Jeksenbi, 23 Aqpan 2020
Bilik 8209 0 pikir 3 Qañtar, 2015 sağat 10:49

EL BİRLİGİ – EÑ ASIL QAZINA

Ömir – özen, öz kezegimen jılıstay jıljıp, tağı bir jıl artta qaldı. Jasampaz Qazaq eliniñ jarqın jetistikterin jılnamağa jazu enşisine tigen kelesi jıl, 2015 – qoy jılı tabaldırıqtan attadı. Elbası Nwrswltan Äbişwlı Nazarbaev bwl jıldı Qazaqstan halqı Assambleyası jılı dep jariyalağanı belgili. Aytulı jıl mızğımas birligi men bwljımas tatulığın tu etken elimizdegi eñ beldi instituttardıñ biri – Qazaqstan halqı Assambleyasınıñ qwrılğanına 20 jıl toluına twspa-tws kelip otır.

Assambleya jılı qatardağı köp mereytoylardıñ biri emes. Bwl – Elbası aytqanday, toy toylaytın emes, oy oylaytın jıl. Sebebi, eldegi beybitşilik pen kelisimdi, twraqtılıq pen tatulıqtı saqtap, damıtudıñ biregey tetigine aynalğan Qazaqstan halqı Assambleyası elimizdiñ öşpes qwndılığı – Täuelsizdikke tirek bolğan El birliginiñ eñ bastı twtqası. Elimiz Qazaqstandağı türli märtebesi bar, san aluan qoğamdıq nemese memlekettik instituttardıñ mereytoyların memlekettik deñgeyde atap ötpeydi. Degenmen, Assambleyanıñ ornı erekşe. Qoğamdı birtwtas ağzağa balasaq, oğan qan jügirtetin aluan türli qantamırlar ispetti barlıq salalardı biriktiretin, bäriniñ jolın bir arnağa toğıstırıp, bir ağısqa bağıttaytın bir jürek bar. Ol jürektiñ atı – El birligi. Birlik bolmasa, beybitşilik pen kelisim bolmasa ölşeusiz termen, qıruar qajır-qayratpen jasalıp jatqan elimizdi örkendetu jolındağı eñbektiñ bäri de beker. YAğni, resmi türde Qazaqstan halqı Assambleyası jılı dep jariyalanğan 2015 jıl Assambleya institutınıñ mereytoyı emes, qwndı qazınamız – El birligi jılı, beybitşilik pen kelisimniñ Nazarbaev modeliniñ jılı.

1995 jıl – täuelsizdigin düyim düniege paş etip, özin egemen el retinde jariyalağanına birneşe jıl ğana bolğan Qazaqstannıñ küyregen imperiya­dan mwrağa qalğan qwldırağan ekonomikasınıñ auğan jügin tüzetu jolındağı arpalıspen qatar şekarasın şegendep, memlekettiligin nığaytıp, aldağı damu jolın ayqındau maqsatında älem­dik ürdisterdiñ betalısın bayıptap, barlay otırıp, eşkimge wqsamaytın, eşkimdi qayta­la­maytın biregey Qazaqstan jolın saluğa kirisken kezi bolatın. Sol jılı köktemniñ alğaşqı kü­ninde Elbası Nwrswltan Nazarbaev Qazaqstan halqı Assambleyasın qwru turalı Jarlıqqa qol qoydı. Arağa birneşe apta salıp, öziniñ tikeley bastamasımen şaqırılğan Qazaqstan halqı Assambleyasınıñ birinşi sessiyasında ta­r­ihi bayandamasın jasadı. «Men elimniñ Prezi­den­ti retinde qoğamdıq twraqtılıqtı jäne wltaralıq kelisimdi qamtamasız etudi özimniñ bastı mindetim dep sanaymın. Birlik aspannan özi kelip tüspeydi, tek qarqındı jwmıs arqılı ğana keledi. Men keñ-baytaq jerimizde tatulıq pen tınıştıq bolğanın tileymin. Mwnıñ, eñ aldımen, milliondağan qazaqstandıq otbasına kerek ekenin eske alamın. Men qayğıdan şaşı ağarğan analardıñ balaların joqtamağanın, säbilerdiñ mügedek bolmauın, qart adamdardıñ küyregen üy­leriniñ aldında qasiret şegip, jılamağanın qa­lay­­mın», degen Nwrswltan Nazarbaevtıñ söz­de­ri sol kezdegi eñ özekti, eñ mañızdı mäsele retin­de är­bir qazaqstandıqtıñ jüreginiñ törinen orın aldı.

