Särsenbi, 11 Jeltoqsan 2019
Jañalıqtar 2251 0 pikir 29 Naurız, 2013 sağat 09:17

LOBBISTER MAZASIN ALĞAN MINISTR elimizde 100 JOO ğana qalatının ayttı

Juırda Ükimet üyinde ötken jiında «bas mwğalim», yağni Bilim jäne ğılım ministri Baqıtjan Jwmağwlov özine qarsı jwmıs istep jatqan lobbisterge ökpesi barın jetkizdi. Lobbisterdiñ qarsı şabuılğa şığuınıñ sebebi, Bilim jäne ğılım ministri jekemenşik joğarı oqu orındarın jabamın degen edi. Ministrdiñ bwl äreketinen keyin milliardtağan qarjı tauıp otırğandar öre türegelip, qarsı şıqqanın da aytqan edi. Bwl jolğı jiında ministr biik lauazımdı lobbisterdiñ esimderin ataudıñ az-aq aldında qaldı. Tilşi qauımnıñ bilgisi kelgenimen, ministr mırza «atın atap, tüsin tüstey» qoymadı.
Ükimet üyinde ötken jiında ministr B.Jwmağwlov mırza aldağı uaqıtta qazaqstandıq joğarı oqu orındarınıñ sanı tağı qısqaratının jetkizdi. Ministr öz sözinde: «Elbasınıñ tapsırması boyınşa joğarı oqu orındarın oñtaylandıru jürgizilude. Büginde olardıñ sanı 149-dan endigi 136-ğa deyin qısqartıldı. Täjiribe körsetkenindey, kommerciyalıq joğarı oqu orındarınıñ köpşiliginiñ bilim beru sapası sın kötermeydi. Sondıqtan tayaudağı 3 jıl işinde olardıñ sanın 66-dan 30-ğa deyin qısqartu josparlanuda», - deydi.

