Seysenbi, 12 Qaraşa 2019
Jañalıqtar 2007 0 pikir 28 Qañtar, 2013 sağat 10:22

Qwl Kerim Elemes. Eki ğasırdıñ eki aqını (jalğası)

Endeşe, Abaydıñ «Äueli imandı bol» degeni osı imandağı jeti şartqa şübäsiz sen degeni. Özi imansızdıñ basqağa «Imandı bol» dep aytuğa, bwyıruğa eş qaqısı joq. Demek, Abay imandı. Imandı Abay özi wnatpağan, közi jetpegen isti halqına «İste» dep aytpası, zorlap tañbası anıq. Biz oğan (Abayğa) seneyik. Seneyik te, biz de Onıñ Allahı bolğan äri bärimizdiñ de Jalğız Iemiz bolğan bir ğana Allahqa iman keltireyik! Öytkeni, «Allah iman keltirgenderdiñ Iesi» Qwran (2-257).

Jasıratın nesi bar? Biz ğasır boyına Abaydı imanınan «araşalap» wstap keldik. Ondağı maqsatımız, onı özimizge jaqıntadu edi. Biraq, nege ekeni «belgisiz» Abay bizden alıstay berdi. Alıstay berdi. Söytsek, Abay bizden alıstay bermepti. Kerisinşe, biz (Mwqağalidan basqamız) Abaydan alıstay berippiz. Däl solay. Söytippiz. Tağı da Molasınday baqsınıñ, Jalğız qaptı, ol, tap şını! Iä, Söytipti Abay.

Kim jürer tirşilikte köñil bölmey?

Bahi qoymas fänidiñ minin bilmey. (Abay)

Endeşe, Abaydıñ «Äueli imandı bol» degeni osı imandağı jeti şartqa şübäsiz sen degeni. Özi imansızdıñ basqağa «Imandı bol» dep aytuğa, bwyıruğa eş qaqısı joq. Demek, Abay imandı. Imandı Abay özi wnatpağan, közi jetpegen isti halqına «İste» dep aytpası, zorlap tañbası anıq. Biz oğan (Abayğa) seneyik. Seneyik te, biz de Onıñ Allahı bolğan äri bärimizdiñ de Jalğız Iemiz bolğan bir ğana Allahqa iman keltireyik! Öytkeni, «Allah iman keltirgenderdiñ Iesi» Qwran (2-257).

Jasıratın nesi bar? Biz ğasır boyına Abaydı imanınan «araşalap» wstap keldik. Ondağı maqsatımız, onı özimizge jaqıntadu edi. Biraq, nege ekeni «belgisiz» Abay bizden alıstay berdi. Alıstay berdi. Söytsek, Abay bizden alıstay bermepti. Kerisinşe, biz (Mwqağalidan basqamız) Abaydan alıstay berippiz. Däl solay. Söytippiz. Tağı da Molasınday baqsınıñ, Jalğız qaptı, ol, tap şını! Iä, Söytipti Abay.

Kim jürer tirşilikte köñil bölmey?

Bahi qoymas fänidiñ minin bilmey. (Abay)

Bw düniesi (fäni - jalğan) bayansızdıñ, O düniesi (bahi - şın) qaran. Jaratılısında pende ataulı (äulie bolsa da) Bw düniege äueli Allahqa qwlşılıq, sosın ruhına O dünielik iman jinau üşin keledi. Sol imandı jinau barısındağı Qwdayğa qwlşılıq nätijesi, ilimi, öneri soñğılıqqa köz, jolşıraq, önege men ülgi, söz bolıp qaladı. Abaydiki de, Mwqağalidiki de - sol. Sözimizdiñ ayqındaması mine mınau: «Eger Allah senderge medet berse, senderge teñ keler eşkim bolmaydı» Qwran (3-160).

Ämäntu (Allahqa iman) oqımağan kisi bar ma?

