Düysenbi, 18 Qaraşa 2019
Jañalıqtar 1783 0 pikir 25 Aqpan, 2013 sağat 07:46

El auzınan: Abay adamnıñ şeşeni boldı

Abaydıñ alğaşqı atqa minip, el sözine kirisip jürgen kezinde, nayman elinde jeti bolıs eldiñ bas qosqan bir wlı dübir jinalısı bolıptı. Sol jinalısqa tobıqtıdan bala bi Abay kelipti. Biler otırğan üyge salam berip kirip kelse, bwrınnan otırğan  juan qarın, egde biler Abaydı bile twra  jöndep orın bermepti. Bwl kezde olardıñ Abaydı «Orısşa oqığan, dindi de tolıq wstamağan», - dep jaratpay jüretin kezderi bolsa kerek.

Abaydıñ alğaşqı atqa minip, el sözine kirisip jürgen kezinde, nayman elinde jeti bolıs eldiñ bas qosqan bir wlı dübir jinalısı bolıptı. Sol jinalısqa tobıqtıdan bala bi Abay kelipti. Biler otırğan üyge salam berip kirip kelse, bwrınnan otırğan  juan qarın, egde biler Abaydı bile twra  jöndep orın bermepti. Bwl kezde olardıñ Abaydı «Orısşa oqığan, dindi de tolıq wstamağan», - dep jaratpay jüretin kezderi bolsa kerek.

Abay kelip, tördiñ eñ joğarğı ortasına otıradı. Jwrt öte salqın amandasadı. Birazdan soñ biler namaz oquğa kirisedi. Abay bwrın namaz oqımaytın. Biraq osı arada bwl da elmen qatar namazğa twradı. Bir bi imam boladı. Tärizi, osı bi özinşe otırğan bilerdiñ işindegi äri aytqış, äri jası ülken bedeldisi bolsa kerek.
Namazdı oqıp bolıp, orınğa otırıp jatıp Abayğa: - Şırağım, sen osınşa täkappar ekensiñ, täkaparlıq - käpirlik, namazıñdı qayta oqı! - depti. Abay: «Mänisin tüsindiriñiz?» dese, älgi bi aytıptı: - Biz bärimiz qolımızdı keudemizge qoyıp salamat aytqanda, sen boyıñdı öte kerip, qolıñdı kindigiñnen tömen täniñniñ basına qoyıp twrdıñ. Bwl qwlşılıq emes, täkaparlıq, juandıq. Sondıqtan bwl isiñiz käpirge wqsaydı, - depti. Sonda Abay: - Bwlay bolsa, Enşi Alla, men mwsılman ekenmin, sen qasındağısın qaraqtağan şaytan ekensiñ. Meniñ közim säjde de, kökiregim Alla da, auzım salamatta twrğanda, seniñ köñiliñ kündestikte, köziñ meniñ kötimde bolıptı ğoy, namazdı siz qayta oqıñız, äytpese, mwnıñız namaz bolmaydı, - depti.
Ş.629 №4 (OĞK). Abaydıñ ömirine, aqındığına baylanıstı äñgimeler (Abaydıñ ertegisi). Aytuşı: Bağıbay Qwsayınov, Jinağan: Qasimanov Sadıq, 1941 j. (245-247 bb.)


Abay kedeylerge qamqorşı edi

Abay öz zamanındağı adamşılığı mol, kem-ketikke järdemi köp, köpşil, meyirimdi kisi edi. Bizdiñ Kökentalınıñ bauırında twratın Wzatqan degen bir kedey şaruamen ötkeninşe dos bolıp ötti. Däyim Semeyge kelgeninde, qaytqanında ılği sonda tüsip, sonda qonuşı edi. Wzatqan tipti, siñiri şıqqan qara qasqa kedeydiñ özi edi. Onıñ o jaq, bw jağınan künniñ säulesi jwldızday andızdap twratın qara laşıq işinde Abay atkörpesin astına salıp, şapanın jamılıp, jeñin jastanıp talay qondı. Söytip jürgende bir küni tünde Abay qonıp jatqanda, qalıñ nöser jañbır bolıp, Abayğa üyden pana bolarlıq orın tabılmaptı. Abay:
- Qayter deysiñ, jañbır - nwr ğoy, - dep şapanın basına bürkenip, tañ atqanşa jata almay otırıptı.
Erteñinde Abay qaytarında: - Wzatqan, küzem kezinde bizdikine kelersiñ? - depti. Aytqanday el küzemin alğan soñ Mwsaqwlda otırğan Abaydıñ auılına Wzatqan kelipti. Birneşe kün jatıp, endi qaytarında, Abay Wzatqandı şığarıp alıp:
- Ne swraysıñ, dosım? - depti.  Wzatqan:
- Tük swramaymın, - depti. Sonda Abay:
- Mınağan, bir at äkelip noqtalañdar, - depti. Sonda Wzatqan:
- Äy, Abayjan-ay, qatelestiñ ğoy, - depti. Abay:
- Olay bolsa, mınağan bir ülken kesek kiiz dayındañdar, attı da, kiizdi de al, razımın, - depti. Wzatqan:
- Abayjan, bwl bir kesek kiizdi jañbır jauğan küni seniñ twsıña tartam ba, öz twsıma tartam ba? - depti. Sonda Abay süysinip:
- E, bayqwsım, solay de ... - dep bir jaqın adamdarın şaqırıp alıp: «Qazir tört qanat üyge bau-şuımen kiiz dayında! - depti.
Söytip osı jolı Wzatqan bir at pen tört qanat aq üy alıp qayttı. «Sol üydiñ kiizin biz bala kezimizde kördik» dep auıldağı kempir-şaldar talay aytqanın estigenmin.
Ş.629 №4 (OĞK). Abaydıñ ömirine, aqındığına baylanıstı äñgimeler (Abaydıñ ertegisi). Aytuşı: Dastanov Qajığwmar, Jinağan: Qasimanov Sadıq, 1941 j. (243-245 bb.)

Abai.kz

0 pikir