Jwma, 22 Qaraşa 2019
Qoğam 8856 0 pikir 20 Mamır, 2014 sağat 15:27

ORALMANDARDIÑ 70 payızında JOĞARĞI BİLİM JOQ

Ekonomika jäne byudjetti josparlau vice-ministri Mädina Äbilqasımova (surette) Mäjilistiñ äleumettik jäne mädeni damu komitetiniñ otırısında osılay dedi.

Vice-ministrdiñ keltirgen deregine sensek, eñbekke jaramdı oralmandardıñ  8,6 payızı joğarğı bilimdi, 20,6 orta bilimdi, 71 payızınıñ jalpı bilim bar nemese müldem bilim almağan.  Osınday sandardı alğa tarta söylegen Mädina Äbilqasımova: «Sondıqtan, bilimi men käsibi mamandığı joq, bolsa da därejesi tömen eñbek küşi Qazaqstannıñ eñbek küşi narığına qosılıp jatır. Bwl mäsele oralmandardıñ qoğamğa siñisip ketuine kedergi boluda» depti.

Vice-ministr hanım tarihi Otanına köşip kelgen qandastardıñ teñ jartısı Oñtüstik Qazaqstan, Jambıl, Mañğıstau, Almatı oblıstarına qonıstanğanın, oralmandardı ornalastıru dwrıs jolğa qoyılmay kele jatqanın ayta kelip:

«Bügingi tañda azamattıq alğan eñbekke jaramdı oralmandardıñ barlığı jwmıspen qamtılmağan. Oralmandardıñ äleumettik jağday men jwmıspen qamtıluı barısın anıqtaytın monitoring joq» ,  - dep köşi-qon mäselesi keybir tüytkildi twstarına da toqtalğan.
Ekonomika jäne byudjetti josparlau vice-ministri Mädina Äbilqasımova esebinşe, Qazaqstan Täuelsizdik alğan jıldar işinde şet elderden 944 mıñ qazaq köşip kelse, onıñ 860  mıñı QR azamatı atanğan.

 

Vice-ministr Mädina Äbilqasımovanıñ jariya etken mälimetterine oray, köşi-qon jäne oralmandarı mäselesin wdayı nazarda wstap kele jatqan «Jebeu» qoğamdıq birlestiginiñ atqaruşı direktorı Rahım Ayıpwlı jäne jurnalist Esengül Käpqızınıñ (surette) pikirlerin bilgen edik.

 

Rahım Ayıpwlı, «Jebeu» qoğamdıq birlestiginiñ atqaruşı direktorı:

- Vice-ministr öz sözinde sırttan keletin qazaqtardı qoğamnan alşaqtau etip körsetip jibergen. 2011 jılı Astanada ötken Düniejüzi qazaqtarınıñ qwrıltayında Elbası Nwrswltan Nazarbaev öz bayandamasında «300 mıñ otbası köşip keldi, elimizdegi oralmandardıñ sanı 1,5 millionğa juıq» dep mälimdegen edi.  

Şetten keletin qandastarımızdıñ bilim deñgeyi tömen deu de orınsız pikir. 2011 jılğı sanaq boyınşa, sırttan kelgen qandastarımızdıñ arasında 74 ğılım doktorı bar. 213 ğılım kandidatı, 1600 şığarmaşılıq qızmetkeri, 12,5 mıñ bilim beru salasınıñ qızmetkerleri, 7 mıñ medicina salası mamandarı bar. Sonday-aq 40777 joğarı bilim ieleri, 2509 ayaqtamağan joğarı bilim ieleri bar. Äri oralmandardıñ 93600-i arnaulı orta bilim iesi. Şetten oralğan qandastarımızdıñ arasınan 620 adam QR qarulı küşteri qatarında.  