Arada 20 jıl ötse de Elbasınıñ bwl söz­deriniñ özektiligi artıp, kün ötken sayın ömir­şeñ­digi ayqındala tüsti. Qazaqstan halqı Assam­bleyasınıñ alğaşqı qwrıltayında Elbası jaña instituttıñ qoğamdağı röli men jwmısınıñ bastı konturların sol kezde-aq: «Osıdan bas­tap qoğamdıq mäselelerdiñ barlıq qırları boyınşa, äsirese, wlttıq sayasatta memlekettik aktiler Assambleyanıñ pikirlerin eskerip jäne onıñ tikeley qatısuımen qabıldanuğa tiis. Ol aktilerdiñ ärqaysısı elimizdegi barlıq et­nos­tardıñ müddelerine qayşı kelmeui qadağalanıp, saraptan ötkizilui kerek», dep qolmen qoyğanday naqtılap berdi. Bwl keyinnen ideologiyalıq trend retinde ornığıp, älemge «beybitşilik pen qoğamdıq kelisimniñ Nazarbaev modeli» de­gen atpen belgili bolğan Qazaqstan halqı Assam­bleya­sınıñ alğaşqı qadamı edi.

Sodan beri sınaptay sırğıp tarihi oqiğa­ları­nıñ mañızı twrğısınan däuirlerge tatitın 20 jıl ötti. Biılğı mereyli beles, söz basında aytqanımızday, oy oylaytın jıl. Ötken 20 jılda Assambleya qanday joldı jürip ötti? Qanday tabıs­tarğa jetti? Qazaqstan basşısınıñ «El birligi» sayasatı elimizge ne berdi? Äli qanday bağıt­tar boyınşa jwmıstardı şirata tüsu kerek? 20 jıldıq qarqındı jwmıstan keyin, öz damuı­nıñ üşinşi onjıldığına ayaq basar twsta bwl saualdarğa egjey-tegjeyli jauap berilgeni abzal. Sol arqılı halqımız beybitşilik pen qoğam­dıq kelisim salasında bağındırğan biik, jet­ken maqsattarın naqtılap, aldağı belesterge köz jibere aladı.

1995 jıldan bastap Elbası Nwrswltan Nazarbaevtıñ Qazaqstan halqı Assambleyasınıñ ärbir sessiyasında söylegen sözi men kötergen bastamaları sol kezdegi el damuınıñ eñ özekti mäselelerin qamtıp otırdı. Sondıqtan, Assambleyanıñ tarihı – soñğı jiırma jıldağı Qazaqstan tarihı. Tiisinşe, derbes institut retinde Assambleyanıñ jürgen jolı, onıñ jetken jetistikteri men şıqqan biikteri elimizdiñ damu dañğılındağı aytulı oqiğalarmen tığız astasıp jatır.

