Jwma, 22 Qaraşa 2019
El işi... 2832 12 pikir 5 Qaraşa, 2019 sağat 11:36

Advokat: Islam Äbişev el-jwrttıñ aldında tolıq aqtaldı

30 qazan 2019 jıl.

Astana (Nwrswltan) qalası.

Audanaralıq mamandandırılğan sot. («Äskeri sot» ğimaratı)

Sağat 10.00

QR Su resurstarı komitetiniñ bwrınğı törağası, Düniejüzilik «Qazaq küresi» federaciyasınıñ bwrınğı prezidenti Islam Äbişevtiñ jäne  federaciyanıñ bwrınğı vice-prezidenti Serik Tükievtiñ üstinen qozğalğan qılmıstıq is boyınşa aşıq sot otırısı arı qaray jalğastı.

Sot qwramı:

Sud'ya – Q.M.Mekemtas

Sot hatşısı – S.S.Mälik

Prokuror – S.Ş.Süleymenov

Advokattar – A.T.Qwspan, E.M.Makenov, A.A.Abdrahmanov, S.Jünisbaev, M.Esqaraev.

Qoğamdıq qorğauşılar – E.A.Äbişev, G.I.Äbişeva, M.Islam, Adamov, Tükiev.

Audarmaşı – A.Qazıbekqızı.

Sot pristavı –

Islam Almahanwlı Äbişevke QR Qılmıstıq kodeksiniñ 24-babı 3-böligi, 366-babı 4-böligi boyınşa «para aluğa oqtaldı» dep, al Serik Adamwlı Tükievke QR Qılmıstıq kodeksiniñ 28-babı 5-böligi, 366-babı 3-böligi 1,3 tarmaqtarı boyınşa «para aluğa kömektesti» dep ayıp tağılıp otır.

Eki azamattı qoldauğa jiılğan halıqtıñ sanı eluge juıq. Bwğan deyin birneşe kuäden jauap alındı...

Sud'ya: Sot zalında swralmağan kuägerler bar ma?

Advokattar: Qorğau tarapınan joq.

Sud'ya: Sot bastalar aldında ötiniş-arızdarıñız bar ma?

Prokuror, advokattar, sottaluşılar: Joq. Äzirge joq.

Sud'ya: Sotqa kuäger kelip otır. Kuäni şaqırıñızdar... Atı-jöniñiz kim

Kuä: Jampozov Asıljan Ömirbekwlı.

– Qay is boyınşa sotqa şaqırılıp otırğanıñızdı bilesiz be?

– Iä.

(Sot kuäniñ qwqıqtarın tüsindirdi. Kuä ant qabıldadı).

– Memlekettik ayıptauşı, swray beriñiz.

Prokuror: Mınaday swraqqa jauap beriñizşi. 2017-2018 jıldar aralığında «SMP-610» JŞS-ne qanday qatısıñız boldı? Sol jerde qanday da bir lauazım atqardıñız ba?

– 2017 jıldıñ soñında sol jerge jwmısqa kirdim. Zañger boldım. Ol kezde basqaruşı portugaliyalıq boldı. 2018 jıldıñ naurızında ma, säuirinde me, portugaliyalıqtar ketip qaldı. Köp wzamay Azamat Şaymerdenov direktor boldı. Men bir ay işinde jwmıssız jürgenimde meni Azamat Şaymerdenov qaytadan jwmısqa şaqırdı. Jauapkerşiligi şekteuli seriktestik basşısınıñ orınbasarı qızmetin atqardım.

– Siz sol lauazımda bolğanda «SMP» qanday jwmıstar atqardı? Qanday biznes türimen aynalıstı?

– Qwrılıs-montajdau jwmıstarımen aynalıstı.

– Soltüstik Qazaqstan oblısındağı «Presnovodsk» toptıq su qwbırın qayta jöndeu turalı ne ayta alasız? Onıñ siz atap ketken seriktestikke qatısı bar ma, joq pa? «SMP-610» jauapkerşiligi şekteuli seriktestigi sol jwmıstı atqarıp bitirdi me? Atqarğan joq pa? Qanday män-jay bar?

– Meniñ ol jobağa asa qatısım bolğan joq. «Jwmıstı qalay atqardı?» degen swrağıñızğa kelsem, jwmıs dwrıs orındalğan joq, grafikten qalıp qoydı, sol sebepti kelisimşarttı bwzdı.

– Eger siz aynalıspasañız, onda joba boyınşa kim aynalıstı?

– Azamat Şaymerdenovtiñ özi. Sosın subpodryadçikter.

– Azamat Şaymerdenov osı nısanmen aynalısu barısında jwmıs barısı turalı sizge qanday da bir mälimetter aytıp otırdı ma?

– Ol asa köp eşteñe aytqan joq.

– Sottaluşı Islam Äbişev pen Serik Tükievti tanisız ba?

– Tanimın.

– Azamat Şaymerdenov Äbişevpen qarım-qatınası turalı birdeñe ayttı ma? Ne mälim sizge?

– İskerlik qarım-qatınasta boldı. Azamat Şaymerdenov bas merdiger boldı, Islam Äbişev – tapsırıs beruşi.

– Şaymerdenov Azamat Islam Almahanwlına aqşa turalı, qarız ba, basqa da bir män-jaylar turalı ayttı ma sizge?

– Protokolda aytqanmın, «2014 jılı Äbişevke 1 mln dollar berdim» degen.

– Ne üşin bergenin ayttı ma sizge?

– Joba üşin berdim degen siyaqtı...

– «Joba üşin» degendi qalay tüsinuge boladı?

Mäkiş Esqaraev, advokat: Qwrmetti sot, Jampozov «hattamada aytqanmın» dedi. Prokuror sonı anıqtap swrap alu kerek qoy, qanday hattama?

Prokuror: Qwrmetti sot, ol jauap bergen joq meniñ swrağıma.

Sud'ya advokatqa: Birinşi jauap berip alsın, swrağıñızdı keyin qoyasız. Prokuror, swray beriñiz.

Prokuror kuäğa: Hattamağa toqtalmay-aq qoyıñız. Qazir biletin närseñizdi ğana aytıñız. Hattamağa artınan kelemiz. Siz bağana million dollar turalı aytıp kettiñiz. Şaymerdenov Äbişevke bergeni turalı, «şart üşin» dep ayttıñız. Osı jerde naqtılañızşı, ne şart? Şart jasasu üşin be, älde basqa bir män-jay ma? Sol turalı aytıp ketseñiz. Sizge ol turalı Şaymerdenov ayttı ma?

– Ol mağan qısqaşa aytqan. Qazir, esime tüsirip oqiın. (qolındağı protokolğa qaradı).

– Joq, oqımañız. Alıp tastañızşı hattamañızdı. Men sizden biletin närseñizdi swrap otırmın.

– Ol ayttı, yakobı, «joba üşin 1 million 200 mıñ dollar berdim» dedi.

– Siz qazir Şaymerdenovtiñ sözin aytıp otırsız iä?

– Iä.

– Endi 2018 jıldıñ ayağına, 2019 jıldıñ basına keleyik. Osı kezderi sottaluşılar Äbişev, Tükiev jäne Şaymerdenovtiñ arasında sizdiñ qatısuıñızben qanday män-jaylar boldı? Sol turalı aytıp ketseñiz.

– Bwl turalı men tergeu barısında tergeuşige ayttım, hattamada bar. «Monako» kafesinde jäne «Redissondağı» kezdesu turalı.

– Sol «Monakoğa» toqtalayıq. Onda ne boldı? Kim kimge habarlastı? Qanday kezdesu, qaşan boldı?

– 15 jeltoqsanda boldı. Men keldim. Stolğa otırdıq. Islam Äbişev Azamattı şaqıruımdı swradı. Şaymerdenovke habarlastım, ol 40 minuttan keyin keldi. Ädettegidey otırıs. Azamatqa «ştrafnoy» dep, üş stakan araq qwydıq. Mas bolıp qaldı. Barlıq män-jaylarğa män bergen joqpın, esimde de joq. Ol jerde jas bolğannan keyin qonaqtarğa qızmet etip jürdim. Şamalı uaqıttan keyin Azamat qaytamın degesin, şığarıp saldım. Janımda Serik Tükiev boldı. Sırtta temekimdi tarttım da, işke kirip ketim.

– Dalağa şıqqan kezde ne boldı? Dalağa naqtı kim-kim şıqtı?

– Men, Serik Tükiev jäne Azamat Şaymerdenov şıqtı. Men de, olar da temeki şekti. Olar söylesip jattı, men estigen joqpın. Dala qattı jel, ayaz boldı, men jeñil jeydemen bolğasın temekini jartılay şegip, işke kirip kettim.

