Senbi, 19 Qazan 2019
Kübirtke 2747 5 pikir 28 Tamız, 2018 sağat 12:48

Äkim bolsañ, bes mektep jabılsa da bılq etpeytin bizdiñ Arhimedtey bol!

Mine, biılğı jaña oqu jılı bastaluına sanaulı künder ğana qaldı. Alayda bwl bizdiñ oblıs üşin asa quanarlıq jayt bolmay otır. Öytkeni biılğı jılı öñirimizde bes birdey mekteptiñ esigine qara qwlıp salınadı.

Mwnı Qostanay oblıstıq bilim basqarmasınıñ basşısı Bätima Dauımova amalsız moyındadı. Onıñ sırtında bizdegi bilim jüyesinde qordalanıp qalğan problemlar jeterlik körinedi.

 - Bügingi tañda oblısımızda şağın komplektili meteptiñ sanı 345. Al normativtke säykes kelmeytinder 108 boldı. Öñirimizdegi 175 eldi mekeninde mektep atımen joq. Bwl jerlerde 1 mıñ 621 mektep jasındağı bala bar. Onıñ 250-i mektep internattarında twradı. 55-i tuğan-tuıstarınıñ qolında. Al qalğandarı eldi mekenderden jıraqtağı mektepterge kölikpen jetkiziledi, - dedi Dauımova hanım.

Minekey, osıdan-aq bizdegi mekepterdiñ jıldan-jılğa azayıp, jetkinşekterimiz Qostanaydıñ altı ayğa sozılatın qaqağan ayazında pälen jerge dirdektep avtobuspen qatınaydı eken. Özgesin bılay qoyğanda sol avtobustardıñ özderi de jetispeydi. Qazirgi tañda tağı da 29 avtobus qajet körinedi. Alayda oğan bas auırtıp otırğan eşkim joq. Biılğı jıl tek qana Sarıköl audanında bir avtobus satıp alınğan. Al Qostanay audanında bwğan aqşa bölingenimen, ol äli alınğan joq. Oqu bastalğandağı bizdiñ jwrttı quantatın emes, köñilin päs etetin jañalığımız osınday.

Jalpı, bizdiñ şeneunikterimiz öz kemşilikterin bürkemelep, onı bildirmeu üşin tappaytın qulığı joq. Mäselen, joğarıda biz aytqan bes mektep pen 175 eldi mekende oqu ornınınıñ mülde joqtığın olardıñ normativke säykes kelmegenimen tüsindirip bağadı. Alayda ol ne qılğan normativ ekenin halıqqa taldap aytıp beretin eşkim joq. Öytip nesine bas auırtadı? Dap-dayın sırtı jıltır, işi tütin jauap twrğanda. Normativke säykes kelmeydi. Bitti şarua. Oğan eşkim de kinäli emes.

Bwnı aytamız, jaqında ötken arnayı jinalısta bwğan özgi tügili oblıs äkimi Arhimed Mwqanbetov osındağı bilim salasınıñ tizginin wstap otırğan adamnan «Bwl mektepter ne sebepti jabılıp jatır?» dep swrauğa uaqıt tappadı. Mümkin bwl oğan bas qatıratınday ülken şarua emes şığar. Odan da qazir eşkimge keregi joq, bılayğı jwrt atın da, zatın bilmeytin «Qıtaydıñ teledidarın şığaratın boldıq» joğarığa jaqqa jıltıraq esep berip, jaqsı attı körinip qalu äldeqayda paydalı bolar. Al bes mektep tügili, bir mekteptiñ de jabıluı sondağı halıq üşin ülken tragediya ekendigin, mektepke qara qwlıp salındı degenşe, ol jerde ömir toqtadı dese de bolğanday ekendigin özge tügili oblıs basşısınıñ eşbir köñil audarmauı bizdi sıpayılap aytqanda tañ qaldırdı.

«Quırdaqtıñ kökesin tüye soyğanda köresiñ» degendey qızıqtıñ bäri alda eken. Mwnı biz ötken aptanıñ soñında ötken bilim qızmetkerleriniñ dästürli tamız konferenciyasında anıq bayqadıq. Onda oblıstıq bilim basqarması basşısınıñ orınbasarı Ol'ga Kiseleva biraz qızıq jayttardıñ betin aşıp tastadı. Söytsek, «Baqsaq baqa eken» degendey oblısımızda jabılğan mekteptiñ sanı beseu emes, twp-tura segiz bolıp şıqtı. Al «normativke säykes kelmeytin» bilim wyası jüzden asıp ketipti. Jalpı obısımızdağı şağın komplektili mektep jalpı bilim wyalarınıñ 68 payızın qwraydı. Demek, bwlardıñ barlığınıñ da tağdırı qıl üstinde twr degen söz.

Al bir qızığı bwl jaña derekter de oblıs äkimin eleñ etkizgen joq. Ol tipti «au, men osı eki jinalıstıñ ekeuine de qatıstım ğoy. Nege ciflar ekeuinde eki türli?» degen swraq ta qoymadı. Nege? Onıñ eşbir qwpiyası joq. Öytkeni bizdiñ äkim öte sıpayı.  Kemşilikterdi körse de bayqamağan boladı. Qaşanda «qattı aytsam qaramağımdağılardıñ köñili qalıp qoyar» dep ılği qısılıp jürgeni. Ündemeytindigi de sodan. Kemşilikterdi ädeyi körmegendikten emes. Köredi. Alayda onı betke aytuğa Aqtöbede qala äkimi, keyin oblıs äkimi bolğanda äbden qanına siñip ketken biyazılığı jibermeydi. Mine sondıqtan da bizdiñ qostanaylıqtar «Osı äkimimizdi basqa jaqqa alıp ketpese eken» dep kündiz-tüni qwdaydan jalınıp swraudan jalıqpaydı.

Qısqası, äkim bolsañ, bizdiñ Arhimedtey bol!

Jaybergen Bolatov

Qostanay

Abai.kz

5 pikir