Särsenbi, 23 Qazan 2019
Talqı 9026 0 pikir 29 Jeltoqsan, 2016 sağat 10:30

IDIRISOV JWMISTAN QUILATINDAY NE AYTIP QOYDI?

Bügin Memleket basşısı Jarlıq şığarıp, Qazaqstannıñ Sırtqı ister ministri Erlan Idırısovtı qızmetinen bosattı. Wzaq jıldar boyı ministrlikte jürgen keñestik klasstıñ kadrı ne üşin qızmetinen ayırıldı? Onıñ endigi lauazımı qanday bolmaq? Osı mäseleler töñireginde täuelsiz jurnalist Ermwrat Bapi mırzamen az-kem äñgime örbitken edik.

- Er ağa, bügin ğana Erlan Idırısov ministr lauazımınan bosatıldı. Ol 1999 jıldan 2002 jılğa deyin, sodan keyin 2012 jıldan küni büginge deyin Qazaqstannıñ Sırtqı ister ministri boldı. Jaqsılı-jamandı osı salanıñ aldına jorğa tüsirmes, äkki sayasatkerine aynaldı ğoy...

- Erlan Idırısov sonau Keñestik jüyeniñ kadrlarınıñ biri. Keñes kezinde MGIMO-da oqıp keldi. Afrika elderinde qızmette boldı. Sırtqı ister ministrliginde de biraz uaqıt otırdı. Negizinen men Idırısovtı halıqşıl, qazaqşıl sayasatker dep atamas edim. Sebebi tağı belgili.

- Aqordadağı auıs-tüyis ayaq-astı jasaldı ma? Älde aldın-ala josparlanğan ba? Idırısovtıñ qızmetinen bosatıluına ne sebep boldı? Ol Nazarbaev komandasındağı senimdi kadr emes pe edi?

- Meniñşe Idırısovtıñ qızmetinen quıluına onıñ osıdan birneşe kün bwrın Qırımğa qatıstı aytqan mälimdemesi sebep bolsa kerek. Ol qazaqstandıq biznesmenderdi Qırımmen qarım-qatınas jasauğa saq boluğa şaqırğan edi.

- Iä, Qırımnıñ statusı äli anıqtalmağanın aytıp, qazaqstandıqtardı eskertken edi...

- Şıntuaytına kelgende Qırımnıñ kimge tiesili ekeni äli şeşilgen joq. Sondıqtan ol jerde qazir azamattıq narazılıq küşeygen. Sondıqtan Putin Qırımğa investiciya tartu arqılı, jergilikti halıqtıñ tolquın basudı közdegen edi. Söytip, Qırımğa qıruar qarjı tögip jatır. Käsipkerlikte jürgender jaqsı biledi, qay jerde aqşa köp, sol jerde payda bar. Sondıqtan, qazaqstandıqtardı öz aqşaların Qırımğa saluğa asıqpauğa şaqıruı Kreml'ge jaqpay qaluı äbden mümkin. EAEO ayasında ötip jatqan sammitte Vladimir Putin mwnı Nwrswltan Nazarbaevqa ımıralap jetkizgen boluı kerek. Sondıqtan, Idırısovtıñ osı jolğı mälimdemesin men qwptarlıq der edim.

- Osınşa uaqıt Sırtqı sayasattı basqarıp kelgen Idırısovtıñ ayaq-astı aqsauı qanşalıqtı nanımdı?

- Dwrıs aytasıñ, Idırısov mwnday tetikterdi jaqsı biledi. Ol Sırtqı sayasattıñ jiligin şağıp, mayın işken azamat. Ayağın şalıs baspağan sayasatker. Men oylaymın, onıñ uaqıtı äli kelgen joq. Bwl orayda eki pikir aytuğa boladı. Birinşiden, Idırısovqa osılay ayt dep, Elbasınıñ özi işara bildirip, anau-mınau bop ketse, ministrdi qwrban etudiñ josparı jasaluı mümkin. Putinniñ tamırın basıp köru üşin. Osı jağdayda Nwrswltan Nazarbaev öziniñ ministri arqılı halıqaralıq imidjin jaqsartıp alğısı kelui mümkin. Ekinşiden, eldegi sayasi jüye äbden bılığıp ketken kezde, Erlan Idırısovtıñ öz bastamasınan tuğan pikir boluı da mümkin.