– Sosın ne boldı?

– İşke kirdim. Otırıs äri qaray jalğastı.  12-ge taman tarqadıq.

– «Redisson» jaylı da tolığıraq aytıp ketseñiz. Qaşan bolğan? Ne boldı? Qanday män-jaylar boldı?

– Protokoldı jaqında qarap kördim.

– Siz öziñizdiñ körgeniñizdi aytıñız. Sol jerde ne kördiñiz?

– «Redissonğa» men, Azamat Şaymerdenov, Islam Äbişev, Serik Tükiev keldik. İşke kirip otıra bergenimde, kölikten qağazdar alıp kelu üşin jwmsadı. Barıp, jürgizuşimen amandasıp, qağazdardı alıp, işke qaytip kirgenimde olar söylesip otırdı. Mağan qatısı bolmağan soñ, asa qattı nazar audarmadım.

– Ol kezdesudiñ sebepkeri kim boldı? Kim kimdi şaqırdı? «Redissonğa» sizdi bireu şaqırdı ma?

–  Bir kün bwrın Islam Almahanwlı zvondap, Azamattı sol jerge sağat 2-ge şaqırşı, sonda keliñderşi degen. Sonda boldıq.

– Kim boldı, naqtı aytıp ketiñizşi.

– Men boldım, Islam Almahanwlı, Serik Tükiev jäne Şaymerdenov.

– Ol jerde ne turalı ne äñgime boldı?

– Ol jerde Islam Almahanwlı Azamatqa: «Sen meniñ atımdı jamılıp, atıma kir keltirip jür ekensiñ ğoy. Sen öz şaruañdı istey ber. Ne isteysiñ, onı  iste, jağdayıñdı iste. Mağan eşnärse kerek emes. Mende, qwdayğa şükir, bäri bar. Mağan eşteñe kerek emes. Tek uäde bergen närseñdi orındasayşı» degen siyaqtı  äñgime ayttı.

– Tağı ne äñgime boldı?

– Esimde joq, şınımdı aytsam. Söytip aytıp jatqan kezde, bir kelinşek kelip qaldı. Bizge «şığa twrıñdar» dedi. Azamatqa «davay, jaqsı, jolıñ bolsın» dedi. Azamattı şığarıp saluğa dalağa şıqtıq. Olar temeki şegip twrıp, söylesti. Men jandarınan 5-10 metrdey ketip, telefonımdı qaradım, temeki şektim. Hattarğa jauap berdim. Sosın jandarına keldim. Ne aytqandarı esimde joq. Sosın Azamat qaytıp ketti.

–  Siz esimde joq dep jatırsız. Esiñizge tüsiriñizşi, ne boldı? Bükil äñgimelerdi estidiñiz ğoy?

– Biraz uaqıt ötti ğoy. Esimde joq. Ol nelerdi mağan tergeuşi körsetken. Tergeuşi mağan aytqan, birinşi protokoldı jazğan kezde. «Seni solarmen «soobşnik» etemin, solarmen birge barasıñ. Esiñe tüsir» dedi. Men ol kezde qorqıp kettim. Özim üşin, şeşem üşin, balam üşin qorıqtım. Meni qamap tastasa ne boladı dep. Şeşemniñ onsız da, äkem qaytıs bolğalı beri, densaulığı naşar. Qolımda balam twradı. Özim ajırasıp ketkenmin. «Biz seni «posobnik» qılamız, jauıp tastaymız. Biz aytqandı orında» dep ayttı da, protokoldı toltırdı. Sol kezde mağan qağazdı körsetip, qara dedi. Meniñ esimde joq, qattı qobaljıp kettim. Aytqan siyaqtımın, biraq ol sözder şın mäninde esimde joq.

– Körsetti dep otırsız, hattamalardı. Sol kezde körsetken dokumentter säykes keldi me aytqan sözderiñizge?

Mäkiş Esqaraev, advokat: Prokuror, birinşiden, qanday dokument ekenin aytsañızşı. Mınaday dokument pa, qay dokument dep swrasañızşı. Biz qanday dokument körsetkenin qaydan bilemiz?

Sud'ya: Twra twrıñızdar!.. Siz silteme jasap swrasañızşı, qanday qwjat, jaray ma?

Prokuror: Özim aytpay, kuäniñ aytqanın qalap otırmın. Sonımen,  Asıljan Ömirbekwlı, «esime tüsire almadım» dediñiz be? «Sigara bar»  dediñiz. İşi ülken be, kişkentay ma? Adam söyleytin bolsa, bäri estile me?

– Estiledi.

Mäkiş Esqaraev, advokat: Qwrmetti sot, bwl swraqtı alıp tastauıñızdı swraymın. «Adam söylese estile me?» degen swraqqa kuä boljam retinde ğana jauap bere aladı. Kimge qalay estiledi, bwnı ayta almaymız.

Sud'ya: Twra twrıñız. Birinşi jauap bersinşi.

Asıljan Jampozov, kuä: Ol jerde qarsı twrğan adam qalay söylese, solay estiledi. Adamdardıñ dausı estilip twrdı, biraq eşnärsege män berip tıñdap otırğan joqpın.

Prokuror: Ol jerde kim kimmen söylesti?

– Äbişev pen Şaymerdenov.

– Ekeuiniñ arasındağı äñgimege Tükiev aralastı ma?

– Esimde joq. Bağana «qağaz äkeldim» dedim ğoy, sol qağazdı qarap otırğanmın.

– Qwrmetti sot mırza! QR Qılmıstıq kodekstiñ 372 babın basşılıqqa ala otırıp, meniñ oyımşa qazirgi kuäniñ jauabında qarama-qayşılıq bar, sotqa deyingi bergen jauabına qarağanda. Sondıqtan kuäge qazir bir-eki naqtılaytın swraq qoyıp, odan keyin sizdiñ rwqsatıñızben, sotqa deyingi tergep-tekseru kezindegi hattamağa silteme jasap, üzindisin jariyalauğa  rwqsat swraymın.

 Sud'ya: Biz birinşi kuägerdi swrap bituimiz kerek. Onday swraqtarıñız bolsa, jazıp alıñız. Ayağında taraptardıñ bäri swrap bolğasın, siz swrauğa qwqılısız. Jaray ma? Arı qaray swray beriñiz.

Prokuror: Siz sekvestirovanie turalı birdeñe estidiñiz be?

Mäkiş Esqaraev, advokat: Sekvestirovanie turalı qayda, qaşan? Mektepte oqıp jürgen kezinde me? Mamandığı boyınşa ekonomist pe bwl kisi? Joğarı oqu ornında oqıp jürgen kezinde me? Älde, jwmıs istep jürgen kezinde me? Qay uaqıtta?

Sud'ya: Advokattıñ qarsılığın sot qabıldaydı. Siz swrasañızşı, ne, qaşan, qay jerde, naqtı swrañızşı.

Prokuror: Qwrmetti sot, men swrağımdı ayaqtağan joqpın. Naqtılayın dep otırğanmın. Qorğauşılar sözimdi bölip otır. Men aytayın degenim, bağanağı otırıstar kezinde «sekvestirovanie» degen sözdi estidiñiz be? Estiseñiz, ne turalı äñgime boldı? Estimeseñiz, estimedim dep aytıñız.

– Estidim.

– Tolığıraq naqtı aytıp ketiñizşi. Ne turalı äñgime boldı? Kim-kimniñ arasında boldı äñgime? Qay jerde boldı?

– «Redissonda». (Protokolğa wzaq üñildi). Ol söz Äbişev pen Şaymerdenov söylesken kezde boldı. Bwl swraqtı mağan tergeuşi de qoydı.

–  Joq, siz estigeniñizdi aytıñızşı. Kimnen estidiñiz ol äñgimeni?

– «Sekvestirovanie boladı» dedi me, sonday birdeñe ayttı mağan.

– Kim kimge ayttı?

– Äbişev Şaymerdenovke.

– Sekvestirovanie boladı dep ayttı ma?

– Iä.

– Sosın? Onı nege ayttı?

–  Şınımdı aytayın, esimde joq. Onıñ bärin mağan tergeuşi körsetti. Jauabımnıñ bäri basında protokolda bolğan. Birinşi 26 naurızdağı protokolda bolğan.

– Hattamada aytqanıñızday, 26 naurızda tergeuşige jauap berdiñiz be?

– Iä. Biraq ol jauap mına jerde joq. Mağan jibergennen keyin özim bärin qarap şıqtım da, özim şoşıdım, qorıqtım.

