqa audaru üşin ğana jii auıstırıp, qajet bolsa türmege de tığa salatın jandı quırşaqtarına aynalğan...

Ötken ondağan jıldar boyı El men memleket isterine qajetti sıni pikirler men wsınıstardı BAQ betterinde talay ret jazğanbız, qazir de ğalam memleketteriniñ ekonomikanı jürgizu täjiribesi men amaldarı, basqaru jüyeleri turalı memleketimizge ülgi retinde eñ bolmasa paydası tier degen nietpen twraqtı türde qayta-qayta jazıp kelemiz. Biraq, o bastan qwlaq pen közderi jeranaui sana-sezimnen ayırılğan, kökeleri men «jerşildiktiñ» arqasında taqqa otırıp, özderin aspani nwrğa bölenip erekşe jaratılğan «twlğalar» retinde sanap kele jatqan biliktegi «aqsüyekterge» aynalğan mırzalar bwl pikirlerge pısqırıp ta qaramay, örşelene özeurey «özimbilemdeuşilikke» salınıp keledi...

Azdap tarihqa şeginis jasap köreyik. Halıqtıñ äleumettik mäselelerin şeşuge bağıttalıp, äri josparlı ekonomikanı äkimşildik jüyemen üylestire wştastırıp, damıtıp kelgen ğalamdıq socialistik jüyeniñ Bas süyretuşisi bolğan KSRO ükimetiniñ tübine jetip, onıñ qwlauına da sebepker bolğandar, onıñ basşılığına ekonomikanı küyretken 1971-1991 j.j. kelgen mansapqor, ataqqwmar, dünieqoñız, partiyanı bayu men bilik közi retinde paydalanğan jalğanşı revizionister boldı. Olar ğılımda, öndiriste, auıl şaruaşılığı men ömirdiñ barlıq salasına basşılıqtar jasağan kezderi, jıldar boyı memlekettik josparlardı asıra orındağandarı turalı joğarığa bergen ötirik aqparlarımen alğa damudı tejep, bwlardıñ eñbeksiz alğan marapattarı men maqtaular ağındarınıñ soñı, bükil halıq şaruaşılığı men jalpı el ekonomikasın qwrdımğa ketirip, nätijesinde ğalamdağı ekinşi memlekettiñ  tas – talqanı şığıp, küyreuine äkelgen edi...

Biliksizdik pen bilimsizdiktiñ, jauızdıq pen jauapsızdıqtıñ ulı jılandarına aynalğan bol'şeviktik – partokrattar jüyesine qarsı ötken ğasır soñında halıq ökilderi demokrattar bükil odaq elderinde jappay mitingiler jasap köterilgen sätte, baqtarı men däuirdiñ özderinen auarın sezgen bükil jüyeni twralatıp qaqıratqan bwrıñğı odaqtıq partokrat basşılar öñderin aynaldırıp, demokrattarğa aynalıp şığa keldi. Äsirese ondaylar Odaqtıñ wlttıq aymaqtarında belsene qimıldadı. Jäne de bwlar ökinişke oray sol kezderi bilikti türli aylalı joldarmen basıp qaldı. Endi mine sol bwrıñğı partokrattıq Kreml'den bekitilip şıqqan şablondarmen jwmıs istep üyrengen, qiın sätterde şeşim qabıldap üyrenbegen, tek qana ortalıqtan «läppaylap» bwyrıq kütken, biraq sol küyregen ortalıqtan şeksiz täuelsizdik alğan partokrat jaltaqtardıñ atqarıp kele jatqan biliginiñ zardaptarın halqımız tartuday aq tartıp keledi. Jalğandıq qanına siñgen bwl mırzalar: «Äkimşildik josparlı ekonomikalıq basqarudan ozıq ülgidegi narıqtıq qatınasına köştik!» - dep, mine 27 jıl boldı halıqtı aldap keledi. Biraq bwlar: «Birinşi kezekte ekonomika! Narıqtıq qatınastarğa köştik! Endigi bar tabıs pen baqıttıñ bastauı jappay jekelendirude!» - dep wrandap jürgende, Qazaqstandı bükil ğalam elderi bayağıda aq ötip ketken 19 ğasırdağı «Jabayı kapitalizmge» qalay aparıp tüsirgenderin bayqamay da qaldı. Qazaqstan ekonomikası qazir eşqandayda narıq qatınastarında emes, artel', sindikat, mafiya bilik qwrğan nağız «jabayı kapitalizm» deñgeyinde ğwmır keşude. YAğni eldegi bwrıñğı partokrattar men olardıñ jaqındarı men sıbaylastarınan twratın «jaña kapitalister» odan arı bayıp, proletariatqa qayta aynalğan halıqtıñ negizgi böligi odan arı kedeylene tüsude...

