Seysenbi, 22 Qazan 2019
Äleumet 1798 2 pikir 2 Tamız, 2018 sağat 11:11

Bilet alıpsatarlığın qalay toqtatuğa boladı?

Qazaqstandıqtar jılma-jıl bir problemamen jii kezdesedi:jazğı mezgilde bilet jetispeuşiligi. Osığan baylanıstı BAQ jüyeli türde bilet alıpsatarlığı turalı mäsele qozğaydı. Bwl problemanı qalay şeşuge boladı? Bwl turalı Nur.kz saytı jazdı.

Anığında, jazğı mausımda jolauşılar legi tasqındaydı.

Bilettiñ erkin saudada bolmauına baylanıstı alıpsatar «järdemşiler» vokzaldarda tezirek jolğa şıqqısı kelgen jolauşılarğa bilet wsınadı. Azamattar üsteme bağamen bilet satıp aluğa mäjbür boladı. Birqatar biletter satılmay qaladı. Bilettiñ erkin saudada bolmauına qaramastan poyızdar bos orındarmen ketedi.

Bwğan qalay jol berildi?

Barlıq temirjol biletin satatın kassalar, sayttar men terminaldar «ASU- Ekspress» jüyesine qosılğan. Bwl reseylik servis (Bağdarlama Keñes Odağı kezinde jasalğan) arqılı keñes keñistigindegi  elderde bilet alu satu jüzege asırıladı.Biletti qaytarğan kezde bos orınğa «ASU –Ekspress» jüyesimen bilet satıp aluğa mümkindik aşıladı. Alıpsatarlar osı sätti tiimdi paydalanadı. Olar aldın-ala bir topqa nemese jolauşığa bilet satıp aladı. «Järdemşiler» vokzalda klientter izdep, olarmen bağasın (tiisti bağadan joğarığa) kelisedi. Söytip, aldın ala satıp alğan biletin qaytarıp, bilet naqtı jolauşığa resimdeledi. Ol üşin eki kassir wyımdasadı. Birinşisi, biletti qaytarğan boyda ekinşi kassir qağıp alıp, bosağan orınğa jaña jolauşını resimdeydi. Mwnı barlıq kassada jasauğa boladı. Köptegen adamdar barlıq temirjol kassaları «Jolauşılar tasımalı» AQ qaramağında dep esepteydi. Bwğan deyin «Jolauşılar tasımalı» AQ ökiliniñ aytuınşa, Qazaqstanda 4,5 mıñ temirjol kassaları bar. Olardıñ tek 208-i ğana «Jolauşılar tasımalı» AQ qaramağında. Mäselen, Astana-1 vokzalındağı 29 kassanıñ 7-eui «Jolauşılar tasımalı» AQ qarauında bolsa, qalğan 22-si jeke kompaniyalardıñ menşigi bolıp tabıladı. Jolauşılar agenti bolıp qızmet atqaru üşin temirjol biletin satuğa kez-kelgen zañdı twlğa qarapayım talaptardı orındasa jetkilikti. Mwnday jolauşılar agenttikteri (Jolauşılar tasımalı» AQ, «Türksib-Astana» JŞS, «Jolauşılar tasımalı» «Twran Ekspress» JŞS, «Maral Nwr» JŞS, «Arlan Trans» JŞS, «Swñqar-1» JŞS, «"Nomads" JŞS) tasımaldauşı kompaniyalarmen olardıñ biletin vokzal aumağındağı öz kassaları arqılı nemese vokzal aumağınan tıs jerde sayt arqılı satuğa kelisim jasasadı. Qazirgi kezde tasımaldauşılar özderiniñ problemaların öz küşterimen şeşuge ıntalı. Mäselen, bilet qaytaru komissiyası 1000 teñgege östi. Biletti alıp satudan «järdemşiler» arqılı orındalğan bilet aqısı mwnı tolığımen jabadı. Bwl öte joğarı üsteme aqı. YAğni, alıpsatarlar tasımaldauşı kompaniyağa bilettiñ komissiyasın da jauıp biletpen qamtamasız etedi. Soñında tasımaldauşınıñ birqatar biletteri satılmay qalıp, poyız vagondarı  bos orındarımen ketedi. Bwdan tasımaldauşı kompaniya zardap şegedi.

«Jolauşılar tasımalı» AQ wlttıq tasımaldauşı retinde jılda jazda qosımşa jazğı mausımğa qatıstı qosımşa bağdarlar şığaradı. Soğan qaramastan, wlttıq tasımaldauşınıñ şwğıl izdestiru jwmıstarın jürgizuge qwzırı joq. Onıñ tarapınan jasalatın bir ğana amal – kassirmen eñbek şartın birjaqtı bwzu. Sonıñ özinde «Jolauşılar tasımalı» AQ-ğa qatıstı kassalar jalpı kassalardıñ 4,6 payızı ğana. Alayda, ärbir vokzalda jelilik işki ister bölimderi bar. Sonımen qatar Qazaqstanda kölik salasındağı arnayı mamandandırılğan organ kölik prokuraturası bar. «Järdemşiler» qızmetin Qazaqstan Respublikasınıñ äkimşilik kodeksiniñ 449 babı boyınşa qoğamdıq orındağı adamğa tiisu retinde ğana qarastıradı.

1. Qoğamdıq orında käsipkerlik nısanı bolmağanına qaramastan, basqa adamnıñ mazasın alıp, bilet satıp aluğa mäjbürleu, bolaşağına boljam jasau, qarız swrau, seksualdıq qızmet körsetuge mäjbürleu anıqtalğan jağdayda – jeke twlğalardan bes aylıq eseptik körsetkiş deñgeyinde ayıppwl talap etiledi.

2. Osı äreketin jıl işinde ekinşi märte qaytalağan jeke twlğağa - on aylıq eseptik körsetkiş köleminde ayıppwl salınıp nemese bes täulikke abaqtığa jabıladı.

Ärine, mwnday az mölşerdegi ayıppwl (5ETK -12025 teñge) alıpsatarlardı toqtata almaydı. Alayda, temirjol biletterin qwqıq qorğauşılardıñ «järdemşilerden» baqılau jürgizu üşin satıp aluın wyımdastıruğa zañ kedergi keltirmeydi. Bwl öz kezeginde alıpsatarlıq operaciyasına qatısuşılardıñ barlığın äşkereleuge mümkindik äperedi. Ol üşin alayaqtıq üşin bas bostandığınan ayıruğa boladı. Sol arqılı alıpsatarlıqtı tıyuğa mümkindik aşıladı. Bası aşıq närse, nelikten qwqıq qorğau organdarı «järdemşilerge» dwrıs nazar audarmaydı. NUR.KZ redakciyası İİM, ädilet organı men prokuraturağa hat joldap, temirjol köligindegi bilettiñ alıpsatarlığın joyu üşin qanday zañ normaları qoldanılatındığın biluge wsınım jasadı. Jauap tüsken kezde biz qazaqstandıqtardı alıpstarlıqpen kürestegi jasalıp jatqan şaralarmen tanıstıramız.

Abai.kz

 

2 pikir