– Twra twrıñız. Tergeuşi jauap alğan kezde soñında jauaptı oqıp, hattamağa qol qoydıñız ba?

–  Qol qoy dedi, qoydım. Ol protokol 3-4 bet edi. Al mınau basqaşa. Men tüsinbedim.

– Bağana aytıp kettiñiz ğoy, Şaymerdenov pen Äbişevtiñ arasındağı qarım-qatınastı iskerlik qarım-qatınas dediñiz. Aytıñızşı, «Monakoda», «Redissonda» kezdestik dediñiz, osı kezdesulerdiñ arasında ma, kezdesuge deyin, ne keyin, mümkin kezdesuge qatısı joq şığar, Äbişev sizden Şaymerdenov turalı birnärse swradı ma? Qanday adam dep, bolmasa basqa bir män-jaylar turalı.

– Joq.

– Olar bir-birin tanidı dediñiz iä?

– Tanitın edi. «Monakoda» kezdesken kezde külip-oynap, dos retinde söylesti. Ol jerde iskerlik äñgime boldı. Oğan deyin talay kezdesken, jinalıstarda. «Qalıñ qalay?» dep qol alısıp amandasıp, «jwmıs istep jatırsıñ ba?.., iä istep jatırmın» degendey. (qolındağı qağazğa qarap): Men mına jerde tüsinbey jatqan sebebim, men bwl tüsiniktemelermen (pokazanie) kelispeymin.

– Qazir sud'yanıñ rwqsatımen jariyalağan kezde, ol swraqqa jauap beresiz. Sot mırza, rwqsat etseñiz, 372 bapqa silteme jasap, qarama-qayşılıq bolğan sebepti, sotqa deyingi tergep-tekseru barısında bergen jauabınıñ üzindisin jariyalauğa wsınıs bildiremin.

Marat Adamov, qorğauşı: Qarsılıq bildiremin, qwrmetti sot!

Sud'ya: Twra twrıñızşı, a?!. Twra twrıñızşı... Prokuror mırza, sizge bağana aytıp kettim, birinşi kuäni bärimiz swrap alayıq. Qarama-qayşılıq bolğan jağdaylarda jazıp alıñız, sodan keyin swraymız. Basqa swrağıñız bar ma?

Prokuror: Äzirge joq.

Sud'ya: Advokat, swray beriñiz.

Abzal Qwspan, advokat: Qwrmetti kuä, aytıñızşı, siz jauap berip jatqan kezde jauabıñızdı memlekettik ayıptauşı üzip tastadı. «Sizdiñ bwl sekvistirovanie jaylı swrağıñızdı tergeuşi de qoyğan» dep aytıp qaldıñız. Osı jerden bastap jalğañızşı. Jauap ala almay qaldım. Sebebi, jauabıñız üzilip ketti.

Asıljan Jampozov, kuä: Iä, ol sözdi estidim. Tergeuşige jauap berdim. Birinşi protokolda bolğan.

– Birinşi protokol degen qanday protokol? Data boyınşa aytsañız.

– Bwlardı men özim uatsaptan kelgennen keyin rettep aldım da, oqıp şıqtım. (Aldındağı qağazdarın qarap twrıp). Reti boyınşa 1, 2, 3 dep belgilep qoyğanmın. Birinşi dep otırğanım – 26 naurızda bolğan tergeu. Ol müldem basqa edi. Sebebi, ol «dopros» bitkennen keyin, Idrisovpen söyleskennen keyin, qol qoy dedi, qol qoyıp kettim. Boldı. Oyladım, «qwdayğa şükir, bäri jaqsı, mağan tiispese boldı, meni «posobnik» qıp qamap tastamadı, boldı» dep oyladım da kettim. Odan keyin 4 mamırda meni şaqırdı. 4 mamır küni meni kabinetke aparğan kezde Agibaev degen jaña tergeuşi otırdı. Mağan swraqtar qoydı. Mağan tanıs swraqtar, birinşi tergeude bolğan swraqtar. Men ayttım, «bwl swraqtar mağan qoyıldı ğoy» dedim. «Ol doprostı qayta jasau kerek. Dwrıs emes» dep ayttı. Ol dopros bitkennen keyin, (qağazdı körsetip) mına dopros sol, datası tura sonday, 26 naurız. «Qol qoy» dedi, qol qoydım. Eşteñe oylağan joqpın, qate ketken bolar dep oyladım. Formal'nost'tarğa qol qoydım. Soñğı jağına qol qoyıp, endi oqiın dep jatqanda, «äkel, barıp qol qoydırta salayın» dep alıp ketti. Odan keyin qayta kabinetke kelgende birinşi bolğan doprostı jırtıp tastadı. Odan keyin «dopol'nitel'nıy doprosqa» kiristi. Men 4 mamırda keler aldında esiktiñ aldınan Ataşev qarsı alğan. Sol ayttı, «davay, esiñde me, keliskenimizdey boladı, sen artıñdı oyla... öziñdi oyla. Qazir tergeuşi jwmıs isteydi. Sen otıra ber. Sosın qol qoya sal...» dedi. Arı qaray ne aytqanı esimde joq, tüsingen de joqpın, qattı qobaljıp kettim. Sosın tergeuşi ayttı, «qazir Äbişevtiñ inisimen bettestiru («oçnaya stavka») boladı. Sen otıra ber, tergeuşi özi jauaptı jazadı. Bäribir Äbişev otır» dedi. «Jaraydı, maqwl» dep kettim. Odan keyin ana qağazdı jırtıp tastağannan keyin, mınalardı istedi. Mınau «Protokol oçnoy stavki». Mınanı oqığan kezde, mwnda jazğandarımen de kelispeymin.

– Siz meniñ swrağıma jauap berip jatqan kezde, ayttıñız, «uatsaptan kelgen jauaptar» dep. Osını naqtılañızşı. Uatsaptan ne keldi, qanday jauap, kimnen, qaydan, qaşan keldi?

– Osı protokoldar mende joq edi. Uatsaptan jibergennen keyin, özim şığarıp aldım. Qarap şığayınşı dep.

– Birden datasın naqtılay ketseñiz, qay küni, kimnen keldi?

– Datası – ekinşi sot otırısı bolardan aldın bir kün bwrın.  Ekinşi sot otırısı qaşan bolıp edi? Qarap aluğa, telefonımdı tömende qaldırıp kettim. Sol ekinşi sot otırısınan bir kün bwrın tergeuşi Järdem habarlastı. «Asıljan, qazir tergeuşige beremin» dedi.

– Tergeuşiniñ familiyası kim?

– Tergeuşi – Ataşev. Ol mağan ayttı: «Qazir sağan uatsappen protokoldar jiberemiz. Jattap al, sotta tura solay jauap beresiñ. Eger naqtılaytın swraqtar bolsa, protokolda bar dep ayta sal» dedi. Jaraydı, tüsindim dedim. Söytip olar mağan jiberdi. Men şığarıp aldım. Olar mağan ayttı, «erteñ sotqa bar» dedi. «Soobşenie kelgen joq qoy, nesine baram?» degenimde, «men qazir tün bolsa da, jibertemin» dedi. «Kelse baram, kelmese nesine baram?» dedim. «Joq, men qazir sekretar'ğa aytıp jibertkizemin, sen bar» dedi.

– «Sekretar'» dep sottıñ sekretarin aytıp otır ma?

–  Kim jiberuşi edi? Sekretar' dedi me, sotqa aytam dedi me, solay dep ayttı äyteuir. Söytip soobşenie keldi, 10-15 minuttan keyin.

– Sosın?

– Sosın men mınanıñ bärin oqığannan keyin özim şoşıdım. Birinşi protokol müldem basqa. Ekinşi, üşinşi protokoldarmen kelispeymin, bas tartamın. Onıñ aldında da Ataşev mağan zvondağan, 14-i küngi sotqa meni şaqırğan. Sot düysenbi küni bolatın. Al senbi küni Ataşev zvondağan, trenirovkada edim. Jügiru jolağında edim, qwlağımda «nauşnik» bar edi. Olardıñ zvondağanı wnamaytın. «Beysenbi küni sağan soobşenie keldi me? Sotqa barğannan keyin eşkimdi tıñdamay, dwrıstap jauap ber» dedi. Men trenirovkada edim dep, telefondı qoya saldım. Odan keyin osı uatsappen zvondağanı. Ataşev Järdemniñ telefonınan zvondadı. Sol telefonnan jiberdi. Odan keyin men mınanıñ bärin körip, şoşıdım, men oyladım, «barmaymın sotqa, mınalardıñ bärin wğıp alayın, meniñ jauabımdı nege özgertken...» dep. Sodan keyin olar mağan köp ret zvondadı. Men telefonımdı kötermedim. Söyleskim kelmedi. «Nege kelmediñ?» dep, qoqan-loqqı jasap, qala sırtına aparıp, mağan birdeñe isteuleri mümkin dedim. Mine, men telefonımnan skrinşot jasap alğanmın.