Jappay jekelendiru qayda aparadı? Baqıtqa jetkize me, älde qwrdımğa ketkize me?

Qanday memleket bolmasın, onıñ negizgi strategiyalıq nısandarı: jer astı qazba baylıqtarı, uran, altın, qara jäne tüsti metaldar, energetika men logistikalıq kommunikaciyaları,  mwnay men gaz käsipşilikteri, zauıttar men fabrikalar, kosmos, metallurgiya, altın öndirisi salalarındağı, tağı s.s. käsiporındar memleket qaramağında boluı kerektigi o bastan belgili edi. «Baq qonıp, bastıq bolğan, qoy bağuğa jaramaytın partokrat teksizderge memleket basqartudıñ qauiptiligi osında!» - dep, 90 - şı jıldarı aytqan edik! «Jappay jekemenşikten twrğan ekonomika tek jabayı kapitalizmge, yağni artel', trest, sindikat pen mafiyalıqtar basqarğan ekonomikağa äkeledi. Mwnday elde eşqaşanda narıqtıq (rınoçnıy) qatınastar tuındamaydı!» - dep, qanşama ret aytıldı da, jazdıq ta... Ökinişke oray, endi mine Qazaqstanda osı eskertilgen «jabayı kapitalizm» üstemdik qwrıp otır. Elimizdiñ ekonomikasınıñ bügiñgi damuı damığan 30 elderdiñ qatarında emes, elulikke de ilese almay Afrikanıñ artta qalğan elderiniñ qatarına qaray keri sırğıp baradı. Ğalamnıñ aldıñğı segizdigine kiretin Angliyanıñ ekonomikasındağı şeteldikterdiñ üles salmağı jalpı öndiris akciyalarınıñ 15 payızınan aspaydı. Jetiliktiñ mıqtılarınıñ biri Franciyada 15 payızdan 20 payızğa deyingi aralıqtağı akciyalarğa şeteldikterdiñ egelik etuine tek qana El Parlamentiniñ rwqsatı kerek! Aralas ekonomikanı qoldanıp ğalamdıq ekinşi ekonomikağa aynalıp otırğan Qıtayda ekonomikanıñ 96 payızı memlekettik, al demokratiya men narıqtıq qatınastar jüyesi öte damığan AQŞ - ta ekonomikasınıñ 51 payızı, Angliyada 56 payızı memleket qaramağında!

Al mına "ğwlamalar" bilik qwrğan Qazaqstan ekonomikasınıñ 96 payızı qazir jekemenşikke aynalıp otır. Jeke biznesmen, nemese şeteldik investor öz qarjısına salğan zauıtı men fabrikasına özi egelik etse, eşqanday da jeñildiksiz tolıq qandı salığın tölep otırsa, zañdı negizde akciyaların qor birja narığına şığarıp, nemese öz erikterimen wjımmen bölisip otırsa, oğan eşkimniñ de talası da, jwmıstarı da bolmas edi...

