Jeksenbi, 17 Qaraşa 2019
Jañalıqtar 1967 0 pikir 25 Qañtar, 2013 sağat 09:00

Auıt Mwqibek. «QAZAQSTAN-2050» STRATEGIYASI: ÜREY MEN ÜMİT

«Qazaqstan-2050» Srtategiyası jariyalanğalı aydan astı. Ärine, damuğa bet alğan jas memleket üşin mwnday bağdarlamanıñ mañızı men mäni öte zor. Sondıqtan bolar, atalğan qwjattı taldau-talqılau, mañızın tüsindiru, halıq sanasına siñiru jwmısı bir sät tolastağan joq. Bwl nauqan qayta kün sanap üdey tüsude. Är sala özine qajetti tarmağın alıp, aldağı atqarar jwmıstarınıñ josparı, jeter nısanası etude.

Sol qatarda biz de özimizdi tolğandırıp jürgen saualğa jauap izdedik. Nesin aytayıq, «Bärimizdiñ de tuğan jerimiz bireu - ol qasietti qazaq dalası. Bwl düniede bizdiñ bir ğana Otanımız bar, ol - täuelsiz Qazaqstan» deline twra, «Egemen Qazaqstannıñ» segiz betin alıp jatqan alıp bağdarlamadan älemniñ är şalğayında şaşırap, tarihi Otanına jete almay jürgen bes million qazaqtıñ tağdırına qatıstı bir auız söz aytılmağanı kökeyimizge küdik wyalattı.

«Qazaqstan-2050» Srtategiyası jariyalanğalı aydan astı. Ärine, damuğa bet alğan jas memleket üşin mwnday bağdarlamanıñ mañızı men mäni öte zor. Sondıqtan bolar, atalğan qwjattı taldau-talqılau, mañızın tüsindiru, halıq sanasına siñiru jwmısı bir sät tolastağan joq. Bwl nauqan qayta kün sanap üdey tüsude. Är sala özine qajetti tarmağın alıp, aldağı atqarar jwmıstarınıñ josparı, jeter nısanası etude.

Sol qatarda biz de özimizdi tolğandırıp jürgen saualğa jauap izdedik. Nesin aytayıq, «Bärimizdiñ de tuğan jerimiz bireu - ol qasietti qazaq dalası. Bwl düniede bizdiñ bir ğana Otanımız bar, ol - täuelsiz Qazaqstan» deline twra, «Egemen Qazaqstannıñ» segiz betin alıp jatqan alıp bağdarlamadan älemniñ är şalğayında şaşırap, tarihi Otanına jete almay jürgen bes million qazaqtıñ tağdırına qatıstı bir auız söz aytılmağanı kökeyimizge küdik wyalattı.

«Bizdiñ bastı maqsatımız 2050 jılğa qaray Jalpığa ortaq eñbek qoğamın qwru. Qazaqstan HHİ ğasırdıñ ortasına qaray älemniñ eñ damığan 30 eliniñ qatarında boluğa tiis» depti Nwrswltan Äbişwlı. Dwrıs-aq! A, sonda aldağı eluinşi jılğa deyin, elge oralmasa, şettegi bes million qazaq ne küyde bolmaq?! Qazaqstan qasqayıp otız eldiñ işinde twr delik. Bes million (ol kezde mümkin on millinğa tayap qalar) qazaq bükil wlttıq bolımısınan ayırılıp, köringenge köztürtki bolıp älemniñ är şalğayında tentirep jürse, oylañızşı, tragediya emes pe?! Täuelsizdiktiñ bergen sıyı sol ma sonda qazaqqa?! Bwnıñ obal-sauabı kimge jükteledi?! Küdik bılay twrsın, endi boymızdı ürey biledi. Onı aytasız, «Şielenise tüsken demografiyalıq teñgerimsizdik jaña köşi-qon tolqındarın tuğızıp, külli älemde äleumettik şielenisti küşeyte tüsedi» dep, HHİ ğasırdıñ on jahandıq sın-qateriniñ qatarına jatqızıluı odan arı nalıttı. Ärine, «ol tıqır men bwl tıqır wqsamaydı». Atajwrtına oralğısı keletin, bölinip qalğan tuıs-tuğanımen qosılıp, bir şañıraq astında ömir sürudi qalaytın qazaqtıñ köşin jat niet, aram piğıldağı «köşpen» salıstıru ağattıq bolar bwl jerde. Biraq, sol «köşke» tötep beretin qauqar kerek. Ol memleket qwrauşı wlt jäne onıñ moldığı ekenin de esten şığarmağan lazım.