– Ol skrinşotta ne jazılğan? Oqıp berseñ. Datasımen aytıp berseñ.

– Datası skrinşotqa tüspegen eken, biraq, telefonımda bar. Uaqıtı keşki 17:18-de jibergen. Men protokoldardı jüktep alğanmın. Men mınalardı körgennen keyin şoşıdım. Järdem birneşe ret zvondadı, telefondı almadım. Ol zvonday berdi. Sodan keyin «söylesuimiz kerek, habarlas» dep jazdı. Jauap bermedim. «Erkekşe söyleseyik. Kezdeseyik. Bärin tüsindiremin» dep habarlama jiberdi. Men olardan habarlama kelgen kezde, olar zvondağanda aşuğa berile bastadım. Aldım da, telefonımdı pereadresaciyağa qoydım, qoñıraular kelmesin dep. Qaytadan zvondağan. Odan keyin Ataşev zvondağan. 14-i küni 2-3 ret zvondağan, sms keldi. Ataşevtan keyin Azamat Şaymerdenov zvondağan.

– Şaymerdenov?

– Iä. Men oyladım, «Ataşev zvondaydı, nege artınşa Şaymerdenov zvondaydı» dep oyladım. Öytkeni, esimde, Azamat bwrın jwmısta jürgen kezde, osı salada dostarı bar ekenin aytatın. «Meniñ fin.policiyada dostarım bar, qalasañ, seni sol jerge jwmısqa kirgizeyin, tipti, departament bastığı meniñ dosım, eş kedergisiz seni sonda jwmısqa ornalastıramın» deytin. Sol sebepti men oyladım, «Ataşev mağan özi şığa almay otırğasın, Azamat arqılı şığıp otır» dep oyladım. Keyin telefonımdı qosqanda da qayta-qayta zvondadı, «qabıldanbağan qoñırau» dep twr, Ataşev 3 ret zvondağan, artınan Azamat Şaymerdenov zvondağan. Eşqaysısın almadım. 0101 nomerimen ayaqtalatın beytanıs nomer zvondadı. Aldıñgüni (28 qazan) tağı zvondadı, men twtqanı kötermedim, telefonımdı öşirip tastadım.

– Sıbaylas jemqorlıqqa qarsı is-qimıl wlttıq byurosınıñ qızmetkeri Järdem zvondaydı, tergeu tobınıñ jetekşisi Ataşev Aydar zvondaydı. Odan keyin Azamat Şaymerdenov zvondaydı. Olar sizden ne talap etip jatır? Ne swrap jatır? Qanday ötiniş bildirip jatır?

– Ötinişin trenirovkada jürgen kezimde ayttı, «sen eşkimdi tıñdama, dwrıstap jauap beresiñ» dep. «Trenirovkadamın» dep trubkanı tastay saldım. Ekinşisi, uatsappen jibergen kezde, mağan aytqan sözderi «sağan qazir uatsappen jiberemin, erteñ sotqa sms jibertkizemin, protokoldardı jattap al, tura söytip jauap beresiñ. Naqtılaytın swraqtar bolsa, protokolda bar dep ayta sal» dedi.

– Osı sözderdi kim ayttı?

– Aydar Ataşev ayttı.

– Jaña mağan bergen jauabıñızda siz skrinşottan oqıp berdiñiz. «Şıq, erkekşe söyleseyik. Kezdeseyik. Bärin tüsindiremin» degendi. Osı sözderdi kim jazdı?

– Järdemniñ telefonınan jazılğan habarlama.

–  «Erkekşe söyleseyik» degen sözdi qalay qabıldadıñız?

– Men olarğa senbeymin. Namıs dep, qazir barsam, qalanıñ sırtına alıp kete me, kim biledi, öltirip kete me? Men özim üşin qorqıp, barğan da joqpın, jauap ta bermedim.

– Bwl sözdi, odan keyingi birneşe telefon qoñırauların «Sıbaylas jemqorlıqqa qarsı is-qimıl» wlttıq byurosı qızmetkerleriniñ jasağan is-äreketin siz öziñizge töngen qauip-qater dep bağaladıñız ba?

– Qısım, qoqan-loqqı (ugroza), mağan jäne meniñ otbasıma jäne  jaqındarıma qısım dep tüsindim. Ünemi jan-jağıma qarap jüremin.

– Qılmıstıq is materialdarında sizdiñ qatısuıñızben räsimdelgen tört qaulı bar. Birinşisi 16-şı tom 40-45 bette, 26 naurız 2019 jılı  jauap berilgen. Tergeuşi Idrisiov. Eñ alğaşqı jauap. Memlekettik ayıptauşınıñ swrağına osı jauapqa baylanıstı ayttıñız ba, basında berilgen jauap dwrıs edi, 4 mamır küni özgertildi dep. Men sizdi dwrıs tüsindim be?

– Iä. Öytkeni, tergeuşi jazılğan sözderdi aldına alıp, soğan say istep otırdı.

– Naqtılap ketiñizşi, neni nege say istep otırdı?

– Tergeudiñ swrağın stenogrammağa säykes. Ol jerde ne jazılğanı esimde joq. Körsetti, bir qaradım. Boldı.

– Mınau 26 naurız küni bergen eñ alğaşqı jauabıñızdıñ hapttaması. Sonda bwdan bas tartasız ba qazir? Habarlamamen tüsken protokol is jüzinde sizdiñ bergen jauaptarıñızğa säykes kelmey me?

– Iä.

– Ekinşi jauabıñızdı anıqtay keteyin. 4 mamır 2019 jıldıñ küni eki ret qosımşa jauaptalğan ekensiz. Bir ret qosımşa jauap bolğan. Bir ret bettestiru bolğan. Birinşisi – qosımşa jauap, ol 16-şı tomda 53-55 betterde tirkelgen, 4 mamır 2019 jıl. Sizdiñ qolıñızda osı jauap bar ma? Smspen jiberilgenderdiñ işinde?

– Bar.

– Osığan baylanıstı naqtı swraq. Osını basınan bastap tüsine almay otırmız. Qwrmetti sot, mına qaulıda, mına hattamada tüpnwsqamen de salıstıruıñızdı swraymız. Tergeu kezinde özim de ülken swraq belgi qoyıp qoyğanmın. Bastalğan kezde birinşi betinde «jauaptağan Idrisov» dep twr da, biraq nege ekeni belgisiz, bükil jerde Ağıbaev qol qoyğan. Eñ soñında «doprosil Agibaev» dep twr. Osı jağday qalay osılay boldı? Tüsindiriñizşi.

– Birinşi jauaptı bastağan Idrisov, ayaq jağında Agibaev.

– Osı jerge baylanıstı, faktiçeskiy 4 mamır küni sizdi Idrisov jauaptadı ma, älde Agibaev pa?

– Agibaev. Idrisovtı bir-aq ret kördim. Bwl doprostardı alğan Agibaev.

–  Idrisovtı bir-aq ret kördim dediñiz. Qay kezde kördiñiz?

– 26 naurız küni.

– Osı jerde tağı bir naqtılay keteyik. Osı küni, qosımşa jauap alıp jatqan küni Agibaev 26 naurızdağı jauaptı qayta jasadı ma, sizdiñ söziñizşe?

– Birinşi Idrisov alğan jauaptı qayta jasadı da, birinşi nwsqanı – originaldı jırtıp tastadı.

– Bwl 4 mamır küni boldı ma?

– Iä. Jaña siz aytqannan keyin oylap otırmın, alğaşqı jauaptı «kopirovat'» etip, joğarıdağı familiyasın auıstırudı wmıtıp ketken be dep. Ayağı Agibaev, bası Idrisov, men de tüsinbey twrmın.

– Onı tergeuşiden swraymız. Osı qosımşa jauap uaqıtı tüske deyin, yağni 12:40-13.40 minut dep körsetilgen. Säykes kele me? Tüs uaqıtında boldı ma?

– Iä, sonday.

– Odan keyin däl sol 4 mamır küni siz ben Abişev K.A. (Qanıbek Almahanoviç) ekeuiñizdiñ arañızda  bettestiru hattaması jasaqtalğan. Bwl is jüzinde sizdiñ bergen jauaptarıñızğa säykes kele me?