Al bizde müldem basqaşa boldı. Onıñ eñ masqaralığı, 90 şı jıldarı bastalğan «jappay jekelendiru nauqanında» memleket qarjısına salınğan, tabıs tauıp mıñdağan azamattarımızdı asırap, memleket qazınasın tölegen salığımen toltırıp, mıñdağan wlttıq injener – tehnik qızmetkerlerdi ösirgen, jäne de olar basqarıp otırğan zauıttar men fabrikalardı, jer astı qazba baylıqtarın öndirip jatqan şahtalar men mwnay - gaz kenişterin, yağni halıqtıñ ırıs - nesibesin jekelendirip onı öz jaqındarı men şeteldikterge azın – aulaq qarjığa satıp, ülestirudi qanday jetistikke jatqızuğa boladı?! Jaña qojayındar osı öndiristerdiñ tabısınan bölingen qarjılarğa uaqıtı jetip äbden tozıp, isten şıqqan jabdıqtar men qondırğılardı auıstırudı şetelden kelgen investiciya deuge bolar ma eken? Sonda şetelderden  keluge, jäne de jaña ozıq ülgidegi tehnologiyalıq jetistikke jetken käsiporındar salamız degen investiciyalar, yağni qarjılar qayda? Ozıq ülgidegi zauıttar men fabrikalar qayda? Kimniñ oqpanına tüsip ketti? Qanşa jwmıs orındarı aşıldı? Osıdan keyin, jwmıs istep, payda berip twrğan respublika boyınşa mıñdağan käsiporındar men öndiristerdi jappay jekelendirip, qanşamasın biliksiz, öndiristiñ iisi mwrnına barmaytın jaña menşik egeleri jürgize almay bankrottap joyıp, metallomğa aynaldırıp, şetelderden alğan qarızdardı 166 milliard 600 million dollarğa jetkizip, keleşek wrpaqtardıñ moynına şeyin qarız ilgen mına qazaq biligi qanday bağağa da, jazağa da ılayıq!

Eliniñ erteñin oylamay, memleket pen halıqtıñ mülkin bilik basındağılar osınday joldarmen jeke müddeni közdep, jekelendirip ala berse, şetelderden kelgen qarjılar qwmğa siñgen suday esebi joq, memleket pen halıqtı qarızğa batıra berse, ädilettilik pen şındıq qayda qaladı? Endi mına bir ğana adam wzaq jıldar boyı basqarğan, biliktiligi men damuı keri ketken biliktiñ 2018 jıldıñ basındağı INTERFAKS-KAZAHSTAN arqılı arnayı taratqan habarınıñ mätinin sol wltaralıq qatınastar tilinde jariyalanğan küyinde berip köreyik:

«Vse tri NPZ v Kazahstane budut privatizirovanı v ramkah podgotovki k IPO "KazMunayGaza" - Minnacekonomiki Astana».

16 yanvarya. INTERFAKS-KAZAHSTAN - Pavlodarskiy, Atırauskiy i Şımkentskiy neftepererabatıvayuşie zavodı budut privatizirovanı v ramkah podgotovki k IPO AO "Nacional'naya kompaniya "KazMunayGaz", zayavil ministr nacional'noy ekonomiki Timur Suleymenov. "Realizaciya 14 aktivov perenesena v perimetr IPO ih materinskih kompaniy v celyah povışeniya ih stoimosti", - skazal T.Suleymenov na zasedanii pravitel'stva vo vtornik. V çastnosti, v ramkah podgotovki k IPO "KazMunayGaza" budet realizovano 7 aktivov (doli uçastiya, prinadlejaşie KMG): TOO "Urihtau Opereyting", TOO "Pavlodarskiy neftehimiçeskiy zavod", TH KazMunaiGas N.V., TOO "PetroKazahstan Oyl Prodakts", TOO "Atırauskiy neftepererabatıvayuşiy zavod", TOO "KMG Automation", TOO "Teniz Servis", soobşil T.Suleymenov Takim je obrazom budut prodanı aktivı AO "Nacional'naya kompaniya "Kazahstan temir jolı" (pyat' aktivov: AO "Kaztemirtrans", AO "Passajirskie perevozki", AO "Bagajnıe perevozki", AO "Vagon servis", AO "Prigorodnıe perevozki"); i AO "Nacional'naya kompaniya "Kazahtelekom" (dva aktiva: TOO "Nursat+" OOO "KT-AyIks"). "V nastoyaşee vremya razrabotan sootvetstvuyuşiy proekt postanovleniya pravitel'stva, kotorıy nahoditsya na soglasovanii v gosudarstvennıh organah", - zaklyuçil glava Minnacekonomiki. Kak izvestno, pravitel'stvo Kazahstana utverdilo kompleksnıy plan privatizacii na 2016-2020 godı i spisok ob'ektov, podlejaşih peredaçe v konkurentnuyu sredu. V pereçen' krupnıh organizaciy respublikanskoy sobstvennosti, podlejaşih privatizacii v prioritetnom poryadke, voşli takie organizacii, kak: AO "Nacional'nıy nauçnıy medicinskiy centr", nackompaniya "Kazahstan garış saparı", nacional'naya geologorazvedçeskaya kompaniya "Kazgeologiya", mejdunarodnıy aeroport Astanı i drugie. Na IPO budut vıvedenı: nacional'naya jeleznodorojnaya kompaniya "Kazahstan temir jolı", nacional'naya neftegazovaya kompaniya "KazMunayGaz", nacional'naya atomnaya kompaniya "Kazatomprom", AO "Samruk-Energo", nacional'naya gornorudnaya kompaniya "Tau-Ken Samruk", TOO "Kazcink", AO "Kazpoçta", AO "Eyr Astana" i drugie kompanii. V Kazahstane s naseleniem 18 mln çelovek deystvuyut tri NPZ - Atırauskiy, Pavlodarskiy i Şımkentskiy. "KazMunayGaz" i CNPC vladeyut po 50% doley Şımkentskogo NPZ. Atırauskiy i Pavlodarskiy zavodı kontroliruyutsya "KazMunayGazom".

