Düysenbi, 18 Qaraşa 2019
Qoğam 13507 0 pikir 26 Qaraşa, 2015 sağat 14:01

RESEY MEN TÜRKIYA JANJALI: ÄLEMDİK BAQ NE DEYDİ?


Älemdik sarapşılar reseylik SU-24 bombalauşı wşağı türik äue keñistigine kirip ketip, onı atıp tüsirgennen keyingi bastalğan memleketaralıq janjaldıñ soñı älemdi jaña soğısqa itermelep otırğanın aytadı. Ras, Qazaqstan men Resey arasındağı integraciyalıq qatınastar qay deñgeyde ekenin aytıp jatudıñ özi  artıq. Al Qazaqstan täuelizdigin eñ birinşi bolıp moyındağan, moyındap qana qoymay, älemge aqsarbas aytıp, süyinşi  swrağan Türkiya (ol kezdegi Prezident Twrğıt Ozal) üşin Ortalıq Aziyada Qazaqstannıñ ornı bölek. Tipti, Qazaqstan Prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtı «külli türki jwrtınıñ aqsaqalı, kösemi» dep äspettep, oğan qwrmet körsetudi Erdoğan da ersi körmeydi.

Jä, mäselege qayta oralayıq, eski häm jaña odaqtası Resey men bauırlas el Türkiya arasındağı janjal Qazaqstan üşin auır sın boları sözsiz. Bwl jerde Prezident Nazarbaev tañdau jasauğa mäjbür.

Sonımen Resey men Türkiya arasındağı boluı ıqtimal soğıs turalı älemdik BAQ ne jazdı?

Qazaqstandıq «Azattıq» saytınıñ jazuınşa,bwl janjalğa qatıstı är taraptıñ öz uäjderi bar. Resey äue küşteriniñ dereginşe, Siriyanıñ oñtüstigine qaray bağıt alğan wşaq Türkiya aumağına kirmegen. Türik wşaqtarı onı öz şekaralarınan 4 şaqırım jerde atıp tüsiripti

(http://www.azattyq.org/content/kazakhstan_and_central_asia_russia_vs_turkey/27387507.html)

“Türikter tarapı wşqıştarmen eşqanday baylanıs ornatpağan. Qayta, Türkiya äue küşteriniñ Siriya äue keñistigi qauipsizdigin bwzğanı anıqtaldı. Osığan baylanıstı, Resey äue bazasınıñ qauipsizdigin qamtamasız etu üşin qosımşa şaralar qabıldaymız”, – deydi Resey Äue küşteri Bas ştabınıñ basqarma bastığı Sergey Rudskoy.

Al Türkiya öz äue keñistigine bombalauşı wşaqtıñ rwqsatsız kirgenin däleldep jatır. Resmi Ankara reseylik wşaqqa aldın ala on ret eskertu jasalğanın keşe aytqan bolatın. Bügin jergilikti aqparat qwraldarı sol audiojazbanı jarısa jariyaladı. Eskertu elenbegen soñ ğana wşaq nısanağa alınıptı.

“Jan-jağımız ot pen oqqa oranıp twrğan şaqta, el qauipsizdigigin qamtamasız etu üşin kez-kelgen qadamğa baramız. Äue keñistigimizge basa-köktep kirgen wşaqqa qatıstı äskerilerdiñ qimılın osı qırınan tüsinu kerek”, – dedi Türkiya prem'er-ministri Ahmet Däuitoğlı.

Al qazaqstandıq tağı bir internet basılım – «informburo.kz» QR Parlamenti Senatınıñ spikeri Qasım-JomartToqaevtıñ pikirin jariyalağan. Onda Senat törağası «Türkiya QK Resey wşağına negizsiz şabuıl jasadı» degen pikir bildirgen (http://informburo.kz/).

