Jwma, 6 Jeltoqsan 2019
Qoğam 3222 0 pikir 1 Şilde, 2015 sağat 19:07

«ARINOVŞINA» NEMESE ORISTİLDİ BASILIMDAR ARANDATUDI QAŞAN QOYADI?

Juırda ğana ötip ketken aqparat qızmetkerleri merekesiniñ qarsañında Pavlodar oblısınıñ äkimi Qanat Bozımbaev jıldağı dästür boyınşa jurnalist ağayındardıñ basın qosqan bolatın. Bwl jolğı bir özgeşelik, aymaq basşısı qalamgerlerdi qwttıqtaudan bwrın, sözin birden elge belgili şulı oqiğa jöninde bastadı.

-Sizder swraq bermey twrıp-aq, özim aytayın, tergeu äzirşe jürip jatır. Özim lauazımdağı adam jäne jäbirlenuşi jaq bolıp eseptelgesin, keyingi kezde bolğan jağdaylar turalı sot şeşimi şıqpay, eşqanday mälimet beruge mümkinşiligim joq. Onıñ üstine atalmış qılmıstı istiñ mağan täuelsiz, zañnamalıq twstarı da bar. Meniñ sizderge aytarım, bizder äli osı jerde ömir süremiz, kezdesemiz, bir-birimizdiñ közimizge qaraymız, sondıqtan äzirşe eşqanday negizsiz boljam jasamay, sottıñ şeşimin kütiñizder. Jäne atap aytarım, osı oqiğanıñ işinde jurnalist YAroslav Golışkinnıñ bolğanı men üşin kütpegen jağday, töbemnen jay tüskendey äser etti. Şınımdı aytsam, Golışkin sot procesi üstinde özin-özi aqtap alar dep ümittenem. Äzirşe bar äñgime osı,-dep qayırdı äkim mırza.

Osıdan soñ arnayı şaqırılğan aqparat qızmetkerlerin käsibi merekesimen qwttıqtağan äkim qaşanda olardıñ eñbegin bağalay biletinin ayta kelip, keybir jurnalister negizsiz sın aytıp, öziniñ jeke basınıñ paydasın oylaydı dedi. Jäne bwl söz qazaq tilinde aytıldı. Eger ol barlıq jurnalisterge arnalğan söz bolsa, orıs tilinde estilui kerek edi. Sebebi otırğandardıñ jartısınan köbi orıstildi adamdar. Onıñ üstine bizdiñ jaqta bwnday deñgeydegi basqosular mindetti türde orıs tilinde jüredi. Al qazaq tilinde arnayı aytılğasın, biz bwl sözdi öz atımızğa qabıldadıq. Öytkeni sol jerde bas qosqan qazaqtildi basılımdardıñ işinde oblıstağı bilik tarapına sın maqala jariyalaytın jalğız «Jas Alaş» gazeti ğana.

Sosın, äkim nege bwlay dedi eken degen oyğa qalğan edik. Wzamay, onıñ sebebi de belgili boldı.

Osıdan birer ay bwrın täuelsiz basılımdardıñ birinde «Amaldıñ joqtığınan aytamız» degen taqırıppen bizdiñ maqalamız jariyalanğan bolatın. Onda osı oblıstı bwrın basqarğan Ğalımjan Jaqiyanovtıñ,

Erlan Arınnıñ twsında wlttıq ruhımızdıñ eñsesin köteru bağıtında jasalğan azdı-köpti igi isterge toqtalğan edik. Jäne sonıñ işinde mınaday bir abzac bar bolatın: «...Ötken jıldıñ ayağında oblıs aumağında twratın qalamgerler, ziyalı qauım ökilderi, el aqsaqaldarı Bozımbaev mırzağa hat joldap, qazaq tilinde şığatın aymaqtıq bir gazet aşıp berui turalı ötiniş jasağan. (Bwl hat ol kisige jetpey, işki sayasat basqarmasınan qaytqan sekildi. Sebebi, sol basqarmadan qazaqşa şalasauattı jazılğan bir hat aldıq).

Eger sözdiñ şınına köşsek, osı öñirde ondağan ülken käsiporın, kenişter jwmıs istep twr. Qazaq jeriniñ astındağı esepsiz baylıqpen talaylar qaltasın toltırıp jatqanın ärkim biledi. Mısalı: «Bogatır'» kömir kenişi bas direktorınıñ bir aylıq jalaqsın tabu üşin men 5-6 jıl jwmıs isteuim kerek eken. Bir qızığı, osı käsiporındardıñ basşılarınıñ qay-qaysısı minbege şığa qalsa da «Qazaqstan meniñ otanım, qazaq degen halıqtı erekşe süyemin, tili men mädenietin qoldaymın» dep jar saladı. Eger qazaq tilin qoldasa, osılar qazaq jerinen milliardtap tauıp jatqan baylıqtan şamalı ğana bölip, qazaq tilinde bir aymaqtıq gazet şığarıp berer edi ğoy. Bwnıñ barlığı ärine, oblıs äkimine baylanıstı, eger ol käsiporındarğa qolqa salsa, olar wyalsa da kömekteseri anıq. Biraq, onı jasamay otır»-degemiz.

