Jeksenbi, 23 Aqpan 2020
Añız Abay 1327 8 pikir 23 Qañtar, 2020 sağat 14:34

Abay toyı fleşmob deñgeyinde ötpesin desek...

21 qañtarda Abaydıñ 175 jıldıq mereytoyınıñ resmi aşılu räsimi elordadağı «Astana Opera» teatrında ötti. «Qazaq halqı – Abaydıñ halqı» attı merekelik koncertke qatısqan Prezident Qasım-Jomart Toqaev pen eks-prezident Nwrswltan Nazarbaev elimizdiñ barlıq öñirinde jäne şetelderde ötetin merekelik şaralardı resmi türde bastap berdi.

Endi bir jıl boyı elimizdiñ är öñirinde wlı aqınnıñ mereytoyı ayasında 500-ge juıq is-şara ötedi. QR Mädeniet jäne sport ministrliginiñ esebinşe, osı şaralardı ötkizuge 3 mlrd teñge jwmsaladı eken. Bwl turalı vice-ministr Nwrğisa Däueşov aytqan bolatın.

«Abaydıñ 175 jıldıq mereytoyına arnalğan şaralar QR Mädeniet jäne sport ministrliginiñ 3 mlrd teñge kölemindegi jıldıq josparlanğan qarjısı esebinen ötedi. Mısalı, Abay atındağı Opera jäne balet teatrı gastrol'dik saparlarına bölingen jıl sayınğı qarjını Abay jılına arnap, Mäskeu, Türkiya, Qıtayğa barıp öner körsetedi», - dedi Nwrğisa Däueşov.

Qazir äleumettik jelide bolsın, aqparat qwraldarında bolsın bastı nazar osı 3 mlrd teñgege auıp twr. Adamdardıñ bäri Abay toyı ayasında qanday igi şaralar ötetinine, ol şaralardıñ elge qanday payda beretinine emes, osı bir «azın-aulaq» aqşanı söz etip jür. Bwl jerdegi «azın-aulaq» degen sözdi bizdiñ şendilerdiñ byudjet qarjısın jwmsaudağı «täbetine» salıstırmalı türde aytıp otırmız.

Qazaq şendileriniñ sausağınıñ wşı qimıldasa bolğanı milliondar men milliardtar «atqa qonatını» äuelden belgili. Bas-ayağı eki-aq kündik jinalısqa (XII Astana ekonomikalıq forumı) respublikalıq byudjetpen 1,4 mlrd teñge jwmsaytın bizdiñ bilik, bir jıldıq mereytoyğa 3 mlrd bölip «sarañdıq» tanıtıp otır bwl jolı. Biıl Dubayda ötetin EKSPO körmesine 9 milliard teñge jwmsağalı otırmız. Onı az deseñiz, 2017 jılı öz elimizde ötken EKSPO-ğa baqanday 565,1 mlrd teñge bölingen.

Tipti bwnday bir rettik şaralardı aytpağan künniñ özinde, jıl sayınğı sporttıq, merekelik, mädeni şaralarğa da milliardtar bölinip jatadı. Biz bwğan deyin Şımkenttegi stadiondı qayta jöndeuge 44 mln euro (18,5 mlrd teñge) jwmsalatının jazğan edik. Al Qostanaydağı şağın jabıq alañ - «Tobıl-Arenanı» saluğa 4,5 mlrd ketti. Futboldan prem'er-ligada baq sınaytın 12 komandağa el byudjetinen jıl sayın 30-40 milliard teñge bölinedi. 2018 jılı däl osı futbolşılarğa jalaqı töleuge 80 mln euro (33,5 mlrd teñge) jwmsalğan körinedi. Al elordalıq «Barıs» hokkey klubına 2019 jılı 3,6 mlrd teñge jwmsalğan. Äri bwl sandar jıl sayın qaytalanıp otıradı...

Sondıqtan nazarımızdı Abay toyına bölingen qarjığa emes, mereytoy ayasında ötetin is-şaralarğa audarğanımız jön. Ärine 3 mlrd teñge emes, 3 mıñ teñge bolsa da el qazınasınan şığıp otırğandıqtan, onıñ esebin swrauğa halıqtıñ qaqısı bar. Esebin ğana swramay, qarjınıñ halıq paydası üşin jwmsaluın talap etuimiz kerek.

