Jeksenbi, 17 Qaraşa 2019
ŞOLU 4320 0 pikir 27 Jeltoqsan, 2016 sağat 18:40

ODAQTIÑ BEREKESİ KETTİ

  • Sammit ötken 26 jeltoqsan Reseyde qaralı kün bolıp jariyalandı
  • Almazbek Atambaev Kedendik kodekske qol qoyudan bas tarttı
  • Aleksandr Lukaşenko sammitke kelmedi
  • Sargsyannıñ odaqqa ne üşin qosılğanı belgili boldı
  • EAEO kimge, ne berdi?

******************************************************************************

Küni keşe ğana Reseydiñ Peterbor qalasında Euraziyalıq ekonomikalıq odaq elderi basşıları bas qostı. Orıs territoriyasında kezekti ret ötkizilip otırğan jiınnıñ sayasi şielenisteri köp boldı. Solardıñ birsıpırasın şolıp ötelik.

SAMMIT ÖTKEN 26 JELTOQSAN RESEYDE QARALI KÜN BOLIP JARIYALANDI

Äueli sammit öterden bir kün bwrın RF Qarulı küşteriniñ wşağı Qara teñizdiñ üstinde apatqa wşırap, 8 ekipajdı qosqanda barlığı 92 adam qaza taptı. Bwl Siriyadağı orıs äskerilerine jaña jıl aldında koncert qoyuğa bara jatqan ärtister edi.

Apat bolğan kezde Qazaqstan Prezidenti Nwrswltan Nazarbaev sammitke kelip qoyğan bolatın. Reseylik äriptesi ekeui jurnalister aldına şığıp, qaza tapqandardıñ tuıs-tuğandarına köñil ayttı. 26 jeltoqsan Reseyde qaralı kün bolıp jariyalandı.

Ayta keteyik, osınıñ aldında Mäskeude Resey, Türkiya jäne Irannıñ basqosuı bolardan bir kün bwrın Reseydiñ Türkiyadağı elşisine qastandıq jasalğan edi. Bwl jolğı sammit te tınış ötken joq. Bälkim bwl jay ğana säykestik bolar.

BELORUS'-QIRĞIZ DEMARŞI

Dese de soñğı uaqıtta tım sayasilanıp ketken Euraziyalıq ekonomikalıq odaqtıñ sammiti keyinge şegerilmedi. Ötti. Tek Belorussiya Prezidenti bwl sammitke qatıspadı.

Bwl jolı EAEO-nıñ jaña kedendik kodeksine qol qoyıluı kerek edi. Onıñ üstine Qazaqstan, Resey, Qırğızstan jäne Armeniya prezidentteri odaqtıñ 2 jıldıq jwmısın qorıtındıladı. Odaqtı alğaş qwruşılardıñ biri Aleksandr Lukaşenko sammitke mülde kelmedi. Bwl ärine minus bir.

«Dw.com» agenttiginiñ mälimetine süyensek, Aleksandr Lukaşenko şaqırtudı qabıldamağan. Belorussiya basşısınıñ ne üşin sammitke kelmegeni turalı Minsk eşqanday mälimet taratpağan.

Sondıqtan Lukaşenkonıñ joqtığın Putinniñ baspasöz hatşısı Dmitriy Peskov bılay dep tüsindirdi: «Qaytalap aytamın, barlıq qwjattar taraptarmen aldın ala kelisilgen. Sammitke qatısuşı elderdiñ basşıları qol qoyğan soñ, Aleksandr Lukaşenkoğa jiberiledi. Ol sol jaqtan qol qoyadı».

Esteriñizde bolsa, EAEO-nıñ Armeniyada ötken sammitine Qazaqstan Prezidenti Nwrswltan Nazarbaev eki märte barmay qoyğan bolatın. Bwl odaqtastardıñ ortaq kelisimderiniñ joqtığın añğartsa kerek.

Aytpaqşı, Peskov asığıs mälimdeme jasağan eken. Taraptardıñ jaña kodeks tolıq qoldamadı. Qırğızstan Prezidenti Atambaev kodekske qol qoyudan bas tarttı. Al EEK müşesi Tigran Sarkisyan Atambaevtıñ tolıq kelisim bermeuiniñ sebebin tüsindirip,  odaq ayasında aşıq kedendik jüye işki narıqqa tiimsiz ekendigin aytqan.