Ötken 20 jılda Qazaqstan qoğamınıñ işki ıqpaldasuınıñ, qoğamdıq kelisim men el birligin nığaytudıñ birtwtas memlekettik jäne qoğamdıq jüyesi tolığımen qalıptastı. Qazaqstan halqı Assambleyası memlekettiñ etnostıq sayasatın qoğamdıq kelisim sayasatı deñgeyine kötergen bükilhalıqtıq institutqa aynaldı. Etnosaralıq qatınastardı retteudiñ tolıq zañnamalıq bazası qwrıldı. Assambleyağa konstituciyalıq organ märtebesi berilip, ol Qazaqstan Respublikası Parlamentiniñ Mäjilisine 9 deputat saylau qwqığın ielendi. «Qazaqstan halqı Assambleyası turalı» Zañ qabıldanıp, Assambleyanıñ qwrı­lımı men qızmetiniñ, elimizdiñ qoğamdıq-sayasi jüyesinde alatın ornı men röliniñ normativtik-qwqıqtıq rettelui zañnamalıq negizde qamtamasız etildi. Assambleyanıñ negizgi strategiyalıq jäne bağdarlamalıq qwjattarı ömirge keldi.

El işinde mwqiyat talqılanıp, Elbası ma­qwl­dağan «El birligi doktrinası» beybitşilik pen qoğamdıq kelisimdi nığaytudıñ «bir el – bir tağdır», «tegi basqa – teñdigi bir», «wlt ruhınıñ damuı» siyaqtı bastı qağidaların ayqındap berdi. Elbasınıñ Ökimimen bekitilgen Qazaqstan halqı Assambleyası turalı erejeler onıñ märtebesi men qwzıretterin, sonday-aq, El birligi salasındağı memlekettik sayasatın jüzege asıruğa qatısu tärtibin bekitti. «Qazaqstan halqı Assambleyasınıñ 2020 jılğa deyingi damu twjırımdaması» El birligin nığaytu jäne qoğamdıq kelisim salasın damıtudıñ orta merzimdik strategiyalıq bağıtın naqtılay tüsti. Assambleyanıñ jıl sayınğı kezekti sessiyası bwl salanıñ qısqa merzimdik maqsat mindetterin ayqındap otıratın biregey swhbattastıq alañına aynalğan.

Memlekettik etnostıq sayasattı jüzege ası­rudıñ jaña institucionaldı tetikteri tolı­ğımen qalıptastı. Ötken jılı Elbasınıñ Öki­mimen Prezident janındağı «Qoğamdıq kelisim» respublikalıq memlekettik mekemesi qwrıldı. «Oblıstardağı, respublikalıq mañızı bar qalalar men elordadağı Qazaqstan halqı Assambleyalarınıñ qızmetterin qamtamasız etu» attı jaña byudjettik bağdarlama qabıldandı. Aymaqtarda 11 mamandandırılğan oblıstıq «Dos­tıq üyi» tabıstı jwmıs istep twr. Tağı 4 oblısta Assambleya jılı barısında aşılatın boladı. Elbasınıñ tapsırması boyınşa Dostıq üylerin damıtu twjırımdaması bekitilip, Dostıq üyleri direktorlarınıñ ädistemelik keñesi qwrıldı. Kündelikti ömirden tuındaytın naqtı mäseleler jergilikti jerlerde payda boladı, tiisinşe tüytkilderdiñ tüyinin tarqatu da sonda jüzege asırıladı. Bwl rette, Assambleyanıñ aymaqtıq qwrılımdarınıñ mañı­zı erekşe ekenin eskerip, onıñ jergilikti jerlerdegi jwmısın qoldau üşin aymaqtıq As­sambleya hatşılıqtarı meñgeruşileriniñ laua­zımı köterildi.

