Särsenbi, 23 Qazan 2019
Qoğam 4403 0 pikir 31 Naurız, 2014 sağat 16:58

QAZAQSTAN HALQI YADROLIQ JARILISTIÑ QWRBANINA AYNALUI MÜMKİN

Qazaqstan Respublikasınıñ Qorğanıs ministri 
Ä.R. Jaqsıbekovke

Qwrmetti Ädilbek Rıskeldiwlı!

Osı jıldıñ 5-naurızında Reseydiñ RS-12M "Topol'-M" ballistikalıq raketası äskeri jattığu negizinde Qazaqstannıñ «Sarı- Şağan» äskeri poligonındağı nısanağa tidi. "Topol'-M" raketası Reseydiñ negizgi yadrolıq küşteriniñ strategiyalıq qaruı ekeni belgili. Üş satılı, qattı otınmen wşatın raketanıñ wşu wzaqtığı 11 kilometr jäne ol salmağı 550 kilotonna bolatın termoyadrolıq qarudı nısanağa jetkizedi.

Resey Federaciyası wzaq jıldar boyı RS-12M "Topol'-M", RS-24 «YArs» siyaqtı ballistikalıq raketaların Kamçatka tübegindegi «Kura» äskeri poligonında sınaytın. 2005-jıldan bastap "Topol'-M" balistikalıq raketası Reseydiñ «Kapustin YAr» poligonınan Qazaqstannıñ «Sarı-Şağan» äskeri jattığu alañına jiberile bastadı.

Sebebi, Kamçatkadağı «Kura» poligonına wşırılğan raketalardı AQŞ-tıñ Alyaskadağı qwrılğıları baqılay aladı eken. Al «Kapustin YAr»-dan «Sarı-Şağanğa» wşqan raketanı tek Resey äskerileri ğana baqılaydı. Osığan baylanıstı RS-12M "Topol'-M", RS-24 «YArs» siyaqtı yadrolıq oqtwmsıqtı raketalar Qazaqstan jerinde sınala bastadı.

Keybir aqparat közderiniñ jazğanına süyensek,  2013 jılı mwnday sınaq-jattığular birneşe ret qaytalanğan. Ötken jıldıñ qaraşa, jeltoqsan aylarında birnişe ret "Topol'-M" raketası sınalğan.
Al, jaqında, dälirek aytsaq, 27 naurızda Reseydiñ MN-300 meteorologiyalıq raketası Batıs Qazaqstan oblısı, Bökeyorda audanı aumağında ornalasqan Şwnğay auılı mañına qwladı. 
Birinşiden, RS-12M, "Topol'-M", RS-24, «YArs» siyaqtı raketalar yadrolıq qaru bolıp esepteledi.

 Ekinşiden, jattığu kezinde raketağa yadrolıq qaru ornatılmadı degenniñ özinde olardı wşıru üşin ballistit nemese nitraglecirindi tütinsiz oq-däri (poroh) paydalanıladı.

Ballistit otını jarılğan kezde odan türli himiyalıq ulı zattardıñ bölinip şığatını belgili. Bwl turalı Qazaqstannıñ belgili ğalımdarı S.S Ospanov, A.A. Ötebaev, T.N. Ibraev, R.D. Ospanova öz eñbekterinde bılay deydi: «Ballistittik oq-därilerdi alıs qaşıqtıqta janu kezinde şaşırauınıñ saldarın boldırmas üşin jaru arqılı joyıp otıru kerek. Piroksilindi oqtardı örteu arqılı joyadı. Ärine, bwl täsilder ekonomikalıq twrğıdan tiimsiz bolıp tabıladı. Eleuli kölemde joyılatın jarılğış materialdar auqımdı ulı zattar bölip şığaradı, bwl qorşağan ortağa zor ziyanın tigizedi». («Ballistitnıe poroha vsledstvie razbrasıvaniya ih pri gorenii na bol'şie rasstoyaniya, neobhodimo uniçtojat' vzrıvaniem. Piroksilinovıe poroha uniçtojayut sjiganiem. Estestvenno eti metodı yavlyayutsya ekonomiçeski necelesoobraznımi. Pri znaçitel'nom ob'eme uniçtojaemıh vzrıvçatıh materialov obrazuetsya ogromnoe koliçestvo toksiçnıh produktov, çto nanosit real'nıy vred okrujayuşey srede»)http://www.rusnauka.com/NIO_2007/Chimia/18484.doc.htm
Resey Federaciyasınıñ 1994 jılğı 21 naurızındağı N 223 ("O sertifikacii bezopasnosti promışlennıh i opıtno-eksperimental'nıh ob'ektov predpriyatiy i organizaciy oboronnıh otrasley promışlennosti, ispol'zuyuşih ekologiçeski vrednıe i vzrıvoopasnıe tehnologii") (SAPP RF. 1994. N 13. St. 999) qaulısında ballistittik raketalıq qattı otınnıñ qorşağan ortağa ziyandı ekeni körsetilgen.