ODAQ RESEY MÜDDESİNE ĞANA JWMIS JASAP OTIR

Esteriñizde bolsa, biıl mamır ayında Astanada ötken EAEO sammitine qatısqan Atambaev pen Lukaşenko odaqtıñ jwmısı jürelep twrğanın aytıp, şamdanğan edi. Bat'kanıñ bazınasın sözbe söz bergendi jön kördik: «Kak bı naşe ob'edinenie ni evolyucionirovalo - snaçala Tamojennıy soyuz, potom Edinoe ekonomiçeskoe prostranstvo, seyças EAES - koliçestvo torgovıh ograniçeniy ne izmenilos', tak i ostalos' na urovne 600. Bolee togo - posle podpisaniya dogovora naş vnutrenniy torgovıy oborot tol'ko padaet».

Ras, EAEO qwrılğan alğaşqı jılı tauar aynalımı 26%-ğa, odan keyingi jılı 30%-ğa qwldırağan. Sonday-aq, odaqtas sanalatın Qazaqstan men Armeniya nemese Belorussiya men Qırğızstan arasında sauda sattıq mülde joq. Bwl öz kezeginde EAEO-nıñ sayasi maqsatta äm Reseydiñ müddesine qwrılğandığın däleldeydi. Sebebi, odaqtas elderdiñ tauarları tek Resey territoriyası arqılı ğana ötedi eken. Mwnı «Moskovskiy komsomolec» basılımı jazıp otır.

Tipti Armeniyanıñ odaqqa qosıludağı äuelgi maqsatı wjımdıq qauipsizdik üşin ğana bolğanın Serj Sargsyan Astanada aytqan edi. «Libo prostranstvo EAES budet rassmatrivat'sya naşimi mejdunarodnımi partnerami kak zona ekonomiçeskoy stabil'nosti i bezopasnosti, kuda mojno investirovat'. Libo vse budut ishodit' iz togo, çto tut permanentnıe oçagi napryajeniya i razdora»,-dedi Armeniya basşısı. Tipti «Äzirbayjannıñ Qarabaqtağı äskeri EAEO-ğa qauip töndirip twr» dedi. Ökinişke oray Sargsyannıñ ümiti Taulı Qarabaq janjalına kelgende aqtalmadı. Alyastağı eki el Äzirbayjandı qoldadı.

SONIMEN KEDENDİK KODEKS DEGEN NE?

Jaña Kedendik kodeksti qabıldaytın bolsa, memleketaralıq sauda-sattıq bir jolğa qoyılatın qwsaydı. «Bwl kedendik proceduralardı jeñildetu, byurokratiyanı azaytu, kedendik räsimdeudi oñtaylandıru sekildi mäselelerdi şeşuge mümkindik beredi»,-deydi EEK sarapşıları.

Jä, sonımen Peterbordağı sammitke Lukaşenkonıñ kelmeui kesirinen keler jılğı odaq basşısınıñ kandidaturası da bekitilmedi. Osı jolı EAEO-nıñ endigi törağasın dauısqa saluı kerek edi, Aleksandr Lukaşenkonıñ joqtığı bwl räsimdi 2017 jıldıñ säuirine deyin şegerdi.

EAEO KİMGE, NE BERDİ?

Qazaqstan EAEO-dağı poziciyasın joğaltıp jatır, dep jazadı «radiotochka.kz» portalı. Sözimiz swyıq şıqpas üşin sandar söylesin. 2016 jıldıñ 10 ayındağı körsetkişterge süyensek, odaqtağı tauar aynalımı 20%-ğa, eksport  25%-ğa qwldırağan.

Al Resey men Belorussiyağa satılğan şiki mwnaydıñ kölemi bar bolğanı 44 million dollardı qwraptı. Bwl soma bıltır 506 million dollar bolğan.

Sonday-aq, 872 tonna sirek kezdesetin metall saudalay otırıp, ötken jılmen salıstırğanda  251 mln dollarğa az payda tauıptıq.

10 aylıq esep boyınşa altın eksportınan tapqanımız 14 millionnan az bolğan. Bıltırğı jılı bwdan 13 ese köp nemese 170 million dollarğa artıq payda tapqan edik.

Tüyin: Euraziyalıq ekonomikalıq odaqqa degen senimsizdikti endigi odaq basşılarınıñ özderi de ayta bastadı. Lukaşenkonıñ sammitti elemeui men Atambaevtıñ kidirisi sammittiñ säni kete bastağanınıñ ayqın däleli boldı. Endigi sammit qayda ötetini jäne törağalıqqa bastı ümitker kim ekendigi äzirge belgisiz.

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz 

0 pikir