Assambleya jwmısın eñ joğarğı zañ şığa­­ruşı organ deñgeyinde qamtamasız etu maqsa­tında Assambleyanıñ parlamenttik ökildigi payda boldı. Qazaqstan halqı Assambleyasınıñ atınan Mäjiliske saylanğan 9 halıq qalaulısı ärbir wlıs ökiliniñ joğın joqtaumen birge barşa halqımızdıñ birligi jolında Parla­ment qabırğasında tabıstı qızmet etude. As­sam­bleyanıñ Mäjilistegi deputattıq tobına atalğan 9 deputatpen birge tömengi palatanıñ 7 komitetinde twraqtı qızmet isteytin, parla­menttik partiyalardıñ barlığın qamtitın 12 halıq qalaulısı kirui El birligi mäselesiniñ kez kelgen sayasi keudemsoqtıqtan biik twrğanın körsetedi. Bwl Elbası Nwrswltan Nazarbaev Qazaqstan halqı Assambleyasınıñ HH sessiyasında jüktegen «jalpıazamattıq, sayasatüstilik jäne jalpıhalıqtıq sipatta bolu» turasındağı mindettiñ parlament qabırğasında tabıstı orındalıp jatqanına ayqın dälel ispetti. Osı deputattıq toptıñ negizinde Parlamentte qoğamdıq kelisimdi nığaytu mäseleleri jönindegi partiyaaralıq ıntımaqtastıq tetigi qalıptastı. Elbası Assambleyanıñ alğaşqı sessiyasında eñ bastı mindetterdiñ biri retinde atap ötkendey, kez kelgen zañ memlekettiñ El birligi sayasatına säykestigi twrğısınan arnayı saraptamadan ötedi. Däl osınday deputattıq toptar barlıq oblıstıq mäslihattarda qwrılıp, ortaq müddege say jwmıs isteude. Bwl da Memleket basşısınıñ beybitşilik jäne qoğamdıq kelisim salasındağı kez kelgen bastamasınıñ arada qanşama jıl ötse de eşqaşan mäni men mañızın joğaltpaytın ömirşeñdigine kezekti dälel.

Assambleya institutı azamattıq qoğamnıñ eñ damığan salalarınıñ birine jäne qoğamdıq birlestikter men memlekettiñ özara ärekettestigine qajetti bastı swhbattastıq alañına aynaldı. Qazaqstanda 820 etnomädeni birlestik jw­mıs isteydi. Assambleya men etnomädeni birles­tikterdiñ aktivi 67 mıñnan astam adamdı qamtidı. Elbasınıñ tapsırması boyınşa aymaqtıq äkimdikterdiñ janınan aqıldastıq-keñes­tik organ retinde qwrılğan Qoğamdıq keli­sim keñesteri Assambleyanıñ Elbası ayqın­dap bergen jalpıhalıqtıq institut märte­be­sin ayşıqtay tüsedi. Sebebi, auıl, audandar­dağı ärtürli wyımdardıñ basın bir arnağa toğıs­tıratın, qoğamda tuındaytın negizgi saual­dardıñ barlığımen aynalısatın osı keñester. Büginde elimizdiñ barlıq aymaqtarında türli deñgeydegi 1035 qoğamdıq kelisim keñesi tabıstı jwmıs isteude. Assambleyanıñ janınan qwrılğan Ot­basında toleranttıq tärbie beru jönindegi Analar keñesi elimizdiñ eñ bastı qwndılıqtarı – tatulıq pen twraqtılıqtı wrpaq jadına siñiru­diñ tiimdi tetigi retinde öz jwmısın bastadı.

Qazaqstan halqı Assambleyasınıñ qızmeti men memlekettik El birligi sayasatın nasihattau twr­ğısınan jüyeli aqparattıq jwmıs jolğa qoyıldı. Assambleya qabırğasında elimizdegi mañızdı oqiğalar men is-şaralarğa baylanıs­tı 40-tan astam mediajospar jasalıp, jüzege ası­rıldı. Assambleyanıñ aqparattıq äleueti de öte mañızdı. Älemniñ 47 memleketine taralatın «Dostıq – Drujba» jurnalı, 4 telearnada twraqtı türde şığatın 5 telebağdarlama men 8 radio bağdarlama, 9 respublikalıq bası­lım­dağı 22 twraqtı aydar, Qazaqstandağı türli etnostardıñ tilinde jarıq köretin 37 merzimdi bas­pasöz – osınıñ barlığı qoğamdıq kelisim men beybitşilikti nasihattaudıñ quattı qwralı. Assambleya qızmetin halıqqa taratuğa 100-den astam respublikalıq basılım men elektrondı aqparat qwralı jwmıldırılğan. Dizaynı jaqsartılıp, tehnikalıq mümkindikteri barınşa jañğırtılğan veb-portal da öz jwmısın bas­tadı. Assambleya janınan qwrılğan etnosaralıq qatı­nastar mäseleleri jönindegi jurnalister men sarapşılar klubı da ortaq iske öz ülesterin qosuda.

