Jeksenbi, 17 Qaraşa 2019
Qoğam 5858 0 pikir 1 Şilde, 2014 sağat 11:02

Qandastar: «Eki anıqtama», «Bir tentireu», «Qamalu jäne sottalu»

Keşe ğana, yağni 29 mausımda,  «Abay», «Qamşı», «Altı Alaş» portaldarında Qıtaydan oralğan qandastarımızdıñ «Twraqtı twruğa» rwqsat ala almay qayta köşip jatqandığı turalı aqparat taradı.  (http://abai.kz/post/view?id=1101 )

Soñğı jıldarı Elbasınıñ da, eldiñ de müddesi elenbey qalıp jatır. Büginde Astanada da «Oralman kuäligin» ala almay, twraqtı tirkeuge twra almay jürgen qandastarımız şwbırıp jür. Öz küşterimen kelgen ağayın qisınsız qwjattar sebebinen twraqtı tirkeuge twra almaydı. Al twraqtı tirkeuge twra almağandardıñ Iqtyarhat ta, Azamattıq ta ala almaytını belgili. Sonımen, tabannan tozğan qandastarımız viza uaqıtı bitisimen «Zañsız kelimsek» atanıp,  qaytuğa mäjbür. Tipten twraqtı tirkeuden ümittenip, tirkeu uaqıtın ötkizip, sottalıp jatqandarı da bar. Qazir bwrınğıday «Eskertu beru» degen joq. Tikeley qamaladı nemese sotqa jiberiledi.  

Qazaq Ükimeti qıtaylarğa barınşa mümkindik jasap jatır. Atap aytqanda,  mıñdağan gektar jerdi berip, jwmıstarın döñgeletulerine  barlıq mümkindik jasağan. Onıñ üstine olardıñ Qazaqstanda qaluına da zañ kedergi emes. Tek 5 jıl twraqtı twrsa boldı, aqşalarınıñ köptigin körsetip – aq Qazaqstan azamatı atana aladı. Sebebi, olarğa «Iinvestor» degen jeñildik beriledi. Bwl jeñildikti kez-kelgen qıtay ala alatının bilgen dwrıs.

Al, qandastarımızdıñ Qazaqstanda jwmıs jasauı twr ğoy,twraqtı qaluı qiın bolıp baradı.

Esteriñizge sala keteyik, Qazaqstan Respublikası Ükimetiniñ 2014 jılğı 20 naurızdağı № 248 qaulısı köşi-qon mäselesine qatıstı kedergilerdi joyuğa ülken septigin tigizdi. Atap aytsaq:

Azamattıq alu üşin Qazaqstanda twru 1 jılğa qısqardı; qandastarımızdıñ elimizdiñ qay öñirine baratındarına qaramay, oralman märtebesi  beriletin boldı; Azamattıq aluda qarastırılğan mindetti tölemnen bosatıldı; Ükimet belgilegen 7 aymaqqa baratındarğa memleket tarapınan äleumettik paket qarastırılıp, memlekettik ataulı kömekter men jaldamalı üyge ie boludıñ mümkindigi tuıp jatır. Alayda sonan beri 3 ay uaqıt ötsede eşqanday nätije joq. Tek söz jüzinde qalıp otır.

Şındığın aytqanda,  joğarıdağı mümkindikterge ie boludıñ alğı şartı – twraqtı tirkeuge otıru. Qazirşe, Qıtaydan oralğan qandastarımız  üşin bwl – qiyamettiñ qıl köpiri bolıp twr.

İşki İster Ministrligi qandastarımızğa qoyğan kedergini alıp tastamay otır. Naqtı zañ jüzinde Qıtaydan oralğan qandastarımızdıñ Qazaqstanğa oraluına mümkindik joq.  Twraqtı tirkeuge twru üşin qajetti qol jetpeytin nemese qol jetkizuiñ qiın qwjattar jetip artıladı. Bwl, äsirese, qıtaydıñ aranına ketip bara jatqan qandastarımız üşin auır tiip twr.

Qandastarımızdı «Twraqtı tirkeuge twrğızu» mäselesimen Qazaqstan Respublikasınıñ İşki İster Ministrliginiñ qwramındağı Köşi-qon policiyası aynalısadı. Atalğan policiyanıñ qazirşe bwl mäselede Ükimetpen de,  Qıtaydıñ Qazaqstandağı Elşiligimen de birlesip jwmıs istey almay otırğanı belgili.

Qısqasın aytqanda,  Qıtaydan keletin qandastarımız üşin zañdıq sipatı anıqtalmağan  eki «Anıqtama»,  «bir tentireu», «Qamalu nemese sottalu»  bar. Olay deytinimiz – «anıqtamalardı» alu jäne beru jağında eki eldiñ zañdıq negizderi qarastırılmay, özara qarama-qayşılıq tuuda. Al onıñ zardabın qarapayım halıq tartadı.

 «Sottalmadı» degen anıqtama. Onsızda Qıtay ükimeti sottalğan adamdarğa tölqwjat berudi «zañ jüzinde tıyım salğan». Qazaqstan tarapı Qıtaydıñ Qazaqstandağı Elşiligi arqılı bwl mäseleni anıqtamay otır.

 «Qıtay azamattığınan şıqqanı turalı anıqtama» kerek. Bwl anıqtamanı alu üşin Qıtay tarapı «şeteldiñ azamattığın alğandığı turalı anıqtamanı» talap etedi. Bwl eki eldiñ köşi-qon mäselesinde üylespey kele jatqan qarama-qayşılıqtıñ biri.  Eki ortada qandastarımız osı sebepten Qazaqstan aumağında twraqtı tirkeuge twruğa zañdıq twrğıda mümkindik ala almay otır. Alğan künniñ özinde zañ jüzinde qılımıstıq jauapkerşilikke deyin aparatın qayşılıqtı mäsele.

«Tentireu». Osı anıqtamalardı alu üşin tağı da Qıtaydıñ Qazaqstandağı elşiligine jüginu kerek. Är kämeletke tolğan bala elşilikke özi kelui kerek. Söytip, mıñdağan qazaq alıstağı auıl-aymaqtan jinalıp, «öşiretke» twrıp, bir japıraq orısşa «spravka»  üşin aqşaların şaşıp, tabanınan tozuı kerek. Bwğan ükimettiñ qwlıqsızdığı adamdı namıstandıradı äri jigeriñdi jasıtadı.

«Qamalu nemese sottalu ». Sonımen tabannan tozıp, twraqtı tirkeuge twra almağan qazaqtar viza uaqıtı bitken soñ «zañsız kelimsek» atanıp, qamauğa alınadı,olarğa ayıppwl salınadı. Uaqıtı wzaqtar sotqa jiberiledi.

Qazaqtıñ qazirgi hali osı...  Köşip kelgen ağayındı tabandarınan tozdırmay oraza ayında Ükimet pen Prezidenttiñ mañayındağılar obal-sauaptı da oylasa eken degen tilegimiz bar.

 

Altay Bwqarbaev

Abai.kz

0 pikir