Seysenbi, 22 Qazan 2019
Jañalıqtar 2215 0 pikir 29 Naurız, 2013 sağat 09:11

Jat jwrttağı bes million qandasımızdıñ elge oralu sezimine selkeu tüsirip almayıq!

QR Prezidenti N.Nazarbaevqa

QR prem'er-ministri S.Ahmetovke

 

Älemniñ 40-qa tarta elinde 5 millionnan astam qandasımız twradı. Olardıñ 1 millionı atajwrtına oraldı dep börkimizdi aspan­ğa atıp maqtanğanımızben, 20 jılda tek olardıñ ösimi ğana oraldı. Demek, 5 mil­lion qandasımız ornınan qozğalğan joq degen söz.

"Bos jer jau şaqıradı" degen atadan qalğan asıl söz bar. Wlan-baytaq jerimiz älem kartasında 9-orında, al halqımız 16-aq millionnan asadı. Osı kieli jerimizdi qorğaytın, äri atajwrtı - qazaq eliniñ damuına qasıqtay qanı, şıbınday janı qalğanşa öz ülesterin ayamauğa ant etip otırğan jat jwrttağı qandastarımızdı köptep tartuımız kerek.

Körşi Qıtayda 1,5 mil­lionnan astam qandasımız twradı. Ol eldegi qazaq mektepteri qıtaytildi mektepterge aynalıp ketken. Endi kelesi 10 jılda, ol elden ana tilin tolıq bilmeytin, dübära qazaqtardı köptep kezdestiruimiz mümkin.

Qazirgi kezde köş toqtadı, onıñ da ärtürli sebepteri bar. Qıtay jağın alıp qarasaq:

1. Äleumettik jağdayı tömen otbasılarına ärtürli twrmıstıq järdemaqılar tağayındaudı iske asıruda.

2. Orta mektep bitirgen az sandı wlt oquşıların qıtaylar tığız qonıstanğan işki ölkelerge jiberip, olardı tegin oqıtuda.

QR Prezidenti N.Nazarbaevqa

QR prem'er-ministri S.Ahmetovke

 

Älemniñ 40-qa tarta elinde 5 millionnan astam qandasımız twradı. Olardıñ 1 millionı atajwrtına oraldı dep börkimizdi aspan­ğa atıp maqtanğanımızben, 20 jılda tek olardıñ ösimi ğana oraldı. Demek, 5 mil­lion qandasımız ornınan qozğalğan joq degen söz.

"Bos jer jau şaqıradı" degen atadan qalğan asıl söz bar. Wlan-baytaq jerimiz älem kartasında 9-orında, al halqımız 16-aq millionnan asadı. Osı kieli jerimizdi qorğaytın, äri atajwrtı - qazaq eliniñ damuına qasıqtay qanı, şıbınday janı qalğanşa öz ülesterin ayamauğa ant etip otırğan jat jwrttağı qandastarımızdı köptep tartuımız kerek.

Körşi Qıtayda 1,5 mil­lionnan astam qandasımız twradı. Ol eldegi qazaq mektepteri qıtaytildi mektepterge aynalıp ketken. Endi kelesi 10 jılda, ol elden ana tilin tolıq bilmeytin, dübära qazaqtardı köptep kezdestiruimiz mümkin.

Qazirgi kezde köş toqtadı, onıñ da ärtürli sebepteri bar. Qıtay jağın alıp qarasaq:

1. Äleumettik jağdayı tömen otbasılarına ärtürli twrmıstıq järdemaqılar tağayındaudı iske asıruda.

2. Orta mektep bitirgen az sandı wlt oquşıların qıtaylar tığız qonıstanğan işki ölkelerge jiberip, olardı tegin oqıtuda.

3. Qıtaydıñ Şıñjañ ölkesiniñ ortalığı Ürimji qalasındağı Qazaqstannıñ vizalıq tärtip böliminiñ bastan-ayaq qandastarımızğa vizanı kezekpen berip, äure-sarsañğa saluınıñ wzaq jıldarğa jalğasuı. Jäne Qazaqstan tarapınıñ ondağı elşilikteriniñ qandastarmen tığız baylanıs ornata almauı.

Joğarıdağı mäseleler ağayındarımızdıñ atajwrtına oraluına köp kedergi keltirude. Degenmen, tarihi otanı - Qazaqstanğa kelgisi keletinderdiñ sanı az emes. Olarda arman bar da, därmen joq. Qazaqstan jağı köşi-qon jwmısında qa­ğazbas­tılıqtan jäne türli kedergilerden arıla almay otır. Sondıqtan da el prezidenti men ükimetinen ötinerimiz:

1. QR Sırtqı ister ministrligi Qıtaydıñ sırtqı ister ministrligimen tığız baylanısta bola otırıp, ondağı qandastardıñ jwmısına oñ ıqpal jasauı kerek. Äsirese, Qıtaydıñ Ürimji qalasındağı Qazaqstannıñ vizalıq tärtip bölimi qazaqtarğa kezeksiz viza aşudı jäne köşi-qonına bağıt-bağdar silteudi jolğa qoysa.

2. Qıtay jağı söz jüzinde: "Biz Qazaqstanğa köşemiz deuşilerdiñ jolındağı barlıq kedergilerdi alıp tastağanbız" degenimen, şın mäninde oqu jasındağı balalarğa tölqwjat bermeydi. Endeşe, äke-şeşesinen balanıñ bölinip qaluı sındı halıqaralıq qwqıq normalarınıñ bwzı­luın qadağalau negizinde 6-16 jasqa deyingi oqu jasındağı balalardı ata-anasınıñ tölqwjatına birge tirkeudi qalpına keltirse (bwl tek Ile aymağında ğana atqarılıp otır).

