Beysenbi, 17 Qazan 2019
Jañalıqtar 2244 0 pikir 30 Qırküyek, 2009 sağat 06:57

Aqberen Elgezek. Aldanğan halıqtar wyımı

 Ötken aptada Birikken Wlttar Wyımınıñ kezekti 64-şi sammiti jwmısın bastadı. Bwl sammit adamzat tarihınıñ eñ bir qiın-qıstau kezeñinde ötip jatır. Azıq-tülik, energetikalıq jäne ekonomikalıq dağdarıs kezinde häm twmau pandemiyası örşip twrğan uaqıtta wyımdastırılğan bwl jahandıq jiındı - tarihi basqosu dep atauğa tolıq negiz bar.

 BWW-nıñ Bas hatşısı Pan Gi Mun sammittiñ aşılu saltanatında: «Bügingi tañda planetanıñ nazarı bizge auıp otırğanı tañqalarlıq jağday emes, sebebi biz öte bir kürdeli kezeñde bas qosıp otırmız» - dedi. Sonımen qatar, Bas hatşı mwnday aumalı-tökpeli zamanda köptaraptı diplomatiyanıñ ruhın tiriltuge jäne wjımdıq is-äreketterdi jandanıruğa ülken serpin berilu qajet dep esepteydi. «Wlttar basşısınıñ» bwlay aytuına halıqaralıq sayasatta orın alıp jatqan san-aluan teketirester sebep bolıp otırğanı belgili.

 Atalıp otırğan sammit jalpıadamzattıq mäselelerdi şeşuge jinaldı. Ol eñ aldımen, Jer betindegi apattıq jağdaylarğa alıp kelui ıqtimal klimattıq özgerister mäselelesi. Sammittiñ kün tärbindegi tağı bir bastı taqırıptardıñ biri - yaderlıq qarudı şekteu men kedeyşilikpen küres.

Tarihqa «BWW-nıñ 64 sammiti» retinde enip ülgirgen jiında atalğan mäseleler qanday şeşimderin taptı degen swraqtarğa jauap berip körelik.

 Ötken aptada Birikken Wlttar Wyımınıñ kezekti 64-şi sammiti jwmısın bastadı. Bwl sammit adamzat tarihınıñ eñ bir qiın-qıstau kezeñinde ötip jatır. Azıq-tülik, energetikalıq jäne ekonomikalıq dağdarıs kezinde häm twmau pandemiyası örşip twrğan uaqıtta wyımdastırılğan bwl jahandıq jiındı - tarihi basqosu dep atauğa tolıq negiz bar.

 BWW-nıñ Bas hatşısı Pan Gi Mun sammittiñ aşılu saltanatında: «Bügingi tañda planetanıñ nazarı bizge auıp otırğanı tañqalarlıq jağday emes, sebebi biz öte bir kürdeli kezeñde bas qosıp otırmız» - dedi. Sonımen qatar, Bas hatşı mwnday aumalı-tökpeli zamanda köptaraptı diplomatiyanıñ ruhın tiriltuge jäne wjımdıq is-äreketterdi jandanıruğa ülken serpin berilu qajet dep esepteydi. «Wlttar basşısınıñ» bwlay aytuına halıqaralıq sayasatta orın alıp jatqan san-aluan teketirester sebep bolıp otırğanı belgili.

 Atalıp otırğan sammit jalpıadamzattıq mäselelerdi şeşuge jinaldı. Ol eñ aldımen, Jer betindegi apattıq jağdaylarğa alıp kelui ıqtimal klimattıq özgerister mäselelesi. Sammittiñ kün tärbindegi tağı bir bastı taqırıptardıñ biri - yaderlıq qarudı şekteu men kedeyşilikpen küres.

Tarihqa «BWW-nıñ 64 sammiti» retinde enip ülgirgen jiında atalğan mäseleler qanday şeşimderin taptı degen swraqtarğa jauap berip körelik.

Wyımnıñ Bas hatşısı bwl sammitke jaqsı dayındalğanı körinip-aq twrdı. Äsirese, klimattıñ jıldan-jılğa özgeriske wşırap, jer betinde jılu procesi üdep bara jatqanı Pan Gi Mundı qattı alañdatıp jürgeni bayqalıp qaldı. Üstimizdegi jıldıñ qırküyek ayındağı Norvegiyağa jasağan saparın Bas hatşı Şpicbergen arhipelagında jalğastırğan bolatın. Bwl arhipelagta Pan Gi Mun klimat özgerisiniñ saldarın Soltüstik polyustegi körinisterin, sol jerde qızmet atqarıp jatqan ğalımdarmen birlesip, zerttep qayttı.

Alıp mwzdıqtardıñ jıldam erip jatqanı Bas hatşığa qattı äser etken körinedi. Öziniñ bayanadamasında Pan Gi Mun wlt köşbasşıların Jer planetası bolaşağı men adamzat näsiliniñ keleşegi üşin birlesip küresuge şaqırdı. Bir sözinde Bas hatşı «Bizdiñ mwzdıqtardıñ eruin toqtatuğa bağıttalğan qadamdarımız olardıñ eruinen tım bayau jasalıp jatır» - dep mälimdedi.