Düniejüzi qazaqtarı qauımdastığınıñ mälimetinşe, Qazaq wltınıñ 33-34 payızı alıs-jaqın şetelderde twradı. Bwl - bes millionday qazaq. Täuelsizdik alğalı beri elge bir millionğa da jetpeytin qazaqtar qaytıp oraldı dese, olardıñ arasında zeynetkerlerdiñ ülesi bar-joğı 4 payız ğana. Al, olardıñ 50 payızğa juığı 18 jasqa tolmağan jasöspirim balalar. Endeşe, elge oralatın qandastarımızdıñ otanğa qosatın ülesi az emes qoy. Mäsele oralmandardıñ qalay ornalasuında emes, olardıñ elge qalay tezirek köşip keluinde boluı kerek. 

Esengül Käpqızı, jurnalist:

- Oralmandarğa qarsı tağı da aqparattıq kampaniya bastalğan siyaqtı. Men vice-ministrdiñ mälimdemesi oralmandar turalı soñğı kezderi köbeygen jağımdı jañalıqtarğa qarımta jasalğan aqparattıq şabuıl dep esepteymin.

Köşi-qonnıñ toqtauına, qazaqtardıñ kelmeuine, köbeymeuine müddeli bir top Ükimettiñ özinde otır. Oralmandardıñ jolın tosuğa, qazaqtardıñ birikpeuine qarsı zañdar sol ıqpaldı toptar tarapınan qabıldandı. Ärine, bwl zañdardı qabıldau üşin olar aqparattıq mümkindikti keñinen paydalandı. Aqparattıq qwraldar, qoğamdıq wyımdar arqılı oralmandardı qoğamğa tiimsiz, jağımsız etip körsetip baqtı. Ekonomika jäne byudjetti josparlau ministri Erbolat Dosaevtıñ köşi-qon men eñbek migranttarı turalı şığarıp otırğan zañnamalarınan osınday bağıt bayqalıp qaladı. Vice-ministr Mädina Äbilqasımovanıñ mälimdemesi küdik tudıradı. Ol mälimdemeden men derek közin köre almadım. Bwnday zertteu qaşan, qayda, qalay jasağan? Kimniñ qanday jwmısqa ornalasqanı turalı bizde monitoring joq deydi, solay deydi de, öz sözine özi qayşı keledi. Monitoring jasalmasa bilimdi adamdar kelmey jatqanın qalay bilip otır?! Qanday statistikağa süyengen?!

2007 jıldan beri «Oralman» elektrondı bazası jwmıs isteydi. Ol jerde mälimetter biraz tiyanaqtı. Statistika jürgizu qiın emes. Alayda bwl baza da bükil 23-24 jılğı jağdaydı sipattap bere almaydı. Olar sırttan kelgen oralmandardıñ sanın ğana emes, olardıñ elge kelgennen keyingi tabiği ösimin de aytuı kerek. Jiırma jıldan beri qaray kelip jatqan qandastar demografiyamızğa aytarlıqtay üles qosıp otır emes pe. Oralmandardıñ jaqsı jağı aytıla bermeydi, qoğamdıq orındarda bolsın, Ükimet tarapınan bolsın ılği da jağımsız etip körsetkisi keledi. Kerisinşe, oralmandardıñ az degende 70 payızında arnaulı jäne joğarğı bilim bar. Nege deseñiz, qandastarımız twrıp kelgen körşi elderdiñ bilim jüyesi bizden älde qayda sapalı ekenine eşkimniñ dauı joq. Ükimet oralmandardıñ eñbek küşin paydalana bilmeydi. Bizdiñ elde körşi elderden kelip, näpaqa tauıp jürgen eñbek migranttarı köp. Olardan göri qandastarımız köptep orala berse qay jağınan bolsa da memleketke tiimdi emes pe äri eñbek küşi äri demografiyamız jaqsara tüsedi. Ukrainadağı jağday äser etken boluı kerek, bilik qazaqtar turalı qayta oylanıp, basqaşa şeşim qabılday bastadı. Endi qolınan tük kelmese de qazaqtardıñ kele bergeni, köbeye bergeni olarğa tiimdirek bolatını anıq. Halıq sanınıñ arta tüskeni bilikke qay jağınan bolsa da tiimdi.

Qazaqtardıñ elge oraluı intelektualdıq jäne ekonomikalıq jağınan da elge ölşeusiz üles qosa beretin boladı.

Nwrğali Nwrtay

Abai.kz

0 pikir