Meniñ osı pikirim şıqqan soñ, köp wzamay (21 mamır küni) Pavlodardağı jekemenşik «Novaya vremya» dep atalatın orıstildi basılımnıñ twtas bir betine «Arınovşina» degen maqala basılıptı. (Tapsırıspen jazılğan dünie me dep oyladıq). Sebebi avtorı Bulat Şaripov degen bwrın estimegen adamamız, swrastırıp körip edik, onday jurnalist joq, atı-jönin özgertip bergen dedi jergilikti qalamgerler. Onıñ üstine meniñ maqalamdı avtordıñ tipti oqımağanı körinip twr, negizi bireuler şala-pwla audarıp bergen sekildi. Äyteuir tise terekke, timese bwtaqqa dep, soğa beripti. Maqala negizinen pavlodarlıq ğılım doktorı, ädebietşi Beken Sağındıqov attı azamat pen meni qaralauğa bağıttalğan.

Bılay deydi «Novaya vremya» : «...Çitaya stat'yu S.Baybosın, ya udivilsya tomu, çto kakie strannıe pretenziy pred'yavlyaet on k akimu oblasti K.Bozımbaevu. YA, ponyal, esli bı S.Baybosın prodoljil razvivat' jakiyanovskie zerna» publiçnosti, demokratiy (v luçşem znaçeniy); a dal'şe prodvigat' v real'nıh delah gosyazık (ne uşemlyaya drugih), v konce koncov postroit' zaplanirovannıy G.Jakiyanovım zoopark (bıl sosotavlen i utverjden ego proekt), dovesti do uma central'nuyu naberejnuyu-osnovnoe mesto otlıha pavlodarcev.

...No uvajaemıy S.Baybosın uprekaet K.Bozumbaeva za to, çto on snizil literatoram premiy, ne otkrıl za gossçet oçerednuyu gazetu, malo vıdvigaet na doljnost' kazahskoyazıçnıh specialistov i t.d».

 

Körip otırsızdar, men käsiporındardıñ kömegimen qazaq tilinde bir gazet nege aşılmaydı desem, «Novaya vremya» onı memleket esebinen, yağni byudjetten dep özgertken. Byudjetten eşqaşanda jekemenşik şaruağa qarjı bölinbeytinin bilemiz. Jäne bwğan deyin qazaq tilinde birneşe gazet şığıp jatqanday «oçerednuyu gazetu» dep jazıptı. Bwğan tañ qaluğa bolmaydı, orıstildi ağayındar qazaqşa jazatın jurnalisterdi aqmaq dep sanaytın bayağı ädetinen jañılmağanı körinip twr.

Orısşa oqitın Q.Bozımbaev mırzanıñ közi «Novaya vremyadağı» osı maqalağa tüsse kerek. Onıñ jinalısta qazaq tilinde reniş aytu mänisin solay dep tüsindik. Biraq ol kisi qattı qatelesedi. Qazaq tiliniñ probleması eşqaşan jurnalistiñ jeke basınıñ paydası bolıp körgen emes. Bwl aşığın aytsaq, bügingi künde wlttıq tragediyağa aynağan jağday. Eger äkim mırza onı tüsinbese, basqaday aytarımız joq.

Osıdan soñ «Novaya vremya» gazetiniñ redakciyasına habarlastıq. Özin basılımınıñ redaktorı dep tanıstırğan Lebedeva Irina Anatol'evna degen äyel adam: «Eger bizge qoyatın kinäñiz bolsa redakciyağa keliñiz, sol jerde söyleseyik, maqala jöninde avtordıñ özimen habarlasıñız»-dep, onıñ qalta telefonınıñ nömirin berdi. Avtordıñ şın atı-jöni Bulat Qaziev eken. Oğan birneşe ret telefon şalıp edik, almadı. Tipti bolmağasın: «Men Saylau Baybosın degen jurnalistpin, telefonıñızdı köteriñiz, sizben söyleskim keledi» dep jazba habarlama (SMS) jiberdim. Osını aytıp, Lebedeva hanımğa ekinşi ret telefon şalıp edim, ol kädimgidey aşu şaqıra bastağasın, äñgimeni toqtatuğa tura keldi. Aqırı Qaziev mırza tüsten keyin özi habarlastı. Biraq meniñ: «Maqaladağı sözderimdi, pikirimdi nege özgertip beresiz?» degen saualdarıma jarıtıp jauap qaytara almadı.

Äñgime barısında Lebedeva hanımğa aytqan sözimizdi biz oğan da ayttıq: «Kez kelgen maqalanıñ artında adamnıñ tağdırı twradı. Sonı nege oylamaysızdar, jurnalistik etika degen qayda? Biz sizder jaylı osılay oymızğa kelgen sözdi jazıp jatsaq, jaqsı bola ma?»-dedik. Biraq odan Lebedeva men Qaziev qanşalıqtı oy tüyetinin kim bilsin.

Endi amalsızdan «Novoe vremyanıñ» redakciyasına baramız, eger gazet atalmış maqalağa tüzetu bermese, amalsızdan sottasuğa tura keledi dep otırğanda, Qaziev mırza habarlasıp, basılımnıñ kelesi sanında «Arınoşina» degen maqalada ketken qatege tüzetu beriletinin jetkizdi.

 

Saylau Baybosın, Pavlodar oblısı

Abai.kz

0 pikir