Tömende el ekonomikasına payda berip twrğan, memleket qazınasınan milliardtağan dollar qarjı jwmsalıp salınğan kezekti memlekettik nısandardı "ğwlamalardıñ" tağı da satıp, payda tappaq bolğan nietine nazar audarsaq:

"Kazahstan i OAE zaklyuçili ryad soglaşeniy"  Astana. 24 marta. INTERFAKS-KAZAHSTAN – V ramkah vizita prezidenta Kazahstana Nursultana Nazarbaeva v Ob'edinennıe Arabskie Emiratı podpisan ryad dokumentov o sotrudniçestve, soobşila press-slujba glavı Kazahstana. Tak, v hode oficial'nogo vizita podpisanı: soglaşenie mejdu pravitel'stvom Kazahstana i OAE o pooşrenii i vzaimnoy zaşite investiciy, ramoçnoe soglaşenie ob osnovnıh principah priobreteniya 49% akciy akcionernogo obşestva special'noy ekonomiçeskoy zonı "Morport Aktau", ramoçnoe soglaşenie ob osnovnıh principah uçastiya DP World v kapitale AO "Upravlyayuşaya kompaniya SEZ "Horgos – Vostoçnıe vorota". Krome togo, zaklyuçenı memorandum ob osnovnıh usloviyah sotrudniçestva v otnoşenii stroitel'stva integrirovannogo gazohimiçeskogo kompleksa v Atırauskoy oblasti (proizvodstvo polietilena), memorandum o vzaimoponimanii otnositel'no vıkupa/priobreteniya doli uçastiya v zavode po proizvodstvu polipropilena v Atırauskoy oblasti. Takje podpisan dogovor ob uçastii vo Vsemirnoy vıstavke "EKSPO-2020" v Dubae. 24.03.2018, 17:44 | back

Osındayda: «Bizdiñ bilikte qoy bağuğa jaramaytın, ılği da qwlqınnıñ qwldarına aynalğandar jinalğan ba?» - degen de oy keletin boldı soñğı kezderi. Al endi mına äperbaqandıq äreketke ne deuge boladı? Qaz qalpında:

"Privatizaciya nacelena v pervuyu oçered' na popolnenie aktivov Nacfonda Kazahstana – glava Minnacekonomiki" Astana. 26 marta.2018 g. INTERFAKS-KAZAHSTAN

