Senbi, 28 Naurız 2020
Qwyılsın köşiñ 2769 2 pikir 9 Säuir, 2018 sağat 09:48

Azamattıq alatın adamğa ıqtiyarhattıñ ne qajettiligi bar?

Soñğı kezde şeteldegi qazaqtardıñ ata jwrtqa bet alğan wlı köşi sayabırlap qalğanı belgili. Birneşe jıldıñ aldında qazaq eli köşip kelgen şetel azamattarına azamattıq berudi qiındatıp, "Qazaqstanda twraqtı tört jıl twrğandarğa ğana azamattıq beriledi" degen zañ şığarğan edi. Bwl zañnıñ işine ata jwrtım dep kelgen etnikalıq qazaqtar da qamtılıp, qazaq köş tübegeyli toqtauğa taqağan bolatın.

Qwdayğa şükir, osı zañdı qoğam belsendileri, wltşıl qauım, közi aşıq qayratkerler birlese dabıl qağudıñ arqasında küşin joyıp, azamattıq qaytadan berile bastadı. Endi aytpağımız mınau. Qazir türli əleumettik jelilerden qıtay qazağınıñ aşıq qısımğa wşırap jatqanın körip, estip, bilip otırsızdar . Sol qısımğa qaramay amalın tauıp elge kelip, taban tireuge niettengen ağayınğa azamattıq alu əli de əure-sarsañğa tolı bolıp twr. Qağazbastılıq pen jasırın kedergiler äli bar. Elge aman jetip, "azamattıq alsam boldı" dep ürkip-qorqıp jetken jwrtqa: "Twraqtı tirkeu şıqsın" dep üş ay kütkizedi. Ol şıqqan soñ, "ıqtiyarhatqa" (vid na jitel'stvo) şıt jaña qwjattar jinap, onı kütip jäne eki-üş ay jüredi. Sodan keyin "ıqtiyarhat" qolğa tigesin barıp azamattıqqa qwjat rəsimdey bastaydı.

Osı jartı jıl aralıqta arğı betke eki ret ötuge tura keledi. Sebebi, ol jaqtan beri qaray qıtay azamattarı Qazaqstanğa tek üş ay köleminde jürip-twruğa rwqsat alıp zorğa şığadı. Osı üş ay işinde qaytıp barmasañ, arta qalğan tuıs bar, tuğan bar solardan qayta-qayta quzatqızıp, tipti kelmeytin sıñay tanıtsañ sol tuğandarıñnıñ birin kepildikke alamız dep qalayda Qıtayğa keltirudiñ ayla-şarğısın istetedi. Sosın barmay kör. Osılay baradı da, senimsizder qatarına qosılıp, jeñil bolsa, on bes kün, auır bolsa "sayasi üyrenu" degen lagerge attanıp kete baradı. Jaraydı, "ıqtiyarhat" şıqtı delik, biraq onı alğan adam əli qıtay azamatı. "Iqtiyarhattı"  alğanımen onıñ eşqanday paydası joq. Erkin, keñ kezde şekaradan kirip-şığuğa köp jeñildigi bar şığar. Al qazirgidey qısıltayañ uaqıtta onıñ paydasınan ziyanı köp bolıp twr. YAğni, kelgen ağayın tezdetip azamattıq ala almay, uaqıttan bir wtılsa, bwl jaqtağı kesimdi uaqıtı bitip Qıtayğa barıp kelemiz dep tağı bir wtılıp jatır.

Osı jerde qoğam belsendisi, qazaq köşiniñ oñaluına ülken septigin tigizip, azamattıq tanıtıp jürgen Auıt Mwqibek ağamızğa jəne şetten kelgen qandastar məselesimen aynalısıp jürgen Abzal Qwspan, Wlarbek Dəley sındı ağalarımızğa saual qoyğım keledi. "Azamattıq berudi köpke sozbay, "ıqtiyarhatsız-aq" birden beruge qazaq eliniñ qwzireti jetpey me?"

Bwrın arğı bette jürgende bir köz, bir qwlağımız osı ata-jwrtqa eleñdep twratın. Endi qazir elge kelgen soñ, arğı bettegi ağayınnıñ qazirgi halin körip, wyqımız qaşa bastadı. "Qay jeriñ auırsa, janıñ sol jerde" degen söz teginde ras eken. Wlttı da twttas bir twlğa desek, qıspaqtağı Qıtay qazağı wltımızdıñ ülken bir bölşegi, twtas bir ağzası auır häldiñ astında jatır deuge boladı. Sol auırğan jerimiz Qıtaydağı qandastar üşin səlde bolsa qam jemegen, uayım şekpegen alañsız qazaqtıñ qazaqtığına da sın bolar.

Sözdiñ toqeteri köşip kelgen qazaqtı sandalta bermey, qazaqqa üş qaynasa sorpası qosılmaytın özge köşip keluşi wlttarmen teñ sanamay,  özgeşe status berip, jıldam azamattıq aluğa, erterek siñisip ketuge jağday jasalsa eken deymiz.

Qwrmetpen: Jaqsıbek Qaqan

Abai.kz

 

2 pikir