– Jaña  sot 11-de bastalıp ketti. Men on jarımdarda uaqıtım bolıp, erterek keldim. Bir kezde Ataşev şıqtı. «On vse ravno v otkaze sidit. Sen ündemey otıra ber, na otvetı budet navodit'sya» dedi.

– Sizge swraq: Osı kezde tergeu tobınıñ basşısı Ataşev boldı ma, älde Agibaev pa? Sizdiñ söziñizşe, Agibaev dep twr.

– Qarsı alğan Ataşev. Jauap alğan Agibaev.

– Sonda ekeui de boldı ma?

– Joq, men kelgende sırttan kütip alğan Ataşev. Al 4 mamır küni tergegen, tört protokoldı jasağan jasağan Agibaev.

– Bettestiru hattamasındağı sizdiñ jauaptarıñız is jüzinde bergen jauaptarıñızğa säykes kele me? Smspen kelgendermen mazmwnın tekserdim dep otırsız ğoy.

– Säykes keletin jerleri bar. Kezdeskenimiz turalı säykes keledi. «Jampozov, skajite...» (Üzindi oqidı)

Sud'ya: Twra twrıñız. Siz oqıp otırğan faktiçeskiy hattaması ğoy, iä?

Abzal Qwspan, advokat: Iä, 16-şı tom  59-61 better. Sol tolıq säykes kele me? Sonıñ qay böligi säykes keledi?

– Soñğı abzac, aldıñğı abzactar säykes kelmeydi.

Sud'ya: Qay jeri ol?

– «A imenno çto on iz sebya prdestavlyaet? Çestnıy ne çestnıy? Pri etom vhodit razgovor, ya ne govoril, çto hoçet denejnıe sredstva...» degen jerler. Onıñ bärin men aytqan joqpın, özderi jazdı. Odan keyingi swraqtarı. «Vam yasnı pokazaniya, Jampozov?..» dep onı özi jazıp otırdı. Basında mağan Ataşev ta ayttı, «özi isteydi, sen kelisip otıra beresiñ» dep.

Abzal Qwspan, advokat: Sizdiñ jäne bir jauabıñız bar. Ol 28-şi tom 48-49 betterde, 19 mausım küni alınğan, «Kuädan qosımşa jauap alu hattaması» dep saqtalğan. Tergeuşi Aydar Ataşev alğan. Osı hattama sizdiñ qolıñızda bar ma? Sms-pen keldi me?

– Bar, keldi.

– Osınday jauap berdiñiz be, bermediñiz be?

– Meni jauapqa şaqırdı. Bardım. Qazaqşa jazu kerek dedi. «Men qazaqşa tüsinbeymin ğoy, qalay jazamın?» dedim. «Özim jazamın, qorıqpa» dedi. Sebebi, men toğızınşı sınıpqa deyin orıs mektebinde oqıdım. Priozerskta, Qarağandıda. Äke-şeşem keyin qazaq mektebine auıstırdı. Biraq, oylau deñgeyim, oy barısım orısşağa layıqtau. Qazaqşa tüsinemin. Tüsindire alamın. Biraq, oqığanda, jazğanda qinalamın. Sol sebepten ol «özim jazamın, otıra ber» dedi. Jazıp bitkennen keyin qol qoy dedi, qol qoydım.

– İs jüzinde siz sonday jauap berdiñiz be, bergen joqsız ba?

– Özi swraqtarın qoyadı, özi jauaptarın aytadı. «Bılay iä?.. Bılay iä?..» dep. Men tek qana «iä» dep keliskennen basqa, eşteñe aytqan joqpın.

–  Jaqsı. Sol sätte tergeuşi Ataşev swraqtı da özi qoyıp, jauaptı da özi jazdı deyik. Artınan...

Prokuror: Keşirim swraymın, sot mırza. Kuäger olay jauap bergen joq.

Abzal Qwspan, advokat:  Solay ayttı. (Zalda «solay ayttı, ayttı» degen şu.)

Sud'ya: Tınıştıq saqtañızdar. Prokuror, ne deysiz? Estimey qaldıq.

Prokuror: Qorğauşınıñ jañağı swrağına kuä olay jauap bergen joq. Kuä ayttı: «Tergeuşi menen swradı. Men «kelisemin nemese kelispeymin» dep jauap berdim» dedi. (Zalda şu.)

Sud'ya: Qayta jauap beriñizşi.

Asıljan Jampozov, kuä: Özi swraqtardı qoydı, özi sol swraqtarğa jauap berdi. Men tek qana «iä, iä» dep otırdım.

Abzal Qwspan, advokat: Swraqtı da, jauaptı da tergeuşi Aydar Ataşev jazıp otırğan bolsa, soñında qağazğa basıp şığaradı ğoy. Sol kezde oqıp tanıstıñız ba?

–  Oqıp, tanısuğa mümkinşilik bolğan joq. «Tez qol qoya sal» dedi.  Bir qarap şıqtım, biraq mağınasın tüsingen joqpın. Oqımadım dep aytuğa boladı. Özim qorqıp, «meni posobnik qıp qamap tastay ma» qobaljıp otırğandıqtan.., şeşem ölip qaladı ğoy dep, şeşem üşin qorıqtım, özim üşin qorıqtım.

– «Şeşem üşin qorıqtım, özim üşin qorıqtım» deysiz. Jalpı, men sizdiñ tört jauabıñız boyınşa ğana swraqtar qoyıp şıqtım qazir. Osığan deyin, tergeudiñ basında, ortasında, ayağında jalpı sizge «Sıbaylas jemqorlıqqa qarsı is-qimıl wlttıq byurosı» qızmetkerleri tarapınan qanday da bir qısım nemese şart qoyıldı ma?  «Bılay bolsa, tağdırıñ bılay boladı. Bolmasa, bılay boladı» degen siyaqtı.

– Basında birinşi tergeu kezinde de ayttı. «Mı tebya sdelaem posobnikom, poydeş' vmeste s nimi» dep sol kezde de ayttı, koridorda da ayttı.

– Naqtı kim ayttı?

– Idrisov.

– Sol kezdegi tergeuşi ğoy?

– Iä.

Sayan Jünisbaev, advokat: «SMP-610» JŞS turalı. «Merdigerlik şart boyınşa grafikten qalıp qalatın» dediñiz. Sol jerde qızmet atqarıp jatqan kezde banktegi esepşottarınıñ bwğattalıp qaluı boldı ma? Estidiñiz be?

–  Iä, boldı.

–  Ne sebepten ekenin bilesiz be?

– «Astana bankiniñ» jabıluı sebep bolıp, sol jerde 500 mln teñge «zamorozka» bolıp qaldı.

– Salıq organdarımen mäsele boldı ma?

– Esimde, küzde me, jazda ma, bizge basa köktep kirdi. Qarağandı oblısınıñ DGD basqarmasınıñ – salıq organdarı. Bir top. Esikterdi jauıp alıp, «protokol, sankciya bar, obısk jasaymız, barlıq zattay ayğaqtardı alamız» dep, komp'yuter bärin alıp ketti, eki kabinetti qoparıp ketti. Sonday jağday boldı.

– Odan keyin sol DGD-ğa sizdi şaqırttı ma?

– Şaqırttı, povestka keldi, men barğan joqpın.

– Şaymerdenovti şaqırtqanın estidiñiz be?

– Şaqırdı, barlığın şaqırttı, Şaymerdenovti de.

– DGD-nıñ negizgi kötergen mäselesi ne boldı?

– Qaulısın oqığanımda, «SMP-610» JŞSmen birneşe firma arasında «obnaliçivanie» bolğan degen sebep.

–  Tüsinikti. Odan keyin 2018 jıldıñ küz aylarında, jıldıñ ayağında, 2019 jıldıñ basında DGD osı iske baylanıstı sizderdi qaytadan şaqırttı ma? Bir mälimetter belgili boldı ma?

–  Bir-eki ret şaqırttı. Men barğan joqpın.

– Şaymerdenovten swradıñız ba, DGD boyınşa mäsele ne bolıp jatır dep?

– Komp'yuterlerdi qaşan alıp keledi dep swradım. «Da, is barısında şeşemiz» dedi. Sen doprosqa bardıñ ba dep swrağanımda, «da, mağan bäribir, s druz'yami raskidayuyas'» dep aytqan.

– Kimdi aytıp twr?

– Onı bilmedim.

– Endi aytıñızşı, jañağı jauabıñızda şet-jağasın estip qaldım. Şaymerdenov bwrın qarjı policiyası qızmetkeri bolğan. «Ondağı qızmetkerler bwrınğı dostarım dep ayttı» dediñiz. Sizge şınımen de «qajet bolsa, sizdi jwmısqa ornalastıramın» dep ayttı ma?