Basqaruı tärtipke salınıp, baqılauı küşeytilse, qazaq köşi, bireuler aytıp jürgendey, adam qorqatın qwbıjıq emes. Qazaqstannıñ irgesin bekemdemese, şañırağın şayqaltpaydı.

Ğasırlar boyı babalarımız qan tögip täuelsizdikke äreñ qolı jetkende, Qazaqstanğa alıstağı ağayındı kedergizsiz oraltudıñ bir keşendi bağdarlamasın jasau «memlekettik basqaruda özindik twrğıda töñkeris jasauğa qol jetkizgen» elge nege qiın bolğanın tüsinbey-aq qoydıq.

«2030-ğa» josparlağan Strategiyasın on bes-aq jılda iske asırıp, zamanaui Qazaqstan ornıqtırğan» Qazaqstan biliginiñ qandastarın kiriptarlıqtan qwtıltıp, qara şañırağına oraltuğa kelgende nege qwlıqsızdıq tanıta beretinine miımız jetpey, mısımız qwrıp keledi.

Sodan barıp, ayudıñ azuı men aydahardıñ zärinen bolğan bir bügejektik pe bwl dep te oylaydı ekensiñ.

Söytip, tilimizdi tistep, demimizdi işimizge tartıp ay boyı sergeldeñge tüstik. Birdeme ayta ma dep, ziyalı qauım men wlt janaşırlarınıñ auzın baqtıq. Jasırıp nesi bar, «Joldauda» jolı bolmağan däl osı töre taqırıpqa at izin salğan jan bolmadı. Kerisinşe, «Kelgende Jienqwlğa şıqpaydı ünimniñ» künin keşti. Soraqılığı sol, «Ruğa bölinudiñ qasireti nemese wlttıq twtastıqqa sına qağu» dep aydalağa «Aşıq hat» jazıp, lağıp ketti marğasqalar. «Öspeytin eldiñ balası, önbeytin daudı quadınıñ» kebi ğoy bwl.

«Qoğamda adamdardıñ moral'dıq jay-küyi men qoğamdıq añsar-ümitine äser etetin birqatar teñgerimsizdik äli de orın aluda» delingen «Joldauda». Bwnısı ras. Demek, Qazaq köşi toqtasa ne sayabırlasa, aldımen qandastarımızdıñ «moral'dıq jay-küyi men qoğamdıq añsar-ümitinen» ülken «teñgerimsizdik» orın aladı. Bwğan eşqaşan bey-jay qarauımızğa, kelse-kelmese keyinge ısıra beruimizge bolmaydı. Qazaqtıñ qamın tek qana qazaq oylauı kerek.

«Ümitsiz - şaytan» degen. Äyteuir, «Joldaudağı» «Ükimet 2013 jılı Köşi-qon mäselelerin şeşu jöninde keşendi jospar äzirlep, bekitui tiis» degen jalğız tarmaq kökeyimizge ümit otın wyalattı.