Memlekettik El birligi sayasatın ğılımi-saraptamalıq qoldau jaña sapalıq deñgeyge köterildi. Etnosaralıq qatınastar mäseleleri jönindegi konsaltingtik jüyeni wyımdastıru bağıtında birqatar sübeli jwmıstar qolğa alınğan. Elbasınıñ tapsırmasımen qwrılğan Qazaqstan halqı Assambleyasınıñ ğılımi-sarapşılıq keñesi etnosaralıq qatınastardı talqılau jäne tüytkilderdiñ tüyinin tarqatu jönindegi biregey pikirtalas alañına aynaldı. 20 ğılım doktorı, 9 ğılım kandidatı jäne basqa da bedeldi sarapşı mamandardan twratın keñes beybitşilik pen qoğamdıq kelisimdi saqtap, damıtu bağıtında köptegen irgeli ğılımi jwmıstarğa bastamaşı boldı. Assambleyanıñ Ğılımi-sarapşılıq keñesiniñ ğılımi ädistemelik bazası – Qazaqstan Respublikası Prezidenti janındağı Memlekettik basqaru akademiyasında qwrılğan, öz qızmetin Assambleya Hatşılığımen tikeley qatınasta üylestirip otıratın Etnosaralıq jäne konfessiyaaralıq qatınastardı zertteu ortalığı da jemisti jwmıs isteude.

Memleket basşısı Nwrswltan Nazarbaev jaqında birinşi besjıldığınıñ qorıtındısı şığarılğan Üdemeli industriyalıq-innova­ciyalıq damu bağdarlamasınıñ tabıstı jüzege asuına Assambleyanıñ qosar ülesi zor ekenin atap ötti. Elbası «tabıstıñ kilti – birlik» ekenin ünemi aytıp keledi. Industriyalandıru künindegi saltanattı şarada Prezident eldegi öndiristik jañğırudıñ, ğılım men bilimdi damıtudıñ, innovaciyalıq bastamalardıñ bäri «El birligi» saltanat qwrıp, beybitşilik pen qoğamdıq kelisim ornıqqan jağdayda ğana mändi ekenin kezekti ret qaperge saldı. YAğni, elimizdiñ örkendep damuı jolında jasalıp jatqan qıruar eñbek El birligimen ündeskende ğana bayandı bolatının ärbir azamat jadına toquı qajet.