Türkiyalıq basılımdar keşeli beri Resey men Türkiya arasındağı qaqtığıstar turalı jazuda. Mısalı oppaziciyalaq «FoxTV» (http://www.fox.com.tr/canli-yayin) telearnası men memlekettik «ATV» (http://www.atv.com.tr/webtv/canli-yayin) arnaları Türkiya  qarulı küşteri barlıq halıqaralıq talaptarğa säykes äreket etti deydi.

Türkiyanıñ memlekettik «TRT Haber» (http://www.trt.net.tr/anasayfa/canli.aspx?k=trthaber&y=tv)  arnası da reseylik wşqıştarğa  5 minuttıñ işinde 10 eskertu jasalğanın aytadı. Türkiya qarulı küşteri tarapınan jasalğan eskertulerdi elemegen soñ, TR Äue qorğanıs küşteri RF Äue küşteriniñ wşqıştarın atıp tüsirgen.

Al «CNN Turk»( http://www.cnnturk.com/)  arnasınıñ jañalıqtar qızmeti eki memlekettiñ basşılarına fokus jasaydı. Türkiya prem'eri Ahmet Däuitoğlu RF wşağı Türkiyanıñ territoriyasına ötip ketken dese, Resey Prezidenti Putinniñ uäji mülde bölek. Ol eşqanday halıqaralıq  şekara bwzuşılıqtıñ bolmağanın alğa tartadı. Tipti, Putin «Resey älemdik terrorizmmen küres jürgizip jatqanda, Türkiyanıñ bizdiñ wşaqtı atıp tüsirui, arqağa kelip pışaq swqqanmen birdey boldı» dep Erdoğandı terrorizmdi  qoldauşı dep ayıptap otır.

Al türkiyalıq «Hurriyet»( http://www.hurriyet.com.tr/)  gazeti oqiğanı «Ülken dağdarıs» dep körsetip, janjaldardıñ soñı eki el üşinde ekonomikalıq dağdarısqa alıp keletinin jazadı.

Al tağı bir türkiyalıq  «HaberTurk» (http://www.haberturk.com/) basılımı bügin «Şıdamnıñ da şegi bar» degen taqırıppen, kölemdi maqala jariyalağan. Onda Resey qarulı küşteriniñ Türkiya şekarasın  birneşe märte bwzğandığı turalı aytıladı. Memlekettik «Aksam» ( http://www.aksam.com.tr/guncel/erdogan-ve-putin-arasinda-ilk-temas-pariste/haber-465204)  gazeti de däl osınday bağıttı wstanğan maqalalar legin jariyalağan.

Bugun  basılımı Resey Prezidentin «Halıqaralıq janjaldı qozdıruşı» dep ayıptaydı. Sonday-aq, oppaziciyalıq  «Cumhuriyet»  (http://www.cumhuriyet.com.tr/) basılımı  «Resey men Tükriya ülken soğıstıñ aldında twr» dep esepteydi.

Memlekettik «Gunes», islamistik «Yeni Safak» jäne «Yeni Akit» , täuelsiz «Star» jäne  «Posta» basılımdarı  Türkiya Resey wşağın atıp tüsiruge äbden qwqılı ekendigin jazadı. Türkiyalıq basılımdardıñ jazuınşa, Resey osığan deyin 9  ret Tükriya aumağına zañsız kirip ketken (http://www.bbc.com/russian/international/2015/11/151125_turkish_press_review_su24?ocid=socialflow_facebook) .

Al reseylik BAQ öz kezeginde Türkiya qarulı küşteriniñ häm Prezident Erdoğannıñ äreketterin aşıq soğısqa ündeu dep qabıldağan.

«Mk.ru» basılımı Resey Dumasınıñ deputatı, eks-äskeri şeneunik Vladimir Komoedovtıñ pikirin jariyalağan. Onda RF Teñiz qarulı küşteriniñ qazirgi deñgeyi men quattılığı  Türkiyamen salıstırğanda 5 esege tömen. Onıñ üstine, Qara jäne Baltıq teñizderindegi NATO äskeri flottarı  Reseydikinen 20 esege köp. Tek qana Türkiyanıñ teñizdegi  qarulı küşteri  Reseydiñ Ukrainamen birleskendegi teñiz flottarınan 4,7 esege artıq.

