Särsenbi, 23 Qazan 2019
Jañalıqtar 2973 0 pikir 31 Mamır, 2012 sağat 13:53

«Ura»-nıñ ornına «Äruaq» dep wrandau kerek!

Qazaq eliniñ derbes qarulı küşteriniñ qwrılğanına biıl mine jiırma jıl. Ötken 7-mamırda sol aytulı uaqıtqa aqjarqın quanış qosılıp, atalğan kün arnayı memlekettik mereke bolıp belgilendi.

Iä, azat el bolğalı aybınımız artqanı ras. Sardarlarımız salauattı, sarbazdarımız saydıñ tasınday. Qorğanısımız berik, qaru-jarağızımız quattı. Biraq, bir ğana närse özgermey keledi.Biraq, bir ğana närse özgermey keledi. Ol - qazaq jauıngeriniñ ruhın janıp, namısın qayrauğa tiis äskeri wranı.                                                Olay bolsa eñ aldımen «Ura» söziniñ etimologiyasına üñilip alayıq: «Soglasno «Tolkovomu slovaryu» V. I. Dalya krik «ura» napominaet kliç litovskogo proishojdeniya «virai (vir?)», i tatarskoe slovo «ur» - bey, ot «urmak» - bit', a takje kirgizskoe «uran» - plemennoy voennıy kliç, i, nakonec, russkoe «urazit'» - udarit'». (http://ru.wikipedia.org/wiki/Ura!)

Qazaq eliniñ derbes qarulı küşteriniñ qwrılğanına biıl mine jiırma jıl. Ötken 7-mamırda sol aytulı uaqıtqa aqjarqın quanış qosılıp, atalğan kün arnayı memlekettik mereke bolıp belgilendi.

Iä, azat el bolğalı aybınımız artqanı ras. Sardarlarımız salauattı, sarbazdarımız saydıñ tasınday. Qorğanısımız berik, qaru-jarağızımız quattı. Biraq, bir ğana närse özgermey keledi.Biraq, bir ğana närse özgermey keledi. Ol - qazaq jauıngeriniñ ruhın janıp, namısın qayrauğa tiis äskeri wranı.                                                Olay bolsa eñ aldımen «Ura» söziniñ etimologiyasına üñilip alayıq: «Soglasno «Tolkovomu slovaryu» V. I. Dalya krik «ura» napominaet kliç litovskogo proishojdeniya «virai (vir?)», i tatarskoe slovo «ur» - bey, ot «urmak» - bit', a takje kirgizskoe «uran» - plemennoy voennıy kliç, i, nakonec, russkoe «urazit'» - udarit'». (http://ru.wikipedia.org/wiki/Ura!)

«Tağı bir mäsele ol «Ura» söziniñ tüp-törkin mağınası jayında. «Ura sözi mwñğwldıñ - wr, öltir» (ölim) degen  sözinen şıqsa kerek. Sonda bizdiñ Qarulı Küşterimizdiñ äskeri doktrinası qorğanıs jağdaylarına arnalğan bolsa, nege biz «ura» dep atoylap qanişerlik tanıtıp şabuılğa şıqpaqpız?! Ol  ura söziniñ ornın, mısalı «Jasa!» ya bolmasa «Alaş!» dep qazaq tilinde mağınası da, tili de tüsinikti sözben nege auıstırmasqa!» Bwl polkovnik Serik Şalovtıñ Qorğanıs ministrligi Baspasöz qızmetiniñ jetekşisi bolıp jürgen kezinde kündeligine türtken oy-pikiri. YAğni, ar jaq-ber jaqtı bayıptay biletin äskerilerimizdiñ özi osı wran üşin mıñ oylanıp, jüz tolğanadı degen söz.

Etimologiya jaylı tağı bir pikir.

Zardıhan Qinayatwlı, tarihşı

- «Negizi «ura» sözi moñğoldıñ wmtıl, alğa degen mağınadağı sözi. Men özim de solay dep pikir bildiremin, jäne sonı dwrıs dep jazıp ta jürmin. Bwnday twjırımdı moñğoldıñ tarihşıları da aytadı. Bwrın orısta onday wran boluı mümkin emes. Öytkeni, bwl wrandı at qwlağında oynğan jauınger, köşpeli halıqtıñ sarbazdarı ğana aytqan dep oylaymın. Al, orıstarğa keyin solardan jalpılasqan boluı kerek».

«Jaujürek mıñ bala» fil'mine bas keñesşi bolğan Zardıhan ağamız kartinanı tüsiru barısında «Alaş», «Qazaq» wrandarımen qatar soğısqa, şabuılğa şıqqanda «Äruaq» dep te wrandalğanın aytadı. Bwl wran qazaqtıñ jaugerşilik tarihında ruh, namıs, küş-qyarat şaqıru üşin wrandalğanı bärimizge belgili.

Maqalanıñ tolıq nwsqasın - www.arasha.kz - http://arasha.kz/post/830 oqi alasızdar.

0 pikir