Uä, kutubihi (kitaptarı) degenmen isi bar ma? (Abay)

Bwl tüyinge män bersek, Abay zamanında Allahqa iman keltirmegen (senbegen) kisi bolmağan. Biraq, Onıñ (Allahtıñ) kitaptarına den qoyıp, ilim izdegen pende nekensayaq nemese joq bolğan. Al, biz qazir, Allahtıñ kitaptarın zeredeleu tügili, Onıñ Özine Abay zamandastarınday iman keltirip nemese senip jürmiz be? Joq! Nege? Dälelimiz bar. «Zaman solay boldı». Onda Mwqağali-şı? Tipti, bizdiñşe, ol işip ötti ğoy ömirden. Endeşe, Mwqaña iman, Haqqa qwldıq tanımı qaydan keldi? Bwğan onıñ öz sözimen jauap berer bolsaq, bılay:

Mwhammedtiñ ümbeti - Mwsılmanmın! (Mwqağali)

Bwl jäy, äşeyin ayta salğan söz be? Bizdiñşe, joq. Öytkeni, şın mwsılman, şın Qwdaydıñ qwlı ğana Mwhammedke (sğs) ümbet bola aladı. Äri Qwdayğa qwl, Mwhammedke ümbet bolğan adam äste jamandıq istemeydi. Bir pendeşilik jasap qoyğan künniñ özinde, onday adam tez, tabanda taubasına keledi. Mwsılman - ol, tek jaqsı adam. Jaqsı adam bola almasa, ol adamnıñ şın mwsılman da bola almağanı. Demek, Mwqağali - «Mwsılmanmın» dedi. Älhamdulillä! Endeşe, Mwqağali da sözsiz jaqsı adam. Nemese sözsiz jaqsı adam bolğan. Al, onday jaqsı adamdarğa Qwrannıñ bergen serti, jauabı mınau: «Kimde-kim özin Allahqa tapsırıp, jaqsı is istey bilse, onıñ sauabın Allah aldınan aladı» (2-112). Mine, Ol (Mwqağali), olar (Abaylar) aldı. Olar Allah aldınan Alğandarınan bizge de qaldırdı. Qazaqşa aytqanda, ezulerinen enşi berip ketti. Öytkeni, olar jaqsı adamdar edi. Olar jaqsı adamdar bolğandıqtan da, olar - Allah Tağalanıñ siz ben bizdiñ ruhımızğa jağıp qaldırğan ruhani şıraqtarı boldı. Olardıñ bizdiñ jüregimizde janıp twrğanı da, jana beretini de sondıqtan. Biraq,

Boyda qayrat, oyda köz

Bolmağan soñ, aytpa söz! (Abay)

Ökinişti. Bizdiñ zaman Allahtan bizdi, dinnen ilimdi bölip tastadı. Medicina ğılımınıñ jan (ruh) jaylı jaq aşpay, tapqanımen tändi emdeytini soğan mısal. Qasietsizdik, qabiletsizdik, aspan astı «Bir mendik» sonıñ jemisi dep jwrttı sendirip körşi qazir. «E-e!» deydi de qoyadı. Sengensidi. Biraq, senbeydi. Bolmasa Allahsız din, dinsiz ğılım joq ekeni Äl-Misaqtan däleldengen aqiqat edi. Qwranda: «Mwnı tek aqıl ieleri ğana biledi» (3-7) delingen. Sol aqıl ieleriniñ biri Mwqağali osı din men ğılım jaylı:

Din - ğılımnıñ anası.

Din - ğılımnıñ atası.

Ğılım - dinniñ balası.

Din - ğılımnıñ kökesi.

.  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .

Qol qusırıp Qwdayğa

Ğılım men din birge bar!

- dep qağidalasa, Adam Ata wrpaqtarına Allah tarabınan eskertilgen endigi - Ot (Topıraq pen Topansu apattarı bolıp ötken) apatınıñ biltesi sanalatın, «Qasietti is qılamın» dep, qasirettiñ oğın dayındauğa sebepşi bolğan ğwlama ğalım A. Eynşteynniñ özi Allah aqiqatına közi jetkende: «Dinsiz ğılım kör. Ğılımsız din aqsaq» dep bekitti. Bwl söziniñ tübinde, onıñ atom qwpiyasın aşuğa bara jatqan jolında Allahtı tanımağanı, biraq boları bolğan soñ barıp Onı tanıp, barmaq tistegen öksikti ökinişi jatır. Bwl, bir jağınan, onıñ bizge, «Men qatelestim, endi sender de qatelesip qalmañdar» degeni. Qasietti Qwranda bwl turalı: «Allah senderdiñ öz bastarıñnan mısal keltiredi» (30-28) delingen. Sol mısal mine osı - A.Einşteyn. Nemese onıñ atom jañalığın aşudağı tapqırlığı.