 Tabiğat Täñir jaratqan mezetten bastap özine tän üylesimdi damu jolmen kele jatqan. Bwl üylesimdilik pen tepe-teñdikti bwzğan tirşilik ieleriniñ işinen jalğız adam balası kinäli. Klimattıñ özgerui, tabiği apattıq jağdaylar adamzat öndiristik revolyuciya däuirin tudırğan uaqıttan bastaldı. Bwl mäsele köptegen halıqaralıq jiındarda köterilip jürgenmen ortaq şeşimge kelip, barlıq memleketterdi bwl şaruağa mindetteytin qwjattar alayda osı künge deyin qabıldanbay kelgen.

 Qıtay öz kezeginde 2020 jılğa deyin ortanı lastau kölemin edäuir payızğa kemitetinin mälimdedi. Japoniya öndiris qaldıqtarın azaytıp, damuşı elderde jürgizilip jatqan «jasıl» tehnologiyalardı qarjılandırudı qolğa aluğa uäde berdi. Alayda Qıtay da Japoniya da naqtı sandardı aytudan qorıqtı. Sebebi, zerttelmegen düniege pälenbay qarjı jwmsaymız deu kez kelgen el üşin dağdarıs zamanında qauipti bolmaq.

AQŞ klimattıq özgeristermen küresuge bağıttalğan barlıq şaralarğa atsalısatının bildirdi. Franciya osı mäselege qatıstı öz jerinde arnayı sammit wyımdastıruğa dayın ekendigin körsetti. Kip-kişkentay Mal'divı memleketiniñ özi 2020 jıldıñ qarsañında auağa kömirqışqıl gazın şığarudı tıyamız dep belsenip otır.

 Atalğan memleketterdiñ öz moyınına mwnday mindettemelerdi aluı Pan Gi Munmen aldın-ala jürgizilgen kelissözder nätijesinde jüzege asıp otırğandığı belgili. Sebebi, planeta tarihında tabiğattı qorğau men klimattı tepe-teñdik deñgeyine qayta keltiru mäselesi birinşi ret osınday deñgeyde talqılanıp, şeşim qabıldandı. Al, mwnday şaralardı jüzege asıru üşin Qıtay men Japoniya siyaqtı industrialdıq elderdiñ kelisimi qajet.

Pikir-talastardıñ nätijesi Birikken Wlttar Wyımı klimatqa qatıstı arnayı Rezolyuciya qabıldadı.

 Sammittiñ kelesi bir özekti mäselesi - yadrolıq qarudı taratpauğa bağıttalğan şaralar. Bwl mäseleni talqılauğa şığarudan bwrın, sammitke keletin basşılar Pan Gi Munnıñ The Guardian basılımında jarıq körgen bağdarlamalıq maqalasımen tanısıp şıqtı. Atalğan maqalada BWW basşısı yaderlıq qarusız beybit ömir süretin älemdi ornatuğa bağıttalğan birqatar şaralardı wsındı. Pan Gi Mun maqalasında bwl mäsele onıñ jeke adam retinde tolğandıratının qadap ayttı. Bas hatşınıñ otanı - Oñtüstik Koreya XX ğasırda bolğan soğıstarda qanşama ret osı qarudıñ öz jerinde jarıluı qauipiniñ aldında twrğan bolatın. Alayda, bwl qauip Aziya aymağına ğana tän emes dep esepteydi maqala avtorı.

 YAderlıq qarudı taratpau jönindegi kelisim bar bolğanmen bwl mäsele äli de özekti bolıp otır. Bügingi tañda älemde 26 mıñ oqtwmsıq bar eken. Älem boyınşa qorğanıs şaralarına jwmsalğan qarjınıñ jalpı kölemi 1,3 trln. dollardı qwrasa, AQŞ-tıñ yaderlıq arsenalın wstap twru üşin 6,89 trln. dollar kölemindegi qarjı jwmsalatın körinedi. Bwl degenimiz adam balasınıñ basqanı oylamasa da, soğısuğa dayın otıruğa ädettengenin körsetetin jağday.

Sonımen joğarıda aytılğan maqalasında Pan Gi Mun yaderlıq qarusızdardıruğa bağıttalğan 5 baptan twratın jeke josparın wsınıp otır. Sammitte osı jospar qızu talqığa tüsti. Köptegen talas-tartıstıñ nätijesinde Birikken Wlttar Wyımınıñ Qauipsizdik Keñesi arnayı rezolyuciya qabıldadı. Alayda, osı bağıtta señ qozğaldı dep aytuğa äli erte sekildi.

 Konstantin Kuşner degen orıs aqını kezinde osı wyım twralı: «BWW - aldanğan halıqtar wyımı» - degen eken. Onıñ astarında planeta aldında ädemi söylep, közboyauşılıqpen aynalısıp otırğan alpauıt elderdiñ ambiciyaları men olardı jüzege asıru joldarın retteu üşin jinalatın tağı da bir süyegi älsiz birlestik häm barlıq adamzattqa dauısı jetetin miñber degen oy jatır.

Osı jolı da qanşama memleketttiñ basın qosıp, özekti mäselelerdi kün tärtibine qoyıp, jiın ötkizgenmen Birikken Wlttar Wyımı nätijesinde eşnärse şeşe almaytın, şeşkisi kelmeytin qauqarsız wyımğa aynalıp bara jatqanın bayqattı.

0 pikir