Komoedovtıñ aytuınşa, Baltıq teñizindegi Reseydiñ bir ğana suastı kemesine – 24 nemis, 6 dat, 4 şved jäne 2 polyak suastı kemesi bar.  Eger mwnday küşti salıstırıp qarasañız – bwl Türkiya tarapınıñ absolyutti basımdıqqa ie boluı degen söz (http://www.mk.ru/politics/2011/11/10/641804-turetskiy-flot-pochti-v-5-raz-silnee-flota-rossii.html).

RIA Novosti men Anadolu aqparattıq agenttigine silteme jasağan «Zvezda» teleradio agenttigi «Türkiya biligi Siriya şekarasına tankilerin jetkizdi» dep jazadı (http://tvzvezda.ru/news/vstrane_i_mire/content/201511251525-hkp5.htm).\

Atalmış janjaldarğa qatıstı äzirbayjandıq BAQ-ta üniz qalmağan. Äzirbayjandıq daytube.az taratqan videoda reseylik wşqıştardıñ Türkiya tarapınan jasalğan eskertulerge jauap bermegenin anıq bayqauğa boladı. FOX Haber arnasına jañalıqtar qızmetiniñ aqparattarında atalmış incidienttiñ qalay örbigenin köretken (http://daytube.az/videos/8574/).

Sonımen qatar, äzirbayjandıq «baku.ws» saytı Türkiya Prezidenti Redjep Tayıp Erdoğannıñ mwsılman memleketteriniñ birlesken frontın qwru turalı ündeuin jariyalağan (http://baku.ws/65576-erdogan-prizval-sozdat-edinyy-front-musulmanskih-stran.html).

Al britaniyalıq BBC agenttiginiñ habarlauınşa, keşe mäskeulik belsendiler Türkiya elşiliginiñ aldında narazılıq şarasın ötkizip, Rostovsk köşesindegi elşilik ğimaratına tas laqtırıp, ğimarattı qiratuğa ärekettengen (http://www.bbc.com/russian/news/2015/11/151125_russia_turkey_embassy_protest?ocid=socialflow_facebook).

Tüyin: Eger Reseymen Türkiya arasındağı qaqtığıstar uşığıp ketetin bolsa, mwnıñ soñı ülken soğısqa wlasatını tüsinikti. Qazirdiñ özinde eki tarap ta äskeri dayındıqtarın bastap ketken. Resey  öz qauqarın tanıtu üşin Siriyadağı äskeri wşaqtarın köbeytip, endigi jauaptıñ zımıranmen qaytarılatının eskertude. Al Türkiya Siriya şekarası mañına äskeri tehnikaların jetkizude. Eki eldiñ teketiresi aymaqta ülken qaqtığısqa wlasuı mümkin degen de boljamdar da joq emes. Endeşe bwl soğısta  Qazaqstannıñ röli qanday bolmaq?

Türkiyadağı qandasımız, ğalım Äbdiuaqap Qara mırza öziniñ äleumettik jelidegi paraqşasında «Eger janjaldıñ aqırı ülken soğısqa wlasıp ketetin bolsa, eki memleket te aytarlıqtay şığınğa wşıraydı. Eşkimge paydasız soğıs bwl. Osı twsta eki memleketpen de öte jaqın qarım-qatınasta bolıp otırğan Qazaqstan Prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ ülken diplomatiyalıq täjirbiesi eki eldi tatulastıruda ülken röl oynaydı» dep jazıptı.

Ras, Qazaqstan Prezidenti Nwrwltan Nazarbaevtıñ diplomatiyalıq röli men täjirbiesin osığan deyin birneşe märte bayqağan bolatınbız. Al Resey men Türkiya arasındağı janjaldı toqtatuğa Qazaqstannıñ qauqarı jete me?

Nwrgeldi Äbdiğaniwlı

Abai.kz 

0 pikir