Aqıldağı közsizdik (dinsizdik) - Allahtı, imani ilimdi tanımauşıldıq. Allahtı tanımağan, aqılı közsizdiñ ğılımğa baruı ğılımdağı közsizdikke tireydi. Al, ğılımdağı közsizdik, aynalıp kelgende külli adamzattı qwrtıp-joyudıñ sebepşisi bolıp şığa keledi. Onday ğılım A.Einşteyn aytqan ğılımdağı dinsizdikten tuğan KÖRlik bolmay nemene? Bwl jaylı Abay:

Sözdi wğar kökiregi bolsa közdi.

- dedi. Mwndağı (jäne jalpı) Abay sözi - Qwran sözi. Qwrannan när alğan, Qwran aqiqatımen aqiqattanğan, qarulanğan haqiqi söz. Oqıñız. Qwranda Allah Tağala: «Negizinen közder soqır emes, kökirektegi köñil közi soqır» (22-46) degen.

Demek, Allahsız, dinsiz ğılım joq. Dinsiz ğılım adamzatqa baqıt äkelmeydi. Bizdiñ bwl pikirimizdi francuz ğalımı, doktor Lekomt de N'yui: «Bilimniñ damuı ruhani damumen parallel' bolmayınşa, adamzat eşqaşan baqıttı bola almaydı. Ömirde birer (tek birer ğana) ğılımi jañalıq tabuğa (Ol da Allahtıñ ğılımı äri Onıñ näsip etuimen) boladı. Biraq, bäribir, adamğa baqıt jäne mindet beretin närse ruhaniyat (din)» dep rastaydı. Al, endeşe, biz qay bağıttı wstanudamız? Oylanayıq!

Moyındau izdenstiñ bası. Demek, biz äli,

Maqswtım - til wstartıp, öner şaşpaq.

Nadannıñ közin qoyıp, köñilin (jürek közin) aşpaq.

-dep, jüz tolğanıp, mıñ tolısqan Abay ditiniñ, tanımınıñ, maqsatınıñ artında, aydalasında jürmiz. Oğan jaqındau, tanu, jete tüysinu üşin bizge Mwqağali izdenisi, Mwqağali tanımı (Din - ğılımnıñ atası) kerek. Onıñ Abaydı tanuı - Allahtı bwrınğısınan da jete tanuına sebep bolğan. Qwranda Allahtı tanuda sebep joqqa şığarılmaydı. Qayta däripteledi. Mısalı, payğambarlar adamdardıñ Allahtı tanuına birinşi eskertuşilar. Sebepkerler.

Mwqağali: «Puşkin men Abayğa aynalıp soğa berem» depti. Puşkin jaylı söz basqa (ol da Allahtı tanıp, 12 öleñ jazğan). Abayğa şın aynalıp bir soqqan aqılı oyaudıñ äueli Allahtı Abayşa tanıp (Allahtıñ Özi de ras! Sözi de ras!) şıqpauı mümkin emes. Eger kökiregi közdi (dindi) bolsa. Öytkeni, Abay twtas twlğasımen, bolmısımen dindär. Öz şındığın jasırğısı kelmeytin izdenuşiniñ Abay jaylı bwl aqiqattı moyındamauı da mümkin emes. Kezinde yahudiler Taurattı bwrmalağanı sekildi, Abaydı, dwrısı Abay ideyasın biz qanşa qwdaysız (ateist, buddist, krişnait) dep bwrmalağanımızben imandı, mwsılman Abay Abay küyinde qala beredi. Ketsek biz ketemiz bw dünieden osı, onı (Abaydı, Abay tanığan Allahtı) tanımağan küyimizde...