– Aktivı Nacional'nogo fonda Kazahstana popolnyayutsya ne temi tempami, kotorıe neobhodimı, sçitaet ministr nacional'noy ekonomiki Kazahstana Timur Suleymenov. "Dlya popolneniya Nacional'nogo fonda, v pervuyu oçered' (ob'yavlenı na prodaju akcii Jilstroysberbanka Kazahstana – IF-K). Mı, navernoe, budem govorit' pro eto dostatoçno mnogo i govorili dostatoçno mnogo v proşlıe godı: Nacional'nıy fond mı sil'no zadeystvovali na tot je "Nurlı Jol", "Nurlı Jer" i vidim, çto ego aktivı u nas popolnyayutsya ne tak bıstro, kak hotelos' bı", - skazal T.Suleymenov, otveçaya na voprosı deputatov na pravçase v majilise v Astane v ponedel'nik. "Poetomu pered nami zadaça popolneniya Nacfonda stoit", - dobavil on. Krome proçego, privatizaciya nackompaniy, po slovam ministra, pozvolit privleç' "strategiçeskih investorov s horoşim imenem", kotorıe privnesut "dopolnitel'nıe upravlençeskie tehnologii i t.d". Dannıy otvet ministra prozvuçal na vıpad deputata majilisa Omarhana Oksikbaeva, kotorıy vozmutilsya otsutstviem vnyatnogo ob'yasneniya privatizacii Jilstroysberbanka: "Seyças oni ob'yasnyayut, çto strategiçeskogo partnera privedut. Çto mı vıigraem, esli etot partner pridet strategiçeskiy? On je budet svoi diktovat' usloviya za te vkladı, kotorıe on vlojil v etot bank. U nego svoi pravila budut. Kakie u nego pravila budut, çto mı emu razreşaem, çto mı teryaem, çto nahodim? Nikto konkretno niçego ne govorit! Vı vse obtekaemo govorite, narod ni hrena niçego ne ponimaet!", - vozmutilsya deputat. 26.03.2018, 11:26 | back

Tağı da aytpasqa bolmas. «Wlttıq Qor» - degen el ekonomikasınan tüsken paydanıñ bir böligimen toltırılmaytın  ba edi? Qazir qorda qanşa qarjı qaldı? Kezinde «Kazkommercbankke» sauıqtıruğa dep berilgen 8 milliard AQŞ dolları qaşan qaytarıladı? Eger bwl bank 1 teñgege satılıp, joyılıp ketse, onı kim qaytaradı? Jaña qojayın ba? Bwl kezekti alayaqtıq emes pe? Bwlarğa ne kün tudı? «Wlttıq Qordı» ne üşin şetelden alğan qarızben toltırmaq? Älde tağı da bir «beyşara milliarderdiñ» zauıtı men aşıqqan bankileriniñ biri aqsap, müldem jüre almay qaldı ma eken?...

Biliktegi  qanağatsızdıq virusımen askına auırğandardıñ halıqtıñ ırıs - nesibesin, yağni memleket mülikterin tügelge derlik satudağı maqsattarı ne? Älde bwl mırzalar keleşekterin Qazaqstanmen baylanıstırğısı kelmey me? Qazaqstandı Otanım dese, onda nege tabiğatı öte jaylı alıs şetelderde twratın üy - jaylarına şeyin dayındap qoyğan? Memleket isteri men onıñ öndirisin, jäne auıl şaruaşılıqtarın tiimdi türde basqaruğa şamaları men öreleri, yağni bilimdiligi men biliktiligi jetpeytin, Otan, El, Jer, patriotizm degen wğımnan müldem maqwrım qalğan, Eli men halqınıñ bolaşağına janı aşımaytındar bolmasa, ekonomikanıñ 96 payızın jekemenşikke sata ma? El basqarğandardıñ ekonomikada memlekettiñ ülesin osınşama azaytqandağı tüpki maqsattarı ne? Bwlar sonda neni köksep jür? Älde memleketti, onıñ jeriniñ astı men üstin bölşektep älemdik alpauıttarmen birge jekelendirip almaq pa? Qorasında tışqaq lağı joq, ne bir gektar egistik jeri joq, auıl şaruaşılığı tas – talqan bolıp küyregen, ne bir tolıqqandı egelik etken zauıttarı, ne halıq twtınatın tauarlar şığaratın fabrikaları tağı da joq, kadrları mıqtı bolmay qadiri (universaldar bilegen) ketken memleketti memleket deuge bola ma?!...