Jalpı, Nwrswltan Nazarbaevtıñ Täuelsiz Qazaqstandı qwrudağı istegen eñbegin, älemdik sayasattağı jetken jetistigin köre biluimiz kerek. Onı ötken jılı qabıldanıp, alğaş ret atap ötilgen «Twñğış Prezidet künine» oray dünieniñ elu şaqtı elinen kelgen halqaralıq deñgeydegi sayasatkerler men özimizdiñ ziyalı qauım ökilderi tolıq twraqtandırdı. El tizginin qolğa alğannan bergi soqtıqpalı-soqpaqtı qızmet jolın bağamday kele, Wlt Köşbasşısı dep moyındadı. Olar Nwrswltan Äbişwlın Mahatma Gandi men Mwstafa Kamal Atatürikke köbirek teñedi. Negizi N.Nazarbaev Gandi men Atatürik atqarğan jwmıstı ötken jiırma jıldıñ işinde tındırıp ülgirdi-au şaması. Bir Astana men sol Astanadan  Şortandığa baratın jalğız jol salıp-aq damığan elu eldiñ qatarına qosıluğa bolatının kördik, mine. Endi osı ekpinmen damığan otız eldiñ qatarına qoslu da mwnda twrğan is degen söz. Solay bola twra, aldağı jerde Qıtay reformatorı Den Syaopin istegen isterge kezek kelgen sekildi. Denniñ reformasın «Ayqın» gazetine bergen swhbatında «Mısalı, Qıtayda 1979 jılı Den Syaopin memlekettik jäne wjımdıq müddege nwqsan keltirmey-aq jeke menşik sektorın engizu ideyasın wsındı. Bwl formula öte sätti şıqtı. Osı sözime bügingi Qıtaydıñ jetistigi dälel. Qıtay ülgisindegi eksperiment Belorussiyada ötti. Belorustar Qıtay tärizdi bayıp kete almadı, biraq ekonomikasın jöndemdi jolğa tüsire aldı. Äleumettik twrğıdan alğanda da jağdayı Resey jäne bizben salıstırğanda bir adım ilgeri» dep Oljas Süleymenov tegin aytıp otırğan joq.

Den Syaopin de Elbasımız sekildi asa qiın, kürdeli kezeñde el basqarğan twlğa.  Ol Maonıñ reformalarınan qara şıbınday qırılıp qala jazdağan halıqtı aynalası eki on jılda älemniñ damığan aldıñğı qatarlı memlektteriniñ qatarına qosıp ülgirdi. Atap aytar bolsaq, ol bayağı «bes jıldıq josparmen» äbden twralağan meşeu qoğamdı birden narıqtıq ekonomikağa bwrdı. Zeynetkerlik tüzimdi qatañ atqarıp, qart kadrlardıñ jastarğa orın beruine, otız ben qırıq jas aralığındağı qabiletti jastardıñ jappay jauaptı qızmetke ösuine mümkindik jasadı. Ömirlik lauazımdılıqtı küşinen qaldırıp, memleket basşısın taqqa eki kezekten artıq otırmaytın etip belgilep ketti. Odan da mañızdısı, wltınıñ twtastığına - Qıtaydıñ Tayvanğa ielik wqığına, Şañgañ pen Auminniñ otan qwşağına orlauına barın saldı. Aqırı jeñiske jetti, el birligin bekemdedi.

Sol siyaqtı bizdiñ de aldımızda kezek küttirmeytin şarualar twr.

Biz üşin, eñ bastısı, şettegi qandastarımızdı Otan qwşağına oraltu, bölinip-jarılğan tuıstardı qauıştıru arqılı egemendegimizdiñ şındığın äygileu, söytip, irgeli wlttıq memleket qwru mañızdı bolıp twr.

«Qazaqstan-2050» Srtategiyası şınımen wlttıq müddeni közde wstadı ma, älde jalpılay memleket üşin jasalğan joba ma? Bwl mäseleniñ ara jigi anıq bolğanı dwrıs. Qazir elimizdegi qazaq wltınıñ wstaytın ülesi 65 payızdı qwrap otır. Eñ aldımen memleketti qwrauşı wlttıñ jağdayı tüzelip, mäselesi şeşilse, qalğan otandastardıñ tası özdiginen örge domalaydı. Onsızda domalap ta twr.  Sondıqtan, jwmıstı birden wlttıñ wpayın tügendeuden bastağanımız jön. Qaytalap aytayın, şette qalıp otırğan bes million qandasımız - qazaqtıñ osı ğasırdağı qasireti. Onıñ tağdırı şeşilmey, jolı aşılmay twrıp atqarğan jwmıstıñ bäri mänsiz bolmaq. Qazaqtıñ bos jatqan wlan-qayır dalası şetten kelgen qazaqqa toluı kerek! Olar bizdiñ altınnan da qımbat baylığımız. Qolda bar barlıq mümkindikti soğan saluımız, jwmsauımız oñdı bolmaq. Sonda ğana «Qazaq qazaqpen qazaqşa söylesetin», elimiz 2050-jılı damığan otız eldiñ qatarına wyalmay-qızarmay, abıroymen kiretin boladı...