– Iä. Mağan eki-üş ret ayttı. «Qalasañ, finpolğa ornalastıramın, aylığı 400-500 mıñ  teñge dep ayttı.

– Sizdiñ jäne öziñizdiñ  otbasıñızğa qauip tönip twr dediñiz. Osı zot zalınan şıqqannan keyin, äri qaray sizdiñ jeke basıñızğa, otbası müşelerine qauip tönui mümkin dep sanaysız ba?

–  Mümkin. Onı da oylap jürmin. Özim üşin jauap beruge şamam jetedi, kim bolsa da, qalay bolsa da. Tek şeşem üşin, kişkentay balam üşin qorqamın. Solar üşin alañdaymın. Özim üşin emes, otbasım üşin qorqamın. Eger olarğa birdeñe bolsa, men özime jauap bermeymin.

Mäkiş Esqaraev, advokat: Qwrmetti kuä, jaña uatsapqa hattamalardı jiberdi dep ayttıñız. Sol telefonıñız öziñizben birge me?

– Astında, jäşikte.

– Qwrmetti sot, bizde ötiniş bar. Kuäger sotkasın alıp, nomerin, qay küni, qay uaqıtta ekenin körsetse. Öziniñ jauabın däleldeu üşin.

Sayan Jünisbaev, advokat: Qwrmetti sot, jaña ğana kuäniñ jauabında aytıp otırğan skrinşot materialdarın iske tirkeu jöninde ötiniş jariyalaymız. Kelgen habarlamalardıñ uaqıtı, künderi skrinşotqa tüspey qalğan. Sonı anıqtau maqsatında telefonın qarauğa wsınsaq.

Sud'ya: Birinşiden skrinşottardı tapsırsın. Ötiniş-arızdar tüsiru üşin onı zañ talaptarın säykes jasañızdarşı. Basqa swraqtarıñız bar ma?

Erlan Makenwlı, advokat: Qwrmetti kuä Asıljan, Islam Almahanwlınıñ qasındağı Serik Adamwlı Tükievti tanimın dep otırsız. Qay kezden bastap tanisız?

Asıljan Jampozov, kuä: Bwl kisimen kafe «Monakoda» tanıstım.

– Onıñ aldında Serik Tükievpen tanıs boldıñız ba?

–  Joq, tanıstığım joq.

– «Monakodan» soñ bügingi künge deyin neşe ret kördiñiz?

– «Redissonda» kördim. Boldı.

– Onıñ aldında basqa jwmıstarmen, belgili bir sebeptermen kezdespediñiz be?

– Joq.

– Sol «Monakoda», «Redissonda» kezdesu barısında Serik Tükievtiñ atınan sizge qanday da bir sözder, aqparattar aytıldı ma?  Nemese ötiniş?

– Bir-aq ötiniş boldı, dalağa şıqqan kezde, Azamat ketip qalğannan keyin. «Azamattı tanisıñ ğoy, bir-eki künnen keyin meniñ ötinişimdi esine tüsire salşı» dedi. Ülken kisi aytqan soñ, jaraydı dedim.

– Qanday ötiniş?

– Bilmeymin. «Azamatqa osı jerdegi äñgimemizdi, demeuşilik kömek jaylı esine tüsire salşı, wmıtıp ketpesin»  dedi. Sol. Tolıq esimde joq.

– «Demeuşilik kömek» dep aytıp otırsız. Azamattıñ bereyin dep otırğan demeuşilik kömegi jayında Serik Tükievtiñ tarapınan Azamattan talap etu ne bolmasa qısım körsetu, demeuşilik kömekti qısım körsetu arqılı mindettep jüktep, basqa joldarmen talap etu amaldarı boldı ma?

– Joq, öytip eşkim qinağan joq.

– Siz Azamatpen birge jwmıs istedim dep otırsız. YAğni, siz Azamattı Serik Tükievten bwrın tanisız. Dwrıs pa?

–  Iä.

– 2017 jıldan bastap birge jwmıs istegensiz. Azamat jwmıs isteu barısında sizge «Tükiev Serik degen mağan qısım jasap jatır, demeuşilik kömek bermeseñ, küş qoldanamın iä basqa äreketter jasaymın dep jatır» dep, sonday äñgimeler ayttı ma sizge?

– Joq, onday äñgime aytqan joq.

Hatşı: Qwrmetti sot, keşirim swraymın, audio jazılıp jatır. Biraq video toqtap qaldı. 5-10 minut üzilis kerek.

Advokattar: Kuä qay jerde boladı?

Sud'ya: Sot pristavı, kuä sizdiñ qasıñızda otırsın.        

ÜZİLİS KEZİNDE:

Üzilis wzaqqa sozıldı. Hatşı tüski üzilis jariyaladı.

Marat Adamov, qorğauşı. Sot barısında sot özi kelip, tüski üzilis jariyalauı kerek. Qanşa uaqıtqa, qaşanğa, ne üşin? Sebebin aytu kerek. Qazir onıñ ornına hatşı aytıp jatır. Olay bolmaydı. Ol zañ bwzğanı. Bizde küdik tuıp jatır, ayıptauşı jaqtıñ kuägeri bizdiñ paydamızğa söyley bastağan kezde beynetaspa istemey qaldı, üzilis jariyalap şığarıp jiberdi. Zañ boyınşa hatşı arqılı emes, sot özi kelip üzilis jariyalauı kerek. Sondıqtan, hatşı, siz zañdı bwzbañız. Ayıptau jağınıñ kuägeri bizdiñ paydamızğa şındıqtı aytıp jatqan kezde beynetaspası istemey qaldı. Bwl birinşi märte emes. Ötkende de bolğan osınday jağdaylar. Nelikten osınday zalda beynetaspalar qayta-qayta bwzıla beredi? Kümändi närse. Bwl jinalıs emes, sot mäjilisi. Bildey eki birdey nar twlğanıñ tağdırları şeşilip jatır.

Islam Äbişev: Bwl ayıptaluşı jaqtıñ kuäsi, bizdiñ kuä emes. Qanday şındıqtı aytqandığın estidiñizder. Ol wlttıq byuronıñ nağız arğı beti. Däl osınday ispen bir emes, bir trillion aqşa ünemdeude atpalday eki azamatımnan, eki dosımnan ayırıldım. Memlekettiñ aqşasın ünemdeude basınan ayağına deyin kömektesken eki mıqtı mamannan ayırıldım. Birinşisi – jalağa şıdamay, zañsızdıq beleñ alıp ketkenine qoğamnıñ nazarın audaru üşin özin-özi öltirgen Jampozov Ömirbek. Odan keyin altı aydan keyin  «Kazvodhoz» Almatı oblıstıq filialınıñ direktorı Seyilhan Mwhamadiev te özin-özi öltirdi. Ekeui  de menimen qatarlas edi. Mine, endi üşinşisi men. Söytip ekonomisterge nükte qoysa boladı. Mine, sizder bügin memleket qarjısın oylaytın adamdardıñ közin «käsibi» türde qalay joyatının körip otırsızdar.  Ekeui de ömirde joq bolsa da, olar özderiniñ adaldığın däleldeu üşin ölse de, olardıñ üstinen qozğalğan is «po nereabilitiruyuşim priçinam» dep isteri toqtatıldı, aqtamadı. Bügingi kuäger Jampozov sol Ömirbek Jampozovtıñ wlı. Men is materialdarımen tanısqanda jağamdı wstağanmın. Tañğalğan edim. Onıñ protokoldağı sözine alğaşında senbegem, soñına deyin senbedim. Nege olay aytqanın bilmedim. Sebebi, äkesi soñğı hatın otbasına jäne mağan jibergen. Onıñ men jaylı solay aytqanına, mağan jala jauğanına tañğalğan edim. Mine, bügin şındıq osı jerde aşıldı. Osı sottıñ bolğanına quanıştımın. Mağan 10-15 jıl berer, öytkeni osığan deyin «Jampozov isi» boyınşa sottalğandardıñ bärine solay berdi. Ol iste bäri bwdan da ayqın, «aq jippen tigilgendey» anıq edi. Eşkim eşteñege qarağan joq. Tiri bolsam, osı eki isti mindetti türde qayta köteremin, tiri bolsam, sol eki azamattı – Jampozov pen Mwhamadievti aqtauğa qol jetkizemin, olar üşin soñına deyin küresemin.

