Seysenbi, 10 Jeltoqsan 2019
Oy türtki 1567 4 pikir 20 Qaraşa, 2019 sağat 11:05

Qan. Jan. Tek

Redakciyadan: Qazaq öleñinde öz jolın, öz örnegin ayqındap, qalamgerlik qoltañbasın qaldıra bilgen aqınnıñ biri - Maqsat Äubäkirov edi. Aramızdan ketkenine 7 jeltoqsanda 40 kün toladı eken. Bügin aqınnıñ isi qazaqtıñ birigui, keşegi buın men bügingi buınnıñ arasındağı baylanıstar turalı üzik oyın portal betinde jariyalağandı jön kördik.


Bügingi qazaq atam zamanğı Asanqayğı bolıp, jer betinde joq Jerwyıqtı izdemeydi.Olardıñ oyları da, äreketteri de basqa. Zamanaui Jerwyıqtarı-narıq, soğan köñilderi qarıq siyaqtı. Bwl wrpaqtı Qorqıttıñ körimen qorqıta almaysıñ. Olar dağdarıstan, dollardıñ ösuinen, üy men köliktiñ qımbattauınan ğana qorqadı. Atam qazaqtıñ bügingi wrpağı wlı qobızdıñ ünimen, «Qarataudıñ basınan josığan köştiñ» äuenine selt etpeydi. Biraq köripkel Vanganıñ boljamına imanday senip, janı küyzeledi, alañdaydı. Degenmen atam qazaq pen balañ qazaqtıñ arasında üzilmegen jip, körinbeytin säule äli de bar sekildi. Şölde ösken sekseuil men şeñgeldi qwnarlı topıraqqa köşirip äkelip, kütip baptasañızda, taramıs tamırları bwyrat qwmdarğa qaray tartıla tüsetin şığar. Sol sekildi osı qazaq atam qazaqtan qanşalıqtı ajırap bara jatsa, tüpki minezine degen añsarı sonşalıqtı auıp bara jatqanday. Sonıñ saldarı bolar «balañ qazaq» alas wrıp älde neni izdeydi. Bälkim qazaqtıñ janın joqtay ma eken?

Atam qazaqtıñ qanına siñgen, janınıñ bölşegine aynalğan bir minezi-qaysarlığı bolsa, osı küni ol qırsıqtıqqa wlasqan. Atam qazaqta qonaqjaylılıq qwrmettelinse, balañ qazaqta ısırapşılıq sänge endi.

Atam qazaqta tözimdilik bolsa, balañ qazaqta könbistik bayqaladı. Atam qazaqtıñ darhandığı - dañğoylıqqa, keñpeyildiligi - jalpaqşeşeylikke, jomarttığı - jaltaqtıqqa auısıp ketpey twrğanda, qazaqı minezdiñ auılına qayta aynalıp baratın jol tapsaq şirkin. Sol qazaqtıñ biri - men, ekinşisi kim ekenin öz işiñiz sezip otır, sonı tüsingeniñizge de rahmet. Ärine tüsinesiz, ol-Siz!

Adamzatqa tiesili asıl sezimder men wlttıq qwndılıqtardıñ qadiri qaşqan zamanda adami sıylastıqtarın joğaltıp alıp, taba almay jatqan wlttar men wlıstardan Siz ben, Bizde bölek ketip qala alğan joqpız. Ol ornı tolmas ökiniş, twtas bir wlt üşin - qasiret.

Wlttıñ bastı wstanımı otbası, bauırmal - qauımşıldıq sekildi äleumettik instituttardı tärk etken batıs qoğamı bügin bütindey ayıqpas auruğa şaldıqqan. Ol auru bizdiñ wltımızğa bwyırmay-aq, qoysın, bälekettiñ betin aulaq! Ol üşin joğarıda aytılğan wlttıq qwndılıqtarımızdı tügendemey bolmaydı, ornı auısqan asıl qasietterimiz qazaq janında jañğırıp twruı, olardıñ qaytadan öz ornın tabuı üşin Atam qazaqtıñ aytqandarına balañ qazaq jii oralıp, aytqanına auızdıqtalıp, danalığına basın iui kerek. Atam qazaq pen balañ qazaqtı biriktiretin - qan wqsastığı bolsa, bärimizdiñ boyımızda jasırınğan - jan wqsastığı bar. Ol, «qazaqı kod»! Osı wqsastıqtı bölek qaray alamız ba? Qazirgi damığan medicina däuirinde tamırıñdağı bes litr swyıqtıq - qandı auıstıruğa mümkindik tabılar, al biraq mäñgilikke şifrlanğan kod-qazaqı janıñdı ayırbastaytın äzirge keremet tabıla qoyğan joq. Ol tabılğan küni adamdardıñ nağız azğındauı bastalatın şığar. Al sonıñ alğı şarttarı medicinada emes, aqparattar ağınında bastalıp ketti. Bwl nağız mädeni basqınşılıq, osı psihololgiyalıq-sayasi äreket, şabuıldarğa tötep beretin bizdiñ atam qazaqtan mwrağa qalğan genimiz, onıñ atın atam qazaq, «tek» dep atağan. Tektiligiñ sınğa tüser alasapıran-aqiıq ğasırda, ğalamdasu attı alıptıñ jaqsısın tañdap, jamanına barlap, qaraytında atam qazaqtıñ wrpağı – Siz ben Biz. Negizinen qazaqtı qan emes, jan birligi jaqındatuı tiis. Qanımız bir dep ruğa böline qalatın isi qazaq, janımız bir dep, twtas qazaq boluğa jwmıluımız kerek şığar. Öytkeni sayasat pen ekonomikası alğa tartqan aldıñğı qatarlı elderdiñ ruhani dağdarısqa qalay wşırap jatqanın közimiz körip otır. Ekonomikası aspandağan alpauıt elder sırtqı türin saqtasa da, janın joğaltıp alğalı qaşan. Dağdarısqa tötep beremiz dep, jırtığımızdı jamaudıñ qamın küyttep jürgende, janımızğa sızat tüsirip almasaq eken ağayın. Qazaqtıñ janı äzirge joğala qoyğan joq desem quanıp qalasız ba? Onda qazaqtıñ janın izdep jürgen jalğız men emes ekenmin. Qazaqtıñ janı jasırınbaq oynağanday jasırınıp qalğan tärizdi, bala künimizdegi jasırınbaq oyınınıñ erejesi qalay edi? Endeşe birigip izdeyik ağayın!

Maqsat Äubäkirov

Abai.kz

4 pikir