Mıñdağan jıldarğa sozılğan tarihımızda bolmağan masqara swmdıq, jetimi men jesirin jatqa qimağan, süyegin qorlatpağan asıl tekti halqımızdıñ ädet – ğwrıptarın ayaq astı etip, balalar üylerindegi jetimderdi satıp bolğandarı az bolğanday, bwl teksizder bwrıñğı otarşıldardıñ 7 äskeri - yadrolıq sınaq poligondarı men kosmodromdarı kesirinen isten şığıp jaramsızdanğan, kieli Jer ANAMIZDIÑ  amil men geptilden aman qalğan jaramdı pwşpaqtarın da satpaq boldı ğoy...

Monarhiyalıq Angliyada şeteldikter eldegi akciyalardıñ tek 15% - n ğana satıp alatının, al strategiyalıq salağa müldem jolay da almaytının joğarıda ayttıq. Al bizdiñ «ğwlamalar» eldi de, ekonomikanı da bankrotqa wşıratuğa tayap qaldı. Endi qalğan - qwtqandarın satıp bitirgesin şetelderge qaşpaq oyları bar ma? Biraq qayda qaşsa da Alla men halıq qaharınan eşqaşanda qwtıla almaytındarın nege ğana wqpaytındarına tañ qalmay kör?! Bwl qanday fenomendik qasiet? Älde teksizdik pen şekten şıqqan toyımsızdıq, jemqor pendelerdiñ oy – sanaları men miların jazılmastay etip twmşalap tastağan ba?! «Qwl jiılıp, bas bolmastıñ» keri me?!!

Filippinniñ bwrıñğı prezidenti, jemqorlıqpen elin tonap 4,5 milliard AQŞ dollarımen şetelderge qaşıp auır qasiretke wşırap, ölgennen soñ jeti jıl boyı jerlenbegen F.Markostıñ aşı ömiri bizdiñ eldiñ el basqarıp otırğan ärbir şeneunigine sabaq boluı tiis...

Tüyin. Aralas ekonomikağa köşpey, narıqtıq qatınastar üstemdik almay, ekonomika tolıqqandı damımaydı! Zañnıñ üstemdigi, mıqtı kadr sayasatı, memlekettik qızmet pen biznestiñ bölinu kerektigi, jäne de tuındağan äleumettik mäselelerdi der kezinde şeşu, bügiñgi künniñ eñ bastı talabı, eñ özekti mäselesi!

Memlekettik käsiporındar men jekemenşik käsiporındar arasındağı öndirilgen tauarların satuğa şığarıp ötkizu jolında bäsekelestik pen jarıs tuındamay, ekonomikada narıqtıq qatınastar eşqaşanda qalıptaspaydı. Ekonomikanı basqaruda damığan elderdegidey aralas ekonomikağa köşu kerek. YAğni narıqtıq qatınastar men äkimşildik jüyeni üylesimdi türde zañmen rettep, basqaru joldarı. Mwnday is - şaralar öz kezeginde bärinde narıqtıñ özi retteydi dep ekonomikalıq damudı betimen jibergen boyküyezdik jabayılıqtan, ärkimge jaltaqtap tığırıqqa jii wşıraytın «Qazaqstandıq toğışarlıq basqaru jüyesinen» arıltadı. Tärtip ornap, ekonomikadağı beybereketsizdik pen anarhiyanı boldırmaydı. Mwnday toğışarlıqtıñ jii qaytalanuınıñ bastı sebebi men onıñ «jarqın körinisi» Qazaqstanda wlttıq valyutanıñ 25 jıl boyı toqtausız qwnsızdanuı men Qazaqstanda öndiriletin mwnay önimderi men gazğa, jarıq pen jıluğa, suğa bağa belgileudegi memlekettiñ, yağni ökimettiñ sauatsız beytaraptıq, nemkettilik sayasat wstanuı!