«Biıl osı mereytoy ayasında 500 ge juıq is-şara ötkizu josparlanıp otır. Olardıñ işinde iri halıqaralıq jäne respublikalıq qoğamdıq mañızı bar, ğılımi, ağartuşılıq is-şaralar, konferenciyalar, simpoziumdar, plenerler, döñgelek üstelder, sınıp sağattar, poetikalıq jäne ädebi konkurstar, baspasöz turları jäne özge de is-şaralar bar», - dedi mereytoyğa arnalğan is-şaralar turalı baspasöz mäjilisinde vice-ministr Nwrğisa Däueşov.

Vice-ministr atap ötken is-şaralarğa köz salsaq, köbi köne sürdek konferenciyalar men jattandı jinalıstar ekenin bayqaymız. Ärine bwlardan özge igi şarualar bar ekenin joqqa şığarmaymız. Biraq bir jıl boyı bwnday esep beruge arnalğan döñgelek üstelder men paydası az plenerler ötkizuden eşteñe wtpaymız. Eger tağı da bwrınğıday konferenciyalar men fleşmob şeñberinde qalıp ketsek, nağız kök şığın sonda boladı. Jastardıñ jırın jırlay almağan «jastar jılınday» bar men joqtıñ arasında öte şığadı...

Sol üşin wlı aqınnıñ 175 jıldıq mereytoyında Abaydı şın wlıqtauğa, Abaydı wlıqtay otırıp halıqqa paydalı is jasauğa atsalısqanımız oñ. Ol üşin köp bolıp keñes aytıp, wsınıs bildiruimiz kerek.

Bizdiñ oyımızşa, Abay mereytoyınıñ qazaq halqına berer eñ ülken paydası - wlttıq ideologiyanıñ qalıptasuına äser etpegi. Wlttı wyıstıra alatın wlıq ideyanıñ joqtığınan, halqımızdıñ jartısı arab, jartısı orıs, jartısı käris bolıp jürgeni jasırın emes. Sol üşin Prezidenttiñ özi wytqı bolıp otırğan mereytoydıñ arqasında Abaydıñ wlı parasatın jalpıwlttıq ideologiya deñgeyine köteruge küş salu kerek.

Abaydıñ öleñderin, qara sözderin jatqa aytudan jarıs wyımdastıra bergennen göri, Abaytanu kurstarın oqıtudı qolğa alğan jön-aq. Abay ilimin mektep qabırğasınan bastap tereñdey üyretudiñ paydası mol. Äytpese, wlı Abay jastardıñ nazarında konferenciyalar men müşayralarda ğana eske alatın eski wğımğa aynalıp ketui mümkin.

Tağı bir asa mañızdı mäsele, wlı aqın tuıp-ösken öñirdiñ auır ekologiyalıq ahualı. KSRO-nıñ qandı qılmıstarınıñ biri, qazaqtıñ qasireti - Semey poligonı osı aymaqta ornalasqan. YAdrolıq sınaq alañına aynalğan aymaqta ömir sürip jatqan halıqtıñ densaulıq mäselesine basa nazar audaru qajet. YAdrolıq sınaqtan japa şekken öñir twrğındarına kömekti köbeytip, aymaqtağı poligon zardaptarın tolıqtay joyu kerek.

Söz soñında aytarımız, Abaydıñ 175 jıldıq mereytoyı qatardağı köp merekeniñ biri bolıp qalmasa deymiz. Memlekettik til dep sarnağanımızğa 30 jıl bolsa da, tilimiz twğırına qonğan joq. Onıñ bastı sebebi, naqtı şaralar qolğa alınbay, zañ qabıldanbay, konferenciya-jinalıstar men arzan wran deñgeyinde qalğandıqtan. Eger Abay toyında da naqtı is istemey, bos maqtanğa salınsaq, bayağı jartas - sol jartas küyinde qalarımız sözsiz. Sol üşin bir kündik şaralardı emes, ömirşeñ jobalardı jolğa qoyağanımız jön...

Abay toyında Abay eline paydası tier is-şaralar atqarlısın deseñiz, öz oylarıñızdı pikir alañına qaldırsañız boladı. Nemese wsınıstarıñızdı jazıp, bizdiñ saytımızdıñ elektrondı poştasına joldañızdar...

Quanış Qappas

Abai.kz

8 pikir