Särsenbi, 13 Qaraşa 2019
Jañalıqtar 1348 0 pikir 27 Naurız, 2013 sağat 08:48

Sırım Dat. Şaşılğan tarı: Futbol men bolmıs

Birden aytayın, futboldıñ twraqtı janküyeri emespin. Degenmen, juırda Naurız merekesimen qabat kelgen qazaq-german futbolın tün ortası bolsa da wltşıldanıp otırıp, qarap şıqtım.

Birinşi bayqağanım, nemister de et pen süyekten jaralğan pendeler eken. Olar da biz sekildi sasıp, jantalasıp oynaydı eken. Ekinşiden, olardıñ oyını müldem bölek jäne ol sana men bolmısqa qatıstı ma dedim.

Ärine, namıs jağınan bizdiñ oyınşılar Astana-Arena stadionınıñ tündigin jelpildetken 30 mıñ körermenniñ duılınan ötpes pışaqtı qayraqqa janığanday amalsız küy keşti. Barların salıp baqtı. Biraq bolmıstan asıp qayda barasıñ?

Birden aytayın, futboldıñ twraqtı janküyeri emespin. Degenmen, juırda Naurız merekesimen qabat kelgen qazaq-german futbolın tün ortası bolsa da wltşıldanıp otırıp, qarap şıqtım.

Birinşi bayqağanım, nemister de et pen süyekten jaralğan pendeler eken. Olar da biz sekildi sasıp, jantalasıp oynaydı eken. Ekinşiden, olardıñ oyını müldem bölek jäne ol sana men bolmısqa qatıstı ma dedim.

Ärine, namıs jağınan bizdiñ oyınşılar Astana-Arena stadionınıñ tündigin jelpildetken 30 mıñ körermenniñ duılınan ötpes pışaqtı qayraqqa janığanday amalsız küy keşti. Barların salıp baqtı. Biraq bolmıstan asıp qayda barasıñ?

Nemister salğan jerden özderiniñ strategiyası men taktikasın bayqatıp otırdı: Alğaşqı 15-20 minöt işinde bir gol salu arqılı qarsılastıñ mısın basıp, özderi bir ruhani asuğa şığıp alu mindetine qamşı bastı. Aytqanday-aq, bar önerin sala otırıp, oğan jetip ülgerdi. Tipti, arağa säl ğana mezet ötpey jatıp, ekinşi goldı tağı da eleusiz sala saldı. Bılay qarasañ, nemisterdiñ jantalası sonşalıqtı bayqalmaydı, bizdiki - TJ ministrliginiñ ört söndiru bölimşelerine tän qım-quıt tirlik boldı da otırdı: qızıltanau jügiris, bir nemiske eki-üşeu jabılmasa jağday qiın. Söytip, alğaşqı kezeñniñ jartısına jeter-jetpeste 0:2 eseppen eñsemiz tüsti. Biraq obalına ne kerek oyınşılarımız özderi de, bizdi de dämelendirumen jürdi. Tipti, bir emes eki ret ayqın türde gol salu mümkindigi boldı. Nege tüspedi, golı qwrğır? Mäsele sonda!

Nemistiñ golı aldın ala eseptelgen, örilgen oyın tärtibine negizdelgen, bizdiki... dalbasa men «kalbasağa» negizdelgen, taktika joq, bolsa da jolşıbay ol taktikamız şaşılıp qaladı. Sebebi, onı jüzege asıru jüyesi qazaq futbolınıñ mindeti ğana emes, dağdısına, ädetine aynalmağan. Bizdegi dağdı - äupirim. Mäsele nemis ömir saltınıñ oylastırılğan önege men erejege qwrılğanında. Al, bizde önege de, ömir de bireudiñ jasandı erejesinde.

Şındıqtı ärirek aytsaq, futbol oyını komandanıñ ğana emes, wlttıq sana men mädeniettiñ körinisi. Ärine, balalıq şaqtan ayaqdoppen birge tuatın latınaamerikalıq futbol jüyesiniñ ornı özgeşe. Onda demokratiyalıq qoğam emes, futbol qoğamı äleumet pen mentalitettiñ negizin qwraydı.

Al, barınşa näzik äri salqınqandı evrofutbol evropalıqtardıñ sayasi-äleumettik sipatın futbolda da körsetip twr.

Birinşiden, ärbir futbolşı keminde qarsılas eki oyınşıdan öte alarlıq jeke-dara qabıletin şıñdağan - individualistik qoğamnıñ dağdısı! Ekinşiden, ärkim öz ornın joğaltpaydı, beynebir maşina motorınıñ tetigi sezinedi - komanda twtastay alğanda bir ağza!

Bizdegi jağday  - «dombıram ne deydi, men ne deyminniñ» körinisi: ärbir oyınşı öz aldına qarsılastıñ bir oyınşısın da aldap ötuge därmensiz, doptan birden ayırılıp qalatın bolğasın senimsiz jügiris; aldına tüsken dobı qwrğırdan tezirek qwtılğanşa asığıp, jaqtasına emes, dalağa teuip qwtıladı - jeke-daralıq qabilet şıñdalmağan! Bwl - bizdiñ qoğamnıñ bügingi bastı derti jäne dübaralıq sipatı!

Bizde ömir süru dağdısı qoğamnıñ är müşesiniñ sanası men jasampazdığın şıñdauğa emes, solardı basqaruşılardan auıspaytındığımen ölşenedi. Sonıñ körinisindey, ärbir futbolşı öz ornında jeke mindetin atqara almağandıqtan taktika da, strategiya da ädirä qalıp tınadı. Ärine, Bauırjan Jolşı sekildi oyınşılar namıspen eşteñe bitire almaydı, sebep - futbol ringtegi jekpe-jek emes, toptıñ bir ağzağa aynalıp oynauına arnalğan sayıs. Jäne de jeke-daralıq damımağan qoğamda onıñ müşeleri de bir-birin tüsinise almaydı. Onı bizdiñ futbolşılar oyınınan da kördik. Ärbir oyınşı jeke damığan kezde ğana tüysikpen, tipti äldebir tılsım baylanıspen öz  jaqtastarın ımmen-aq wğısıp, tekemettiñ türindey oyın örnegi tüziler edi.

Futbol oyını bizdiñ kündelikti eldi basqarudan da bayqaladı. Kapitan qanşa ayğaylasa da, onı basqası ne orınday almaydı, ne wqpastan lağıp ketedi bolmasa öz jayın küytteydi. Al, küştep, diktatpen oyın örnegin eşqaşan köktete almaysıñ. Futbol - demokratiyalıq oyın, futbolşı öz mindeti men qwqığın jaqsı bilumen birge, şeber meñgerui tiis. Al, onday orta joq jerde dağdı men qılıq qaydan bolsın. Sosın şeteldikterdi topırlatıp satıp alıp, köz boyamay qaytemiz.

Sondıqtan futboldı bizdiñ öz bolmısımızdan, daralıqtı tütip jeytin, köre almay, alğa tüskendi körikke otın etetin ortadan izdeu äzirşe qiın şarua. Tipti, Braziliyağa 26 emes, 96 balanı attandırsaq ta, olardı oynatatın - bizdiñ memlekettik jüye, al evrofutboldıñ jüyesi müldem bölek. Onda futbolğa äkim byudjetten qarjı bölmeydi. Bölse de onıñ möldirligi men wrlanbauı jäne dwrıs oyınşılardıñ, bapkerdiñ tañdaluı ülken swranısta. Bizde şe?... Bizde sol - bayağıday! Şaşılğan tarıday!

Abai.kz

0 pikir