Demek, Allah aqiqatın tanımağan pende adamdar arasında da eskerilusiz qaladı. Mwqağali äne sonı bildi. Bildi de Täñirin tanıdı. Dwrısı oğan da Allah Özin tanudı näsip etti. Oqıñız: «Ol - Allah Jalğız» Qwran (112-1).

Jaratuşı Jalğız Iem, quat ber?! (Mwqağali)

Onıñ tipti, Fäni men Baqidı twtastırıp jatqan «Mocart - Jan azası» aqıl-oyğa sıymaytın işki ruh äleminiñ sözge aynalğan twtas bir twlğası edi. Ol biikti topırağımızda Mwqağali jalğız igerdi.

Jarıq säuleden basqanıñ bäri beker ğoy.

.  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .

Ömir degeniñ - bir kündik säule eken ğoy. (Mwqağali)

Bwl - tanu. Bwl - iman nwrı. Arğı tegi - Allah. Aqılğa sıymas Allah nwrı. Mwqağali köp rette Allah jaylı aşıq ketpegenimen, onıñ jır - diliniñ tübinde jıltırap iman nwrı jatadı. Ol nwrdı da imani diti bar adam ğana dittey almaq.

Adam Ata (adam balası demekşi) ölmesin!

Aqır zaman kelmesin!

* *            *

Mekenim Nil däriya - Mekkem meniñ.

Keledi mäñgilikke mekendegim.

Ol mwnda Haqtan - Jännattı tilep twr)

Däriğa-ay, Zulfıhardı (Zurfıhardı emes, Buraqtı)

erttep minip,

Körmegen mekenime keter me edim?!

Semserin Haziret Äli eskek etip,

Jerorta teñizinen öter me edim?! (Mwqağali)

Bwl mısaldı keltirudegi maqsatımız, Mwqağali Wlı Jaratuşı Allah Tağalanı tanu jolında jalpı dinnen, onıñ işinde haq din - Islamnan, Islam tarihınan tolıq bilimdar ekenin köpke eskertip ötu.

Qwbılağa bet alıp, qol qusırıp,

Säjdege bas qoyatın qayda künim?! (Mwqağali)

Allahtıñ adal qwlı, adamnıñ alapat aqını Mwqağali mwnda tazalıqtı, taqualıqtı qalay añsap ötken? Qanday dilgirlik? Özine ğana emes-au halqına, qasieti qaşıp, (ol ömir sürgen twsta) imanı iri bastağan qazağına arnap añsau ğoy bwl.

Tüsindim!

Tüsinbeytin örekpe ekem.

Qalay men adamdardan bölek ketem?

O, meniñ sütten aqqan qos bwlağım,

Aytıñdar, nem bar meniñ bölek, böten?

Qwttıqtap  qwstar sayrap söylesedi,

Qwdaydan kelgen älde derek  pe eken?!

Aytıñdar, mazası joq bwl ğalamğa,

Alısıp aspan men jer tulağanda,

Adamnan bir qwrbandıq kerek pe eken?

. . . . . . . . . . . . . . .

Mıñ sälem!

Qwdıretke jetkiziñder,

Qwrbandıq kerek bolsa şalsın meni!

Älem tınış bolsa eken art jağımda! (Mwqağali)

Bwğan, bwl beriluge, bwl ötinuge bir senbese ölgennen soñ qayta tiriluge («Biz şınında ölgenderdi tiriltemiz». «Olar Sür (sırnay siyaqtı aspap) ürlengen zamat qabırlarınan twrıp, Rabbılırına qaray jügiredi» (36 - 12, 50). «Aqırğı orın - Allahtıñ aldı» Qwran (3-28) senbeytin, ölimdi «Biraq qwrıp-joğalu» dep, Allahtıñ Qwran arqılı bildirilgen aqiqattarın «Añız» («Bizdiñ ayattarımızdı tek opasız käpirler ğana moyındamaydı» (31-32).  Olar: «Bwl (Qwran) tek bağzı zamandardan qalğan añız» deydi» (6-25) dep biletin, imannan habarsız,  kökirek közi jabıq, ömirdi düdamal sürip jürgen dünieqor ğana senbeydi. Jäne kelip, janı jalğan, tili şın, jüreginiñ şındığın bir de ret aytıp, jazıp körmegen eki beti bar jazğış senbeydi. Öytkeni, ondaylar basqalardı da öz aynalasınan izdeydi. Ondaylardıñ erki özinde. Degenmen, oylanğan jaqsı. Qwranda: «Allah  bir adamnıñ kökiregine eki jürek jaratqan emes» (33-4) delingen.

