Senbi, 28 Naurız 2020
Birtuar 3125 0 pikir 9 Qañtar, 2015 sağat 11:40

TEATR FILOSOFI

Qazaqtıñ Ğ.Müsirepov atındağı akademiyalıq Balalar men jasöspirimder teatrında «Äşirbek Sığay. Sın sardarı» attı derekti fil'mniñ twsauı kesildi.   

Osıdan qırıq kündey bwrın dünie salğan QR Eñbek siñirgen öner qayratkeri, QR Memlekettik sıylığınıñ jäne Täuelsiz «Platinalı Tarlan» sıylığınıñ laureatı, teatr sınşısı, professor Äşirbek Sığay turalı tuındı onıñ közi tirisinde taspalanğan eken. Jazdıgüni jarı Küläşpen birge tuğan jeri – Kentauğa, Türkistanğa barıp, äbden aralaptı, aunap-qunaptı. Fil'mniñ scenariin özi jazıp, rejisser Äbdirahman Omarovpen birge tüsirgen belgili dokumentalist Qalila Omarovtıñ aytuınşa, tipti balalarmen asıq ta oynaptı.

Äşağañmen aldın ala kelisim boyınşa fil'mge biraz sır-swhbat körinisteri enbey qalıptı. «Birer jılda 70 jasqa tolamın, sol kezde tolığıraq toqtalarmız», – degen eken... Iä, küni erteñ ne boların aldın ala kim boljap bilgen deysiz?..

– Äşirbektiñ endi ekinşi ömiri bastaldı, – dedi derekti fil'm körsetiler aldında söz söylegen Halıq ärtisi Asanäli Äşimwlı. – Qırıq kün de zaulap öte şığıptı. Mına derekti fil'mniñ tüsirilimine qatısıp, lebiz bildirip, oy böliskenimizde, Äşirbek tiri edi, ortamızda aman-esen jarqıldap jürgen azamat edi. Sözimiz de soğan säykes, ümitke, rizaşılıqqa tolı edi. Endi, mine, tamağımızğa öksik keptelgendey, qwmığıp, qamığıp söylep twrmız. Men är jasağan jwmısımnıñ, oynağan obrazımnıñ bağasın tek eki-aq kisiden swrauşı edim. Biri – Şäken Aymanov bolsa, ekinşisi – osı Äşirbek Sığay edi. Bir abızımnan bayağıda ayrılsam, ekinşi aqılşımnan keşe ayrılıp, egilip qalğan jayım bar... Köñilge medet qılatınım: el-jwrtı Äşirbegin bağalaydı eken. Keşegi köz jası köl bop aqqan qaraqwrım halıqtı – käri-jası aralas qıruar adamdı körip, eñsemdi säl tiktegendey boldım. Halıqtıñ bergen bağasınan artıq bağa da, ataq ta, dañq ta bolmaydı.


– Biz üşin bwltsız küngi nayzağaydan kem bolğan joq Äşirbektiñ ölimi, – dedi jazuşı-dramaturg Dulat Isabekov. – Teatr sını, öner sını joq emes, bar ğoy. Auızdı qwr şöppen sürte beruge de bolmas. Biraq Äşirbektiñ ornı bölek edi. Onıñ atı bükil türki älemine, bwrınğı Odaq elderine mäşhür edi. Sol memleketterdegi teatr festivaline Äşirbektiñ baratının estise, ondağı öner qayratkerleriniñ bäri quanatın. Şet elderdegi festival'derde qazılar alqasınıñ müşesi bolsa, «Äşirbek Sığay ne der eken?» dep bäri mwnıñ auzına qaraytın. Sol bedelimen qazaq öneriniñ, qazaq mädenietiniñ tuın tik köterip, abıroyın asqaqtatıp jüretin. Bilmeytin salası, meñgermegen mäselesi bolsayşı! Kez kelgen taqırıpta kez kelgen adammen pikir talastıra alatın bilgir, oyşıl jigit edi. Meniñ de aqılşım bolatın, sırlasım bolatın... El, wlt osınday twlğalarımen mıqtı şığar.

Rasında da, derekti fil'mde Ä.Sığay turalı «Teatral'naya jizn'» jurnalınıñ bas redaktorı Oleg Pivovarov (Resey), Mäskeudegi B.Şukin atındağı teatr institutınıñ professorı Sergey YAşin, Orınbor drama teatrınıñ jetekşisi Rifhat Israfilov, Başqwrtstannıñ eñbek siñirgen mädeniet qayratkeri, Reseydiñ eñbek siñirgen öner qayratkeri Şaura Gil'manova jäne t.b. ağınan jarılıp, aqtarılıp pikir aytqan. Äşirbek Sığaydıñ qazaq ruhaniyatındağı ğana emes, arısı TMD, berisi türki älemi auqımındağı ornı bölek twlğa ekenin atap körsetken. Fil'm soñında Ş.Gil'manova öz közqarasın tüyindey kelip: «Men Äşirbek Sığaydı älemdik deñgeydegi öner sınşısı, teatr filosofı dep aytar edim!» – deydi. Bwdan artıq qanday bağa beruge boladı?

Cäbit Orazbaev, Äkim Tarazi, Esmwhan Obaev, Qwlbek Ergöbek sekildi qazaq ruhaniyatınıñ tanımal ökilderi de sın sardarı turalı aqjarma lebizderin bildirgen... Olar da derekti fil'mdi tüsiru barısında, Äşağañnıñ barında söylegen. Dauıstarınan maqtanış lebi seziledi, jüzderinen razılıq tabı körinedi... Ärine, Äşağañnıñ özi – bastı keyipker. Şeşen söyleydi, kibirtik joq, kidiris joq, tüyindi oyların tüydek-tüydegimen tastaydı. Äñgime aytuınıñ özi ädemi. Sözi de swlu, özi de sırbaz...

Qazaq teatrınıñ qwrılğan küninen bastap, bügingi tirşiligine deyin taldap-tarazılap, zerttep-zerdelep bergen şejireşimiz edi. Endi birer künde – 11 qañtarda 68-ge keler edi. 2017 jılı 70 jasqa tolar edi. Qayran, Äşağa...

 

Säken SIBANBAY

 

Abay.kz

0 pikir