Biraq bwl jağdayda biliktegi äldebir ağımdardıñ ıqpalımen el prezidentiniñ EAEO-ğa qatıstı sayasatına torpedalıq şabuıl jamauı mümkin. Biraq bwl öte senimsiz joramal.

Ne desek te, Idırısovtıñ osı jolğı mälimdemesi Qazaqstan diplomatiyası tarihında saqtalatını sözsiz.

- Rasında, Idırısovtıñ Qırım mäselesine kelgende  proreseylik poziciyanı qoldamauı äm onıñ statusınıñ äli anıqtalmağanın aytuı, öz kezeginde Qırımnıñ Resey territoriyasına kiretindigin moyındamağanı. Äri batıl mälimdeme boldı.

- Rasında Qırımnıñ keleşegi äli bwlıñğır. Batıs pen AQŞ-tıñ ekonomikalıq sankciyaları Resey ekonomikasın aytarlıqtay älsiretip jiberdi. Sondıqtan Putin qazir jan-jaqtan investiciya izdep otır. Tipti, keleşekte Qırım Ukrainağa qayta qosıluı da äbden mümkin. Oğan resmi statistikalar dälel. Osını eskergendikten, Idırısov osınday mälimdeme jasadı.

- Al bügin qızmetinen bosatılğan tağı bir ministr Quandıq Bişimbaevtı EEK (Euraziyalıq ekonomikalıq komissiya) müşesi bolğan Timur Süleymenovtiñ almastıruı säykestik pe?

- Ol da jañağı aytqanımızday, EAEO sammiti kezinde qabıldanğan özgeris boluı mümkin. Onıñ üstine reseylik BAQ Qazaqstan, Belorussiya basşıların EAEO jwmıstarına qwlıqsız qarap otır dep ayıptap jatır ğoy. Al jaña tağayındalğan Wlttıq ekonomika ministri sol EEK-te jwmıs jasağan adam. Bwl ärine, säykestik boluı da ıqtimal.

- Idırısovtıñ sonşa jıl Sırtqı ister ministri bolğanın jaña ayttıq. Ol osı künge deyin qazaq tiline qırın qarap kelgen ministrlerdiñ biri edi...

- Iä, ol asa bir halıqşıl azamat emes. Tipti kerek deseñiz, bir jıldarı «meniñ miımdı şağıp, auıstırsañdar da men qazaqşa söylemeymin» degen kezderi de bolğan.

- Erlan Idırısov senimdi kadrlardıñ biri dep ayttıq, onıñ jwmıssız qalmaytını belgili. Dese de, siz wsınğan eki nwsqağa säykestendirip boljam jasasaq, Ol qayda auısuı mümkin?

- Idırısov jerde qalmaydı. Jäne Aqorda töñireginen alısqa wzamaydı da. Eger Kreml' jağınan narazılıq tuındasa, onda Idırısov 1-2 jıl asa joğarı lauazımdarğa tağayındalmauı mümkin. Bolsa vice-ministr, nemese odan da tömengi qızmetterge baruı ıqtimal.

- Äleumettik jelide Idırısovtıñ Türkiyağa elşi bolıp baruı mümkin degen boljamdar aytılıp jatır. Janseyit Tüymebaevtan keyin ol jaqtağı elşilik orın bos qaldı ğoy.

- Meniñşe bwl qisınsızdau boljam. Sebebi, Türkiyağa elşi bolıp baru üşin, kandidatura birneşe ay bwrın jiberilip qoyadı. Agreman degen bar. Türkiya jağı maqwldauı kerek. Idırısov bwl qızmetke baradı degen künniñ özinde, birneşe ay kütu kerek. Onıñ üstine Türkiyadağı jağday şielenisti twstarı köp. Jaqında ğana Resey elşisin öltirip ketti. Teraktiler bolıp jatır. Agreman alu qiındau boladı. Oğan qosa Idırısov Türkiya mamanı emes. Ol köbine AQŞ-pen, Batıspen jwmıs jürgizedi. Sondıqtan kütu kerek.

- Bizdiñ eldiñ tarihında, ministrlikten deputattıqqa tüsken kezder boldı. Qazir daulı beyne jazbadan keyin öz erkimen mandatın tapsırğan Tinikeevtiñ ornı da bos qoy...

- (Küldi) Ol da mümkin... Ne desek te jaqında köremiz. Bizdiñ bilik jüyesinde bir istiñ mamanı degen wğım joq qoy. Satuşını Bilim ministri, malşını basqa ministr etip tağayınday saladı.

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz

0 pikir