Beysenbi, 17 Qazan 2019
46 - söz 3195 0 pikir 31 Mamır, 2016 sağat 14:24

BİR KÖŞTİÑ TARIHI

Bala kezimizde atamdar aytıp otıratın äñgime bar edi. 

Älqissa, 1916 jıldıñ mausımında qalıñ Alban ornalasqan aymaqta Qarqara köterilisi bwrq ete qaladı. Sodan (atam äli düniege kelmegen) babam men ülken äjem qasap qırğınnan bas sauğalağan biraz jandarmen birge Qıtay eline qaray tau asıptı. Ol jaqqa barğanda da may şelpek dayar twrğanı şamalı bolıptı. Qaşıp kelgen eldi, qıtaydıñ şekarasın küzetetin sibe degen jwrt pen qalmaq degen el talaptı.

Atamekenge qayta aynalıp 1917 jıldar şamasında ötse kerek. Onı özderi "qaş-qaş jıldarı" dep otıratın. Aq pen qızıl ayqasqan, bauırlar bir-birine jau bolğan näubetti de bastan ötkerip, el eñsesi endi tikteldi degende, 1929 jılğı "körnekige wstau" degen qırsıq jabısıptı. Sodan eki babam tiguli üy, qoralaulı qoyın, öristegi malın tastap, osı küngi "Şarın şeten toğayı" dep atalatın (negizinde el auzında "Sarıtoğay" dep ataladı. Alban işindegi Ayt ruınıñ atamzamannan ata qıstauı. Almatı oblısı, Şonjı auılınıñ mañında) jerden tündeletip tağı da qıtay asıptı. Bükil otbası bolıp, tek 15-16 qorjınbas matamen ğana ötse kerek. Al, ülken äjem sonıñ aldında ğana atamdı ertip Narınqol öñirindegi jartı ruınıñ işindegi törkini Sataevtarğa (Baqqoja Mwqaevtıñ bauırları) törkindep ketken eken. Sodan äjemiz otbası "qaşqın" atalğan soñ "iñkibidniñ" türmesin de, tergeuin de köripti. Küyeui men jat el asqan balasınıñ (kişi atam) artınan atamdı ertip şamamen 1931, älde, 32-şi jıldıñ kökteminde ol kisi de Qıtay asqan eken marqwm. Atamnıñ aytuınşa Qıtayğa bet alğan Qızılbörik ruınıñ bir auılına ilesipti. Jolay Narınqol jaqta osı küni "Şoğansay" atalğan jerde bir auıl köşiniñ pırday bop qırılıp jatqan qandı qasabanıñ üstinen tüsken deydi. "Saydıñ eki jağınan qwral qoyıp, tügel qırğan qızıl äsker eken. Ülkender balalar şoşımasın dep şapandarınıñ şalğayımen basımızdı qanşa japqanımen bäribir sığalap bolsa da kördik. Qırılıp jatqan mal men adamnıñ sol swmdıq suretterin äli künge deyin wmıta almaymın", - dep otıruşı edi atam marqwm. "Bizdiñ de artımızdan iñkibidiniñ äskeri tüsti. Alayda, bizdiñ köşte äkeli-balalı eki mergen bolıp edi. Atqan oqtarı qwr ketpeytin, közdegenin qağıp tüsiretin asqan önerli eken. Kezeñge bekinip twrıp ekeui mıltıqtarın bir-birden bosatqanda artımızğa tüsken äskerdiñ birtalayı jer qwştı. Sodan qaytıp olar bizge bettey almadı. Al, Qıtay jerine ötkende köş talauğa kelgen sibelerdiñ de birazın jusatıp salıp, eldi aman alıp qaldı", - degeni de esimizde qalıptı. Şekaranı arı-beri kesip ötip, qaşqan kiiktiñ küyin keşip jürgende atadan wlı-qızı bar on üş bop tuılğan atamnıñ eki äpkesi men özi ğana qalıptı. 

Bwl bir köştiñ ğana tarihı. Sonşama eldi aman alıp qalğan Allağa, sosın jañağı atı belgisiz mergenderge Alla razı bolğay. Qanişerlerdiñ qolınan mezgilsiz üzilgen jandardıñ janı jannatta, ruhtarı şat bolğay! Alla Tağala Alaş balasına onday apattı endi qaytıp bermegey! Alaş eli kün söngenşe sönbegey! 

Adamzat tarihında sirek kezdesetin zobalañnan, apattan qazaqtı aman saqtap, osı künge jetkizgen Wlı Jaratuşığa madaq!

Dosım Zikiriya

Abai.kz

0 pikir