Juırda Ükimet üyinde ötken jiında «bas mwğalim», yağni Bilim jäne ğılım ministri Baqıtjan Jwmağwlov özine qarsı jwmıs istep jatqan lobbisterge ökpesi barın jetkizdi. Lobbisterdiñ qarsı şabuılğa şığuınıñ sebebi, Bilim jäne ğılım ministri jekemenşik joğarı oqu orındarın jabamın degen edi. Ministrdiñ bwl äreketinen keyin milliardtağan qarjı tauıp otırğandar öre türegelip, qarsı şıqqanın da aytqan edi. Bwl jolğı jiında ministr biik lauazımdı lobbisterdiñ esimderin ataudıñ az-aq aldında qaldı. Tilşi qauımnıñ bilgisi kelgenimen, ministr mırza «atın atap, tüsin tüstey» qoymadı.
Ükimet üyinde ötken jiında ministr B.Jwmağwlov mırza aldağı uaqıtta qazaqstandıq joğarı oqu orındarınıñ sanı tağı qısqaratının jetkizdi. Ministr öz sözinde: «Elbasınıñ tapsırması boyınşa joğarı oqu orındarın oñtaylandıru jürgizilude. Büginde olardıñ sanı 149-dan endigi 136-ğa deyin qısqartıldı. Täjiribe körsetkenindey, kommerciyalıq joğarı oqu orındarınıñ köpşiliginiñ bilim beru sapası sın kötermeydi. Sondıqtan tayaudağı 3 jıl işinde olardıñ sanın 66-dan 30-ğa deyin qısqartu josparlanuda», - deydi.
Ministrdiñ sözine süyensek, keleşekte JOO-larğa qoyılatın talaptar da küşeyetin siyaqtı. Bwdan bılay bilim ordaları bastı-bas­tı üş kriteriy boyınşa bağalanatın boladı. YAğni «materialdıq baza», «oqıtuşılıq qwram» jäne «bitiruşi tülekterdiñ jwmıs beruşiler arasında qanşalıqtı swranısqa ie bolatını» eskerilmek. Osığan oray, ministrlik egjey-tegjeyli zertteuler jürgizip jatqan siyaqtı. Äri jekelegen joğarı oqu orındarında bilim alıp jatqan studentterdiñ de jağdayı eskeriletinin aytadı ministr.
Ministr: «Elbası oqu orındarın öñir­­­lerdiñ qajettiligine qaray mamandandıru turalı tapsırma bergen bolatın. Sondıqtan memlekettik joğarı oqu orındarı da oñtaylanatın boladı! Nätijesinde, tayaudağı 2 jılda elimizde jalpı sanı şamamen 100 ğana JOO qaladı. Bwl bizge damığan elderde qabıldanğan halıq sanına şağatın körsetkişke qol jetkizuge mümkindik beredi», - deydi.
Ministrdiñ aytuınşa, joğarı bilim salasındağı barlıq qısqarular men biriktiruler qorıtındısında elimizdiñ keybir oblıstarında bir ğana memlekettik jäne bir ğana jekemenşik joğarı oqu ornı ğana qalatın boladı.
Jiınnan soñ, ministr jurnalisterdiñ saualdarına jauap bergen edi. Jurnalisterdi mazalağan saual «lobbister» ekeni belgili. Jekelegen oqu orındarınıñ soñında kim twr? Äri ol oqu orındarınıñ jabıluına kim qarsı degen saualdarğa ministr: «JOO-lar sanı eşbir oylastırusız-aq qısqartıluda» degen öte ülken sın aytıluda. Bwl - dwrıs emes. Barlığı oylastırılğan, eseptelgen. Mäsele basqada! Ärbir joğarı oqu ornınıñ artında Astanadağı äldekim twr. Sonıñ müddelerin «lobbilaydı». Ondaylar deputattıq korpustıñ arasında da bar, ondaylar Ükimette de bar. Olar tipti barlıq ortalıq organdarda jür! Ol kisiler özderiniñ JOO-ların bizdiñ qısqartpauımızdı ditteude. Bwl endi eşkimge de qwpiya emes!», - dedi.
Joğarı oqu orındarınıñ qısqartıl­ğanı da dwrıs şığar. Bir jağınan, oquğa töleytin qarjısı az qarapayım halıqtıñ eñ aldımen tañdauı da jekelegen joğarı oqu orındarına tüseri belgili. Jekemenşik oqu ornın bitirgen balanıñ «diplomı» qızmetke ornalasuına jaramay qalıp jatatındarı da kezdesedi. Bwl degeniñiz tört jıl boyı oqığan bilimiñiz «zaya» ketti degen söz.
Al ministr älem­dik täjiribe damığan elderde 1 mil­lion twrğınğa şaqqanda ortaşa eseppen 6 joğarı oqu ornınan kelui qajettigin aytadı. YAğni 17 milliondı 6-ğa köbeyt­sek, şamamen 100 JOO şığadı. Demek, Qazaqstanda 100 joğarı oqu ornı boluı kerek!» degendi aytadı. Joğarı oqu orındarınıñ qısqartılıp, sapalı universitetterdiñ qalğanı da dwrıs şığar. Öytkeni joğarıda özimiz mısalğa keltirgen kriteriylerge kez kelgen jekelegen joğarı oqu orındarınıñ say kele bermeytini tağı bar.
Alayda, Bilim ministrligi men JOO qojayındarı arasındağı qaq­tığıs oñay bolmaytın siyaqtı. Öytkeni 200 studenti ğana bar JOO ömir sürude. «Bwl joğarı oqu orındarı kezinde 30 mamandıq boyınşa licenziya alıptı! Sonda ärbir mamandıq bo­yınşa tek 5-6 adamnan ğana dayarlaytın bolğanı ğoy? Bwğan qalay jol beruge bo­ladı? Olardıñ oqıtuşılarınıñ da sa­pa­sı tömen, keybirinde studentter sol jekemenşik universitetti bitire sala, sol jerge wstaz bolıp qaladı. Olardıñ özderiniñ de biliminiñ sapası tömen. Bwl JOO-lar standartqa da, oqu sapasına da jauap bermeydi. Materialdıq bazası da naşar. Sol sebepti biz qazir osınday älsiz JOO-lardı biriktirudemiz. Söytip, olar özara küş biriktire otırıp, öñirlik iri jeke JOO-ğa aynaladı», - degen Baqıtjan Jwmağwlov bwl qadamdı Qazaqstan Prezidenti de qoldaytının, yağni keri şeginbeytinderin eskertti. «Bwl oñtaylandırudan halıq qorıqpauı kerek. Bwl jastarğa sapalı bilim beru üşin jasaluda», - deydi ministr. Qısqartılatın joğarı oqu orındarınıñ tizimi juıq arada belgili bolmaq. Osığan oray, jaqın künderi JOO rektorları jinalatın sıñaylı. Qısqartuğa baylanıstı arnayı qoğamdıq komissiya qwrılatın boladı. Ol komissiyanıñ qwramına belgili ğalımdar, deputattar, ataqtı pedagogtar kirmek. «Rektorlar bas qosatın jiında biz barlıq poziciya­larımızdı jayıp salamız. Jiın aşıq ötedi, halıq qay universitettiñ sapasız bilim beretindigin bilui kerek. Osınıñ bärin sol jerde aytamız!» - dedi ministr.
«Oñtaylandıru» processi jürgizilgeni qajet-aq. Degenmen, bwl jerde zardap şegetin tağı da qarapayım halıq siyaqtı. Qarjısı köp, qaltası tolı baylar balaların qayda oqıtamız dep bas auırtpaydı. Öytkeni kez kelgen şet eldik joğarı oqu orındarında balasın oqıtuğa mümkindigi bar. Memlekettik joğarı oqu orındarınıñ oqu aqısı qımbattap ketken. Qımbat bağanı kez kelgen şaruanıñ qaltası kötere bermeytini tağı bar. Sonda jüz joğarı oqu orındarında kimder oqitın boladı? Ministrlik osı twrğıdan kelgende, qarapayım şaruanıñ da qamın oylağanı jön şığar.

Gülzina Bektasova

"Türkistan" gazeti

0 pikir