«Pışağıñızdı äbden ötkirlep qayrañız da, bauızdaudı däl tauıp, bir tartqannan qaltırmay, sespey qatıratın bolıñız» («Qwran hikayaları»). Mine bwl, Sımayıl payğambardıñ Allah jolına özin qürban şalğalı twrğan äkesi Ibrahimge (ğ.s) aytqanı.

Tuğan eldiñ mañdayınıñ qırsığın,

Arıltuğa kerek bolsa bir şığın,

Janım äkem!

Qwrbandıqqa meni şal,

Qamıqpağın, qiılar dep qırşınım. (Bayron)

Bwl - wqsastıq. Üşeui de qwrbandıqqa täuekel. Bwl - dildegi, tanımdağı wqsastıq. Şındardıñ aytatın şıñırauındağı wqsastıq. Şındıq. Aqiqattı tanu. Haqqa qwldıq. Allahqa, inabattı, imandı is jolına özin arnaudıñ soñı - bwl. Ağınan jarıludıñ mwnan asqanı bolmaydı. Dese de, Bayrondı qaydam, öytkeni, bwl öleñ «Epbay qızınıñ monologı» ğoy. Al, Mwqağalidıñ Allahqa ant berip, wlılıqpen - Smayılmen (ğ.s) ündeskeni şeksiz. Şübäsiz.

Dünyedegi jauızdıq bitkendi

Artıñdar mağan, köterem.

(Eger)

Jauızdıq bitken menimen ğana birge ölse,

Qazır-aq ölip keter em! (Mwqağali)

Jäne bir oylandıratını ölim jäyli Mwqağalidan köp jazğan aqın joq. Äri bağalap jazdı. Bül ömirdiñ jalğan, ol - ahiret ömiriniñ şındığın sezdi. Qwranda Allah: «Dünieniñ paydası az. Allahtan qorıqqandar üşin ahiret qayırlı» (4-77) dese, onı Mwqağali:

Jer!

Seniñ «esigiñdi» qağıp twrmın.

* * *

Asılıp jauır qılğan arqañnan da,

Qoyınıñ äldeqayda qımbat mağan!

-        dep, Wlı Rabbınıñ aldına erterek ketuge bel budı. Allah Tağala bolsa Bw düniede Özin tanıp, tek qana igi is istegen jaqsılar wşin O dünieniñ qayırın onan arı ayqındap, «Taqualar üşin Rabbınıñ qasında irgesinen bwlaqtar ağıp jatatın, mäñgilik twraq bolatın wjımaqtar bar» (3-15) ekenin sezdirdi. Bwl - Allah Sözi - Ras Söz! Biraq,

Ras Sözdiñ (Allah Söziniñ) kim biler qasietin?! ( Abay)

Joq, degenmen Qwdayğa şükir, Mwqañ bildi.  Dwrısı, Mwqağaliğa bwl aqiqat aqiqat Iesi Allah tarabınan bildirildi.

Abay öleñderiniñ qay birin oqısañız da negizin Qwran ayattarınan nemese Payğambar hadisterinen alğanın jazbay tanisız. Mwnıñ bırazına maqalamızda közimizdi jetkizsek kerek? Senbeysiz be? Oqıñız. Salıstırıp, sabırmen oqıñız. Ärine, bwl «Abay köşirmeşi» degen jañsaq wğım tudırmasa kerek?

Qwran ayattarı pendeniñ sözi emes, Allahtıñ sözi.

Köptiñ qamın äueli Täñiri oylağan.