Islam Äbişev: Osında taspağa tüsirip jürgen jurnalister, sizderde internet istemey qalıp, tüsirilim üzildi me? Joq. Al mınaday eñ ozıq tehnikamen jabdıqtalğan zalda, kuägerler şındıqtı ayta bastasa boldı, tehnikaları istemey qaladı. Ötkende ayıptau jağınıñ kuägeri Şındäuletov te istiñ män-jayı boyınşa bar şındıqtı aytıp, bizdiñ paydamızğa kuälik ete bastap edi, ol kezde de teznika bwzılıp qaldı. Bügin de sol. Jampozov şındıqtı ayta bastap edi, tağı sol.

Hatşı: Orındarıñızdan twrularıñızdı swraymın.

Sud'ya (keldi): Sot hatşısı, ne boldı?

Hatşı: Sot mırza, keşirim swraymın. Tehnikalıq aqauğa baylanıstı komp'yuter tağı da özinen-özi öşip qaldı.

Sud'ya: Tehnikalıq qızmetkerler, ne bop jatır?

Bağdarlamaşı (programmist): Jüyede sboy bop twr.

Sud'ya: Qanşa uaqıt kerek sizderge? Sağat 15.00-ge deyin ornına keltire alasızdar ma?

Bağdarlamaşı: Iä.

Sud'ya: Onda 15.00-ge deyin üzilis jasaymız.

Abzal Qwspan, advokat: Keşiriñiz, qwrmetti sot, qılmıstıq-processualdıq kodekstiñ 97 babınıñ talaptarına säykes, bügingi kuäge baylanıstı, bwl kuä jay kuä emes, tegin kuä emes, bwl ayıptau jağınıñ eñ bastı kuäsi. Bügingi jauabın öziñiz estip otırsız, birinşiden, aldıñğı bergen jauaptarınıñ bärinen bas tarttı. Ekinşiden, «Jemqorlıqqa qarsı is-qimıl» wlttıq byurosı qızmetkerleriniñ üstinen, olardıñ qısım jasağandığı turalı olarğa qarsı mälimdeme jasadı. Sağat 15.00-ge deyin biz bwl kuäge tağı da qısım jasala ma dep qorqamız, öytkeni qısım büginge deyin jalğasıp jatır dep özi ayttı. Qazir üzilisti paydalanıp, wlttıq byuro qızmetkerleri qısım jasauı mümkin dep esepteymiz. Kuäge qauipsizdik şaraların qoldanuıñızdı swraymız.

– Sot pristavı, biz kuägerdi äli swrap bitken joqpız ğoy. Kuäger, sizden tolıq jauap almağan sebepten qazir sot pristavı qasıñızda bolsın. Sot pristavı, osında birge tüski as işip, qasında bolıñız. 15.00-ge deyin üzilis.

ÜZİLİSTEN KEYİN:

Sud'ya: Sot otırısın arı qaray jalğastıramız. Kuäger qayda, şaqırıñız. Advokat, jalğastıra beriñiz.

Marat Adamov, advokat: Jampozov, sizdiñ mälimdeuiñizşe, «Monako» kafesi men «Redisson» qonaq üyindegi kezdesu barısında «demeuşilik kömek» turalı Serik Tükiev ayttı ğoy. Solay ma? Sizdi dwrıs tüsindim be?

– Iä.

– Özge äñgimelerdi estidiñiz be? Serik Tükievtiñ tarapınan Azamat Şaymerdenovke talap etu, qısım körsetu, mäjbürleu siyaqtı sözder boldı ma?

– Joq.

– Basqa swrağım joq.

Sud'ya: Qosımşa swraqtarıñız bar ma?

Prokuror: Jaña siz qorğauşılardıñ swrağına jauap berdiñiz, «demeuşilik kömek» turalı äñgime boldı dediñiz.  Sol äñgimelerdiñ arasında Äbişev boldı ma?

– «Redissonda» boldı ğoy ol äñgime. Islam Almahanwlı, Serik Tükiev, Azamat Şaymerdenov törteumiz boldıq qoy.

– Sonda, dwrıs tüsindim be, Islam Almahanwlı da sol «demeuşilik kömek» turalı äñgimeni qozğadı ma?

Asıljan Jampozov, kuä: Birge äñgimelesip otırdı. «Uädeñdi orındaysıñ ba?» degendey äñgime boldı.

– Uädeni kim bergen?

– Meniñ tüsinigimşe, Azamat Şaymerdenov.

– Sol swraqtardı Äbişev ayttı ma?

– «Äy, bala» dep ayttı Azamatqa. «Sen meniñ atımdı jamılıp, aqşa alıp jür ekensiñ, öziñniñ mäseleleriñdi şeşip jür ekensiñ, meniñ atıma kir keltirip jür ekensiñ ğoy. Sen öz şarualarıñdı istey ber, mağan eşteñe kerek emes. Qalağanıñdı iste, jağdayıñdı iste. Mende qwdayğa şükir, bäri bar. Tek uäde bergen närseñdi orındasayşı» degen siyaqtı  äñgime ayttı. Naqtı esimde joq köp närse.

Prokuror: Qwrmetti sot mırza, bağana men aytıp ketkenimdey, jauap beru barısında qılmıstıq kodekstiñ 372-şi babına silteme jasap, kuä Jampozovtıñ bügin «jauabında aytılğan hattamanıñ keybir mälimetterimen tolıqtay kelispeymin» degen jauap berdi. Sol sebepti, sonı anıqtau üşin hattamanıñ üzindisin jariyalap ketkim kelip otır.

Mäkiş Esqaraev, advokat: Birinşiden, «hattamada körsetilgen jauaptardı kuä bergen joqpın» dep jauap berdi. Ekinşiden, ol jauaptardı bermegendigi uatsaptağı nömirine är hattamanı jiberip, «mınanı oqıp, jattap alıp, sotqa barıp aytıp ber» degeni dälel. Bwl kisiniñ ol hattamalardağı jauapqa qatısı joq.  Onı bağanadan beri aytıp otır. Biz sodan keyin wsınıs jasadıq. Uatsaptan kelgen hattamalardı kimnen kelgenin, sonıñ bärin zerttep alayıq dedik. Eger, prokuror mına hattamalarğa silteme jasağısı kelse, hattamadağı jauaptardı zañdı türde, qılmıstıq-processualdı kodekstiñ bwzılmay alınğanın däleldesin. Odan keyin barıp hattamağa silteme jasay bersin. Onday dälel joq. Qazirgi tañda  hattamalardıñ zañsız ekendigi tolıq anıqtalıp twr.

Erlan Mäkenov, advokat: Tolığımen qosılamız, prokuror ol hattamalarğa silteme jasay almaydı.

Sayan Jünisbaev, advokat: Qwrmetti sot, qılmıstıq kodekstiñ 372-şi baptıñ jauaptarına säykes, sotqa berilgen jauap pen tergeu kezinde berilgen jauaptıñ arasındağı  qarama-qayşılıqtı joyu üşin jariyalanadı. Endi biz qoğauşı tarap bağanadan beri swraqtardıñ bärin qoydıq, qarama-qayşılıq anıqtaldı. Onıñ sebebin de sizge aşıp berdi. Sebebi, «wlttıq byuro qızmetkerleriniñ qısımşılıq körsetuine baylanıstı sol hattamalarğa qol qoydım, soğan mäjbür boldım. Tört hattamada bergen jauabımdı qoldamaymın, osı sotta bergen jauabımdı qoldaymın» dedi. Bwdan keyin prokuror qanday qarama-qayşılıq sebebin anıqtağısı keledi?

Sud'ya: Tüsinikti. Sot hatşısı, mınanı kuägerge körsetiñizşi. 16 tom 40-44 better. Qol sonıñ qolı ma eken? Kuäger, sizdiñ qoldarıñız ba?

Asıljan Jampozov, kuä: Iä.

Sud'ya: Qorğauşı advokattar, bwğan bağa beruge prokurordıñ qwqığı bar. Sol sebepti swray beriñiz.

Prokuror: 16-şı tom, kuäden jauap alu 40-şı betten bastalıp, 45-şi betten ayaqtaladı. Kuäden jauap alu hattaması. Kuä mırza, tergeuşiniñ: «Äbişev pen Şaymerdenovtıñ ara-qatınası jaylı sizge ne belgili, olar jii kezdesti me, qay jerde, qanday maqsatta kezdesti?» degen swrağına siz bılay jauap beripsiz: «Meniñ biletinim, olardıñ arasında iskerlik qarım-qatınas boldı. Äbişev tapsırıs beruşi taraptıñ ökili, al Şaymerdenov tapsırıs orındauşı «SMP-610» JŞS-niñ ökili boldı. Meniñ körgenim, olar «Kazvodhozdıñ» jinalıstarında, sonday-aq «Redisson» qonaq üyinde, şamamen, 2019 jılı qañtar ayınıñ soñında kezdesti». Osı jauabıñızdı rastaysız ba?