Raketanı sınau kezinde yadrolıq oqtwmsıqtı paydalanbağannıñ özinde jarılıstardıñ saldarınan qazaqstandıq azamattardıñ densaulığına, qorşağan ortağa tigizer äseri orasan. Aldağı uaqıtta yadrolıq oqtwmsıqtardı da sınaqtan ötkizetinine eşkim kepildik bere almaydı. Onday jağdayda Qazaqstan halqı yadrolıq jarılıstıñ qwrbanına aynaluı mümkin.

Halıq narazılığın tudırıp otırğan tağı bir mäsele, Qazaqstan Resey Federaciyasınıñ 7 äskeri-sınaq poligonına paydalanuğa 12 millionnan asa gekter jerdi jalğa berip otır. 2012 jıldıñ 16 mamırındağı ministr Bolat Jämişevtiñ mälimdegenindey ol jerdi jalğa beru qwnı 24,7 million dollardı qwraydı eken. Sonda Qazaqstannıñ 1 gektar jeriniñ jalğa beru qwnı 2 dollardan säl asadı degen söz.

Sonımen birge Resey poligondarı ornalasqan aymaqtardağı eldi mekenderdiñ twrğındarınıñ ömirin, densaulığın, mülkin saqtandıru isi de qolğa alınğan emes. Bwl barıp twrğan soraqılıq.

Osığan oray, joğarıda aytılğan mäselelerdi nazarğa ala otırıp, Qazaqstan Respublikası Konstituciyasınıñ 31-babına säykes:

Birinşi, 1994 jılğı 6 qazandağı Qazaqstan Respublikası men Resey Federaciyası arasındağı Äskeri ıntımaqtastıq turalı şarttı, (O ratifikacii Dogovora mejdu Respublikoy Kazahstan i Rossiyskoy Federaciey o voennom sotrudniçestve), 1995 jılğı 20 qañtarda qol qoyılğan «Qazaqstan Respublikası men Resey Federaciyası arasındağı Sarışağan sınaq poligonın paydalanu men jalğa beru şarttarı jäne Priozersk qalasınıñ tirşilik äreketin qamtamasız etu turalı Kelisimdi» (Soglaşenie mejdu Respublikoy Kazahstan i Rossiyskoy Federaciey ob usloviyah ispol'zovaniya i arendı ispıtatel'nogo poligona Sarı-Şagan i obespeçeniya jiznedeyatel'nosti g. Priozerska) jäne 2013 jıldıñ 28 qaraşasında qol qoyılğan josparlı sınaqtar jürgizu turalı eki el Qorğanıs ministrlikteri arasındağı kelisimnen bir jaqtı bas tartudı talap etemiz.

Ekinşi, Resey Federaciyası barlıq äskeri raketaların Kamçatka tübegindegi «Kura» äskeri poligonında sınauına qol jetkizudi talap etemiz.

Üşinşi, QR Densaulıq saqtau, Qorşağan orta jäne su resurstarı ministrligimen birlese otırıp, äskeri raketalardı sınau men olardıñ apatqa wşırauınan adam densaulığına jäne qorşağan ortağa keltirilgen ziyan kölemin anıqtaudı jäne onı aqparat qwraldarında jariyalaudı talap etemiz.

Osı atalğan hatqa QR zañnamalarına säykes jan-jaqtı jauap beruleriñizdi swraymız.

Qwrmetti oqırman osı aşıq hatqa QOLDAP QOL QOYIÑIZDAR! ZAÑDI TWLĞALARDIÑ QOLIN JINAP JATIRMIZ!

Maqsat İliyaswlı

Abai.kz

0 pikir