- dep Abay aytpaqşı, ol (ayattar) - Wlı Jaratuşı Allah Tağalanıñ Adam ata ğalaihis sälam wrpaqtarı bolğan külli adam balasına adasıp, kwnäli bolmauları, şındıqtı tanıp, Tura jolmen (Islam) jüruleri üşin Payğambarımız (sğs) arqılı jiberilgen ayandarı edi. Nemese «Qwrandı şaytandar äkelgen joq» (27-210). «Qwrandı rasında Biz tüsirdik äri Biz onıñ qorğauşısımız» (15-9). Demek, «Qwran - külli jahan halqına uağız - nasyhat» Qwran (6-90). Nemese,

Qwran - Ras, Allahtıñ sözi dür ol! (Abay)

Ol - Söz emes, nwr-twğın! Aqılı oyanıp, jan janarı aşılğan, eñ parasattı pendeniñ (Abay men Mwqağali siyaqtı) odan enşi aluı äbden zañdı. Jalpı oğan (Qwranğa) kim jwğısa ketse de jarqırap, nwrlap sala bermek. Bereketi artıp, şındanbaq. Äri Tura jolğa tüspek. Deytwrğanmen Allahtan, Allah Sözinen asıp aytu, söyleu äuelden joq. Öytkeni, «Allah sözi eñ joğarı söz» Qwran (9-40). Tipti, bwlay aytuımız tügili, oylauımızdıñ özi asqan küpirşilik. Astahfirullah! Sondıqtan,

Aqılğa simas Ol - Allah! (Abay)

Abay siz ben bizge oğjetpes bolğanımen, Wlı Jaratuşı Allah Tağala aldında - qwl! Pende. Jay pende. Onıñ aldında reti boyınşa - Payğambarlar, äulyeler, änbieler, şayıhtar men şeytter, sosın barıp Abay men Mwqağali siyaqtı danalar twradı. Demek, olardıñ bäri de Rabbı aldında eñäueli qwl. Olar tügili, on segiz mıñ ğalam qwl! Sondıqtan Qwranda: «Kök pen jerdegilerdiñ barlığı Allahı däripteydi» (57-1) delingen. Demek, jaratılıs ataulı (biz de sonıñ işindemiz) tügelimen özin jaratqan Rabbısın madaqtap, rastap, zikir (eske alıp) etip twradı. Abaydıñ,

Tağdır etse Allah,

Ne körmeydibändä?!

- deui osı tılsım qwdıretti sezgeni.

Sözimizdi qortar bolsaq, bizde, soñğı eki ğasırda Qwranğa süyenip, Allahtıñ nwrımen nwrlana otırıp, şınayı nwrlı söz aytqan aqın ekeu. Olar - Abay men Mwqağali. Qızığı biz Abay men Mwqağalidı tanimız. Olar tanığan, siınğan Jalğız Jaratuşı Allahtı tanımaymız. Nelikten? Öytkeni, şın Abay Abay emes - dindär Ibrahim edi de, şın Mwqağali Mwqağali emes - qwl Mwhamedqali edi. Al, bizdiñ tanitınımız, qazirge deyin tanığanımız aqındıqtağı dindär Ibrahim men qwl Mwhammedqaliğa  barar joldağı jay Abay men jäy Mwqağali ğana. Sondıqtan dindär Ibrahim men qwl Mwhammedqalidı tanu endi bastaladı. Ol üşin Abaydıñ emes Ibrahimnıñ, Mwqağalidıñ emes Mwhammedqalidıñ mınaday jwrekti nwrsızdıqtan, aqiqatsızdıqtan, aşığı dinsizdikten jwlqa oyatar Ilahi da nwrlı jan dauıstarın jäne de bir ret şın, janımızben tıñdap körelikşi, qane!

 

Ö S I E T

Allahtıñ Özi de ras.

Sözi de ras!

* * *

Raspenen talaspa mühmin (mwsılman) bolsañ!

* * *

Mahabbatpen jaratqan adamzattı,

Sen de süy,

Ol - Allahtı jannan tätti!

(Ibrahim)

Birigiñder älemniñ mwsılmanı,

Qwrban bolsın Qwdayım üşin janıñ!!

(Mwhammedqali)

Coñı

Aqpan, 2000 jıl

"Abai.kz"

0 pikir