Etnosaralıq toleranttılıq pen qoğamdıq kelisimniñ qazaqstandıq ülgisin şet memleketterge nasihattau jönindegi jwmıstar halıqaralıq ıntımaqtastıq salasında jalğasın tabuda. Europadağı Qauipsizdik jäne ıntımaqtastıq wyımında, Birikken Wlttar Wyımında jasalğan beybitşiliktiñ Qazaqstandıq modeliniñ arnayı betaşarları halıqaralıq sarapşılar tarapınan joğarı bağağa ie boldı. Etnosaralıq toleranttılıq pen qoğamdıq kelisimniñ qazaq­stan­dıq ülgisi Europadağı qauipsizdik jäne ıntımaq­tastıq wyımına müşe 56 memlekettiñ tiline audarılıp, Qazaqstannıñ barlıq elderdegi elşilikterine taratıldı. Elbasınıñ tapsırmasına säykes, London qalasında Beybitşilik pen kelisimniñ Qazaqstandıq ortalığı saltanattı türde aşıldı. Ortalıqtıñ jwmısın äri qaray qamtamasız etu maqsatında Wlıbritaniyanıñ beldi qoğam qayratkerleriniñ qatısuımen Qam­­qor­şılar keñesi qwrıldı. Halıqaralıq ıntı­maq­tastıqtıñ şığıs bağıtında Qazaqstan halqı Assambleyası Aziya aumağınıñ 90 payı­zın qamtitın 24 memlekettiñ basın qosqan Aziya­dağı özara is-qimıl jäne senim şaraları jö­nin­degi keñespen tığız ıntımaqtastıq ornatqan. Aytulı wyımmen aradağı Özara tüsinis­tik jönindegi memorandum ıntımaqtastıq kökjie­gin keñeyte tüsti. Qoğamdıq kelisimniñ Qazaq­standıq modelin zertteu üşin Assambleyağa älemniñ 15 memleketinen, atap aytqanda, Bolgariya, Wlı­britaniya, Germaniya, Franciya, Ispaniya, Italiya, Qıtay, Malayziya, AQŞ, Resey, Türkiya, Ukraina jäne Armeniya elderinen şeteldik sarapşılar men ğalımdar, diplomattar, jurnalister men ükimettik emes wyım ökilderi 60-tan astam ret ötiniş bildirdi. Bwl şeteldik äriptesterimizdiñ Elbası Nwrswltan Nazarbaevtıñ alıstı közdegen salmaqtı da saliqalı sayasatın moyındap qana qoymay, Qazaqstan basşısı öz qolımen qwrğan Beybitşilik pen qoğamdıq kelisimniñ qazaqstandıq modelin toleranttılıqtıñ eñ tañdaulı ülgisi retinde zerttep, zerdeleuge jäne onı öz elderinde qoldanısqa engizuge ıntalı ekenderin körsetedi. Assambleya El birliginiñ jarqın jetistikterin älemge paş etudiñ tağı bir tamaşa alañı retinde EKSPO-2017 körmesin paydalanudı közdeydi. Ol üşin EKSPO körmesin ötkizu şaralarınıñ ayasında Qazaqstandağı etnomädeni birlestikterdiñ jetistikterin körsetudiñ arnayı twjırımdaması dayındaldı.

Sonımen, täuelsiz Qazaq eli tarihi jıl – Qazaqstan halqı Assambleyası jılına ayaq bas­tı. Jılnamağa jazılıp, tarihqa aynalğan 2014 jıldıñ soñğı künderinde Memlekettik hat­şı Gülşara Äbdiqalıqovanıñ törayımdıq etui­men Qazaqstan halqı Assambleyası jılın wyım­dastıru jäne ötkizu mäselelerine arnalğan Mem­lekettik komissiyanıñ alğaşqı otırısı ötti. Onda aytulı jıldı wyımdastıru jäne ötkizu jönindegi şaralardıñ Wlttıq josparın jüzege asıru jayı talqılandı. Memlekettik komissiya mereytoylıq şaralardı ötkizudiñ wyımdastıru jäne ädistemelik birligin qamtamasız etuge bağıttalğan Qazaqstan halqı Assambleyası jılın ötkizu twjırımdamasın bekitti. Bwl qwjattarda Assambleya jılında atqarılatın is-şaralar tügeldey körinis taptı. Ükimet janınan Prem'er-Ministrdiñ orınbasarı Berdibek Saparbaev törağalıq etetin Qazaqstan halqı Assambleyası jılı men Ata Zañımızdıñ 20 jıldıq mereytoyına dayındıq jönindegi twraqtı jwmıs tobı qwrıldı. Jergilikti äkimdikterde Assambleya jılın ötkizudiñ aymaqtıq josparları jasaldı.

Eralı TOĞJANOV,

Qazaqstan halqı Assambleyası Törağasınıñ orınbasarı – Hatşılıq meñgeruşisi.

Abay.kz 

Derekköz: http://egemen.kz/?p=46404

0 pikir