Keşeli-beri köşi-qon jöninde özgerister bolğanı aytıla bastadı. Elbası Qazaqstan Respublikasınıñ Ükimetine Qazaqstan Respublikası Eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministrliginiñ Köşi-qon komitetin qwruğa jarlıq şığardı. Demek, Köşi-qon komiteti İİM-nen şığıp, bayağı eski jwrtına qayta oraldı. Bwl ayta qalsın jañalıq emes, nätijesin kezinde körgenbiz. Qazaq köşiniñ qarqın alğan kezi atalğan mekemeniñ Köşi-qon agenttigi bolıp twrğan şağı. Eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministrligine halıqtıñ köşi-qonı, onı vedomstvoaralıq üylestirudi jüzege asıru, köşi-qon üderisterin retteu jäne monitoringileu, köşi-qondı retteu ayasındağı şaralar jüyesin äzirleu salasındağı memlekettik sayasattı iske asıru jönindegi funkciyaları men ökilettikteri berildi. Bwrınğıday. Al, elge oralğan qandastardıñ uaqıtşa jäne twraqtı twru, elden twraqtı twrğılıqtı jerge ketu qwjattarın resimdeu, azamattardı qwjattandıru, esepke alu jäne tirkeu QR İşki ister ministrliginiñ qwzırında qaldı. Şetelden viza räsimdeu QR Sırtqı ister ministrliginiñ qolında. Birine biri bağınbaytın osı «üştik» te qandastarımızdı qaljıratqalı qaşan. Biri kölge, biri şölge, biri kökke tartadı. Ne üşeui bir üstel basında otırıp, bwl mäseleni tiimdi etip şeşken emes.

Bwdan bılayğı jerdegi qazaq köşiniñ qonışınan basuğa kesirin tigizetin de osı tüytkil. Däl osı jerde Halıqtıñ Köşi-qon zañına qandastarımızdı tığırıqtan şığaratın, özge kelimsekterden parıqtandıratın tağı da eleuli özgeris kerek.

Qazaq Köşi-qonı memlekettik sayasattıñ aldıñğı kezeginde atqarılatın, qazaqtıñ tağdırına, twtastığına tikeley qatıstı, wzaqqa josparlanatın zor mäsele. Köşi-qon komitetine arqalar jüktiñ auır äri jauaptı ekenin seziner kün äbden jetti. «2030» mejelegen uaqıtınan bwrın orındalıp, «Qazaqstan-2050» Strategiyasına qadam basqan bwrılıs kezeñde Köşi-qonğa da «Qazaqstan-2050-den» bir kem emes kemeldi bağdarlama kerek. Elbası «Joldauında» «Wlttıq qor jaña ekonomikalıq sayasatqa köşudiñ «lokomotivi» boluğa tiis. Wlttıq qordıñ qarajatın birinşi kezekte wzaq merzimdik strategiyalıq jobalarğa bağıttau kerek» dep atap körsetilgen. Demek, qazirgi tañda sol «strategiyalıq jobalardıñ» biri de, biregeyi de osı Köşi-qon boluı tiis dep oylaymın. Bwl - bir. Ekinşi jağınan, jäne qaytalap aytuğa tura keledi, şettegi qazaqtardı elge oraltuğa arnalğan «Twñğış Prezidenttiñ Köşi-qon qorın» qwrudı da oylastırğan jön sekildi. Bwl Izrayl' men Germaniyada jemisin bergen, bizge ülgi bolarlıq täjiribe.

Bärin ayt ta, birin ayt, «Babalardıñ erligi, bügingi buınnıñ eren isteri jäne jas wrpaqtıñ jasampazdığı arasında sabaqtastıq bolsa ğana, biz «Mäñgilik El» bolamız». Öytkeni, «Biz bärimiz bir atanıñ - qazaq halqınıñ wlımız. Bärimizdiñ de tuğan jerimiz bireu - ol qasietti qazaq dalası. Bwl düniede bizdiñ bir ğana Otanımız bar, ol - täuelsiz Qazaqstan».

Bwl tek osındağı ğana emes, älemdegi barşa qazaqqa qaratılğan söz!!!

Abai.kz

0 pikir