Särsenbi, 23 Qazan 2019
Dep jatır 4947 6 pikir 30 Qazan, 2017 sağat 11:09

Wltımızğa eñbegi siñgen özge wlt ökilderin qwrmetteu kerek

Wlt tili ärqaşanda sol halıqtıñ ösui men örkendeuiniñ qwralı, halıq ruhınıñ negizi, ana tilisiz wlttıñ damuı mümkin emes. Bwnı ğwlamalar men danalar ejelden şeksiz aytıp keldi, qazir de ayta beredi, öytkeni til öşken jerde wlt joğaladı. Bwl qağidalardı eşkimde wmıtpauı kerek jäne qaytalaudan qazir de jalıqpauımız qajet.

Qazaqtıñ qadırın asırıp, onıñ jan düniesin jırlağan, ömirlik şığarmaların mäñgi qaldırğan aqın-jazuşılarımız-tildiñ qasieti men qwdıretin asa erekşe sezindi, qazaq tili turalı tätti de, qattı aytıp ketti.
Täuelsizdik aldıq dep tös qaqqalı 26 jıl bolsa da, 1989 jılı 22 qırküyekte – Til turalı Zañ  qabıldansa da, Konstituciyanıñ 7-babında:
"Qazaqstan Respublikasındağı memlekettik til - qazaq tili" dep anıq jazılsa da, ana tilimiz öz QAZAQ ELİNDE jetim balanıñ küyin keşip otırğanı barşamızğa ayan. (Ərine, qazaq tilinde bala-baqşa men mektep aşılıp jatqandarın joqqa şığarmaymız)

Memlekettik til — memlekettiñ bükil aumağında qoğamdıq qatınastardıñ barlıq salasında qoldanılatın memlekettik basqaru, zañ şığaru, sot isin jürgizu jäne is qağazdarın jürgizu tili. Alayda, memlekettik tildiñ damuı köbine qağaz jüzinde iske asıp, qoğamdıq qoldanısta qazaq tili, resmi til-orıs tiliniñ köleñkesinde qalıp otırğanı aşı bolsa da şındıq. Bwl sözderime  aqparat qwraldarı men əleumettik jelilerde keñinen talqılanıp jatqan Kereku qalasındağı  qoğamdıq kölikterde Til turalı Zañ talaptarınıñ saqtalmauı jəne "Eyr Astana" AQ wlttıq äuekompaniyasın memlekettik tildi qwrmettemeui dəlel  boladı.

Qoğam belsendisi, til janaşırı Ruza Beysenbaytegi patriottıq sezimmen, ana tili taptalğasın qoğamdıq kölikti twrğızğan edi.  Al, türik azamatı, qazaq tiliniñ janaşırı, jurnalist Oğız Doğan äue kompaniyasın memlekettik tildi qwrmettemegeni üşin ayıptap, moral'dıq ötemaqı talap etti.

R.Beysenbaytegi men O.Doğannıñ bwl zañdı talaptarı, ülken azamattıq, ekiniñ biri qolınan kelmeytin batıldıq jäne joğarı patriottıq sezim. Ekeui de qazirgi zamannıñ halıq batırları.

Ökiniştisi sol, BAQ pen əleumettik jelilerde öz keybir qazağımız ben biligimiz Ruza apamız ben Oğız bige qarsı ərtürli arandatu jəne qoldan jasağan jağımsız sözderi arqılı olardı halıqqa jekswrın etip körsetu üşin qitwrqı əreketterin jasauda. Əleumettik jelini qoldanuşı (ol feyk nemese üş ərip adamdarı) Oğız Doğanğa "satqınsıñ" dep til tigizgen jəne "añqau elge aramza molda" kebin kiip qazaqtı aldap jürgen türik azamatın nesine qoldaysıñdar"- dep jazğan.

Jetim küyin keşip jürgen ana tilimizdiñ märtebesin şetel azamatı qorğasa, nege quanbasqa? Eger Oğız Doğan sottan 10 mln teñge swrasa
onda memlekettik tilimizdi jeke qara basına paydalanıp jür dep
oylar edik. Türik azamatı olay istegen joq, özine keltirgen moraldıq şığındı 1 (bir) teñgege teñep, alıp kompaniyadan 1 teñge ğana moraldıq ötemaqı  talap etti. Oğız Doğan til qwndılığın aqşadan joğarı qoyıp, qazaq wltınıñ müddesin ğana közdep otır. Bwl onıñ azamattığı jäne adamgerşiligi. Özge wlt ökili bolsa da, mwnday azamattı qoldap aspanğa köteruimiz kerek.

Sebebi,  elimizde özge wlt ökilderi E.G.Brusilovskiy, A.V.Zataeviç
L.Hamidi qazaqtıñ wlttıq öneri men mädenietiniñ qalıptasuı men damuına orasan üles qostı.

"Qazaqtıñ nanın jegen adam, tilin de üyrensin!" degen belgili qoğam qayratkeri, ğalım, til janaşırı özge wlt ökili Asılı Osman memlekettik tildiñ damuına ülken ter tögip jür. Bwlardıñ barlığın satqındar, jeke müddelerin oylap jür deuleri ülken əbestik, nadandıq jäne öz tarihın bilmegendik, öz wltın sıylamağandıq.

Oğız Doğannıñ esiminde wltımızğa orasan eñbekteri siñgen özge wlt ziyaları E.G.Brusilovskiy, A.V.Zataeviç L.Hamidi, A.Osman qatarına jatqızamız.

Sotta Memlekettik tilimizdiñ märtebesi jeñip, ana tilimizdi qwrmettemegen "Eyr Astana" AQ wlttıq äuekompaniyası halıqtan keşirim swraydı dep seneyik. Osı azamattıq isti sotqa bergen Oğız Doğandı jäne memlekettik tilimizdi qorğaytın qorğauşı Abzal Qwspanovtıñ käsibi biliktiligine senemiz jäne qoldaymız.

Talğat Qatauov, qoğam belsendisi

Oral qalası

Abai.kz

6 pikir