Mine, osınıñ tağı bir mısalı jaqında ğana Qazaqstannıñ su jaña, bilikti de, tegeuirindi Bas Prokurorı Q.P.Qojamjarovtıñ bastamasımen jürgizilgen işinara tekserudiñ soñı Elimiz boyınşa kommunal'dıq tölemderdiñ köteriñki tariftermen zañsız alınıp kelgendigi anıqtaldı. Bağa belgileude özindik qwn esep - qisabın (kal'kulyaciyasın) tekserip, onı bekitip, jıl boyı saqtaluın baqılauğa tiisti antimonopoliyalıq komitettiñ qılmısqa teñ «biliksizdigi men jauapsızdığı» kesirinen twtınuşılarımızdıñ milliardtağan teñge şığınğa batqandığı belgili boldı...

Ekonomikanı basqarmasa, bilimdi de, bilikti kadr tañdau sayasatı bolmasa, bağa belgileudi zañmen rettep, baqılap otırmasa, äleumettik mäselelerdi der kezinde şeşpese, qoğamdıq tärtipti jolğa qoymasa, sottar ädiletti bolmasa, bilim men medicina aqılı bolsa, onday memleket pen sol memleketti dwrıs basqara almağan, jegen nanın aqtamaytın mıñdağan şeneunikterdi asıraudıñ ne qajeti bar degen zañdı swraq qoyuğa kez kelgen memleketti asırap otırğan salıq töleuşiniñ qwqı bar! Halıqaralıq örkeniet qağidası da, Ata zañımız da tura osılay deydi...

Endi ne isteu kerek? Eñ bastısı, El ekonomikasınıñ negizgi wstını, tireui äri irgetası bolıp sanalatın käsiporındar men kenişterdiñ akciyalarınıñ 51 payızdıq ülesi memlekette, 35 payızı wjımda, qalğan ülester şeteldikter men Qazaqstan azamattarına satılsa, mine sonda ğana nağız ädilettilik ornap, «halıqtıq ekonomika men wlttıq patriotizm» küşeyip, memlekettiñ damuı barlıq jağınan da alğa basadı. Al bilik pen biznesti tez arada bölu kerektigi de eñ özekti mäsele! Bilik pen biznesti biriktiru eşqaşanda ädiletti qoğam ornatpaydı. Onıñ esesine biliktegilerdiñ bäri de biznesmen, äri jemqorlarğa aynalıp, «bilik pen jeke müddeni üylesimdi türde bas paydası men qalta toltıru közine» aynaldıradı. Menşiginde auıl şaruşılığı kompaniyaları men aviaciya, energetika, transport salası, mwnay – gaz kenişteri men mwnaydı öñdep, benzin, solyarka, kerosin, mazut siyaqtı önimder şığaratın zauıttarı bar, nemese däri – därmek pen tamaq öndirisi siyaqtı fabrikaları bar biznesmen joğarğı bilikte otırğanda eşqaşanda bağa arzandap, twraqtamaydı. Elge kerekti jaña zauıttardı olar saldırtpaydı. Olar üşin jeke müddeleri ärqaşanda biik twruı kerek?! Esesine öz mwnay şikizatın tolling täsilimen  eşqanday da kedendik salıqsız şetel (Resey men Qıtayğa) zauıttarına aparıp öñdep, dayın önimderdi tağı da salıqsız işki narıqqa äkelip qırğın payda tauıp otırğan şeneunikke bağa sayasatı men memlekettiñ, halıqtıñ qamı ne kerek?! Mine osınday ürdisterden soñ halıqtıñ äleumettik jağdayın naşarlatıp, abıroydan jwrday bolğan qazirgi Qazaqstan biligi bükil ğalamğa attarın şığarıp, jemqorlıq pen toyımsızdıqtıñ birden bir «ğalamdıq jarqın ülgisine» aynalıp otır...

Şıdam degen jaqsı qasiet, biraq ömir qısqa! Sondıqtanda mimırt wyqıdan oyanu kerek! Oylanu kerek! Şeşimin joğarıda ayttıq. Alla Jar bolsın mıñ ölip, mıñ tirilgen kieli Halqımızğa!!!

İlesbek Bayjanov

Abai.kz

 

67 pikir