3. Qıtaydıñ "qos tildi oqıtu" deytin bağdarlamasına säykes ondağı qazaq mektepteri jappay jabıla bastadı. QR Bilim jäne ğılım ministrligi Qıtaydağı qwzırlı organdarmen sanasa otırıp, olardıñ qazaqtığın saqtaudıñ ärtürli joldarın qarastıru qajet. Eñ qwrığanda, Qıtaydağı qandastarımızdıñ balaları mektepterde qoğamdıq pänderdi qazaq tilinde oqısa, al jaratılıstıq pänderdi qıtay tilinde oqıtsa da boladı.

4. Şeteldegi qandastarımız şekaradan öterde, alıp ötetin ärtürli auılşaruaşılıq qwral-jabdıqtarına, motorlı kölikterine, tehnikalarına Qazaqstan jağı keden salığın eselep aluın toqtatsa.

5. Qıtaydıñ Şıñjañ ölkesi Ürimji qalasınan "Qazaqstan mädeniet ortalığı" qwrılsa (Düniejüzi qazaqtarı qauımdastığı berip otırğan mälimet şınayı emes).

6. Qazaqstanğa oralğan qandastarımızğa, tirkeuden bastap azamattıq alu jäne tağı basqa jaqtardağı qağazbastılıq jeñildetilse. Izrail', Germaniya, Resey şeteldegi öz qandastarın köptep şaqıruda. Bizdiñ Qazaqstan nege qandastarın şaqıru, azamattıq beru, kömektesu, beyimdeu jağınan osı elderden artta? Olardıñ ozıq täjiribelerin nege ülgi etip almasqa!

7. Qandastarımızdıñ köpşiligi eginşi-malşı bolğandıqtan, olardıñ üy saluına äri egistik pen jayılım, jer telimderin aluına tiimdilikter jasalıp, tegin jer telimderi kezeksiz berilse. Qazirgi kezde auıl, audan äkimderine barsañız, jer 49 jılğa jalğa berilip ketken dep mañayına jolat­qısı kelmeydi. Nemese wzaq merzimdi tirkeuge alıp 5-10 jıl küttiredi.

8. Şetelden keletin qazaq studentterine kvota 2 payız (1400 oquşı) ğana, onı nege 5 payızğa kötermeske? Äri olardıñ universitetterde jürip, azamattıq aluı qamtamasız etilse. Söytip, universitetti bitire sala jwmısqa ornalasıp ketuine jol aşılsa.

9. Bwrınğı Işki ister ministrligine qarastı köşi-qon komiteti oralmandarğa azamattıq jäne kvota beru jwmısımen aynalısqan. Osı komitet azamattıqqa qwjat jinağan oralmandardan: twrğılıqtı eliniñ azamattığınan şığıp kel jäne sottalmadı degen qağaz äkel degen siyaqtı qandastarımızdıñ türğan eliniñ zañına qayşı keletin, qisınsız qağazdar talap etip, oralmandardıñ azamattıq aluına kedergi jasap keldi. Endigi eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministrligi osı keleñsiz jağdaylardı bolğızbaydı dep bilemiz. Tağı da ötinerimiz - ükimet janınan arnayı köşi-qon agenttigi qwrılıp, oralmanğa qatıstı barlıq jwmıstar osı agenttikke jüktelse.

10. Qazaqta "Şımşıq soysa da qasapşısı soysın" degen atalı söz bar, Köşi-qon komiteti nemese Düniejüzi qazaqtarı qauımdastığınıñ birinşi nemese ekinşi orınbasarı sözsiz elge oralğan oralman ökilinen şıqqan - jas, täjiribeli, batıl, ziyalı azamattardan boluı kerek. Sonda ğana Köşi-qon nemese "qauımdastıq" jwmısına jan bitip, şeteldegi qandastarımızben baylanısımız tereñdeydi. Äri atajwrtına, arıp-şarşap oralğan ağayınnıñ talap-tilekteriniñ iske asuına mümkindik tuıp, qwzırlı organdardıñ esigin tozdıratın eski ädetti bolğızbauğa boladı.

Joğarıdağı atalğan mäselelerdiñ mañızı zor bolğandıqtan, sizderdiñ osı hatpen tanısıp, bwl jayğa aralasuıñızdı, söytip, jat jwrttağı - jahandanu zamanında, assimilyaciyağa wşırau aldında twrğan 5 million qandasımızdıñ wlt retinde saqtalıp qaluına äri atajwrtına alañsız oraluına kömektesuleriñizdi ötinemiz.

Qayrat Baytollawlı, Respublikalıq "Otandas-el" qoğamdıq birlestiginiñ bas hatşısı; Maqswtqan Däleywlı, "Barköl bau-baqşa" seriktestigi, twtınu kooperativiniñ törağası; Qarqın Ramazanwlı, Qıtaydıñ Qazaqstandağı "Sinopik" kompaniyasınıñ bölim meñgeruşisi; Erbolat Şäripwlı, jeke käsipker; Baqıt Şağbanwlı, oralman jäne tağı basqalar.

«Jas Alaş» gazeti

0 pikir