– Iä. Birinşi protokolda boldı.

– «Pri etom hoçu dopolnitel'no soobşit', çto Abişev Islam Almahanoviç govoril mne, çto planiruyut poluçit' denejnıe sredstva za predostavlenie ego druz'yam tendera po Sokolovskomu gruppovomu vodoprovodu». Mwnday jağday boldı ma?

– Bwl abzac birinşi protokoldağı meniñ jauabımda mülde bolğan joq.

– Rastamaysız ba?

Sud'ya: Qay jeri, qay abzac?

– 2, 3, 4 abzactar mülde bolğan joq ol jerde.

– 2, 3, 4 abzactar bolğan joq deysiz iä?

– Men ol protokoldı da soñına deyin oqığan joqpın.

Prokuror: Men tağı üzindi jariyalayın, sosın siz aytıñız, rastaysız ba, rastamaysız ba: «Tak eti sobıtiya mne stali izvestno primerno 14 ili 15 dekabrya 1918 goda, kogda Abişev Islam Almahanoviç gde-to v 23 çasa pozvonil mne na sotovıy telefon i poprosil priehat' v gostinicu «Riksos-Astana» po ulice Konaeva. Kogda priehal po ego pros'be, Abişev Islam Almahanoviç v tualete na pervom etaje naçal interesovat'sya u menya o liçnosti Şaymerdenova. Kogda ya sprosil u nego, zaçem emu nujnı eti dannıe, togda Abişev mne skazal, çto hoçet poluçit' u Şaymerdenova denejnıe sredstva 120 millionov teñge za predstavlenie ego druz'yam tendera po Sokolovskomu gruppovomu vodoprovodu. Po sleduyuşim ya ponyal, çto druz'yami Şaymerdenova yavlyayutsya predstaviteli TO «Qazbaylıq-Astana». Bwl jauabıñızdı rastaysız ba?

– Onday bolğan joq.

– Rastaysız iä?

Sud'ya: Prokuror, neşinşi abzac?

– 4-5-6 abzac.

Asıljan Jampozov, kuäger: «Qazbaylıq» degen sözdi men birinşi ret tergeuşiden estidim.

Prokuror: Qazir aytasız. «V yanvare tekuşego goda Abişev vnov' pozvonil mne na sotovıy telefon i poprosil priglasit' na vstreçu v gostinicu «Redisson» Şaymerdenova. V tot je den' ya svyazalsya s Şaymerdenovım i peredal, çto zavtra v gostinice «Redisson» v 14 çasov s nim hotyat vstretit'sya kökeşki, «kökeşki» ya imel v vidu Abişeva, tak kak Abişeva ne oficial'no nazıval Şaymerdenov. Na sleduyuşiy den' Şaymerdenov i ya priehali v ukazannuyu gostinicu, gde stali ojidat' Abişeva v restorane na pervom etaje v zale dlya kuryaşih. Spustya nekotoroe vremya priehal Abişev s suprugoy i s doçer'yu, a tak je Tukiev. Supruga s doçer'yu ostalis' v hole, a mı proşli za stol v restorane. Sidya za stolom Abişev naçal uprekat' Şaymerdenova v tom, çto poşli sluhi o tom, çto ego kupili. V svoyu oçered' Şaymerdenov govoril, çto nikomu nikakuyu informaciyu o ego vzaimootnoşeniyah s nim ne rasskrıval. Posle etogo Abişev naçal uznavat', po kakoy priçine on zatyagivaet peredaçu deneg Tuikevu. Kak ya ponyal, reç' şla o toy samoy sponsorskoy pomoşi federacii «Qazaq küresi». V otvet Şaymerdenov govoril o tom, çto vopros o predstavlenii sponsorskoy pomoşi zatyagivayut predstaviteli TO «Qazbaylıq-Astana». Kogda Abişev dal Şaymerdenovu srok do 1 fevralya tekuşego goda,  i skazal, çto v sluçae, esli vopros s den'gami ne reşitsya do  ukazannogo dnya, to on sekvestiruet rashodı po Sokolovskomu gruppovomu vodoprovodu. V svoyu oçered' Tukiev tak je dobavlyal, çto emu sroçno nujnı den'gi». Osı jauap boyınşa ne ayta alasız? Osı oqiğalar boldı ma?

– Men sizge tağı da qaytalap aytamın, bwl protokoldı özgertip, özi jazıp otırdı. Sam sledovatel' soçinyal. Aytıp twrmın ğoy, mına protokol mülde basqa bolğan. Mwnda jazılğan tergeu protokoldarınıñ bärin tergeuşi jasadı.

– Jaña men jariyalağan jauabıñız sizdiñ jauabıñızğa işinara säykes keledi ğoy?

Mäkiş Esqaraev, advokat: Qwrmetti sot, qarsımın. Prokuror, siz naqtılasañızşı, «keldiñiz be? Iä, joq. Bılay dep ayttı ma? Iä, joq. bılay istedi me? Iä, joq». «İşinara» degenge biz qalay bağa beruimiz kerek? Siz hattamanıñ bir betin oqıp şıqtıñız. Onıñ «işinara» qaysısımen kelisedi, qaysısımen kelispeydi?

Sud'ya: Advokattıñ qarsılığın sot qabıldaydı. Prokuror mırza, siz oqığan kezde mınamen kelisesiz be, mınamen kelispeysiz be, solay swrasañızşı, är sözin.

Prokuror: Sonımen, men jariyalağan sizdiñ jauabıñız, tergeu kezinde bergen. Qay jerimen kelisesiz, qay jerimen kelispeysiz?

Asıljan Jampozov, kuäger: Birinşi hattama saqtalğan  bolsa, sonı mağan äkep bersin, men sol boyınşa jauap bereyin, qay jeri säykes kelmeytinin belgilep beremin. Qazir bäri tügel esimde joq qoy.

Sud'ya: Kuäger, twra twrıñız, asıqpañız siz. Jauap berudiñ aldında qwqıqtarıñızdı tüsindirdim ğoy. Sotqa tek qana şındıqtı aytıñız dedim. Ötirik aytıp, jala jabudıñ qajeti joq. Tüsindiñiz ğoy? Biraq, sizge öziñizdiñ jauabıñızdı körsettik, siz qol qoydıñız ğoy, iä, dwrıs pa?

– Mağan «qol qoy» dedi.

– Twra twrıñız. Ol jağına sot bağa beredi. Jaray ma? Biz sotta swrap otırmız, tek qana şındığıñızdı aytıñız. Şındıqtan basqa eşteñeniñ keregi joq. Ötirik aytsañız, bireuge jala japsañız, qılmıstıq kodekstiñ baptarına säykes, sot oğan bağa berui mümkin. Tüsindiñiz ğoy?

– Men mınanıñ bärin aytsam, rastasam, meniñ jala japqanım bolıp şığadı ğoy, eki adam jazıqsız türmege ketedi ğoy. Meniñ şındığım sol, qwrmetti sot! Mınamen men kelispeymin.

–  Tüsinikti. Onı biz jazdıq, audio-video protokolda qazir jazılıp otır. Prokuror tağı da är abzac boyınşa sizden swraydı. Soğan jauap beriñiz. Jaray ma? Prokuror, swray beriñiz.

Prokuror: Swraqtı bılay qoyayın. Men sizge tağı jauabıñızdıñ üzindisin jariyalaymın. Siz bılay jauap beriñizşi, mümkindik bolsa. «Rastamaysız» nemese «esiñizde joq» nemese «rastaysız».  Jaqsı ma?

Sud'ya: Prokuror, anıq kvadrat qoyuğa bolmaydı. Oqıñız. Swraymız.

– «V yanvare tekuşego goda Abişev vnov' pozvonil mne na sotovıy telefon i poprosil priglasit' k nim na vstreçu gostinicu «Redisson» Şaymerdenova. Osı jağday boldı ma?  Bolğan joq pa?

– Iä, mağan zvondap ayttı. Azamatqa kel dep ayta salşı dep. Ol ras.

– Arı qaray. «V tot je den' ya svyazalsya s Şaymerdenovım i peredal, çto  zavtra v gostinice «Redisson» v 14.00 çasov s nim hotyat vstretit'sya kökeşki. «Kökeşki»,  ya imel v vidu Abişeva, tak kak Abişeva  ne oficial'no tak nazıval Şaymerdenov».

– Iä.

– «Na sleduyuşiy den' Şaymerdenov i ya priehali v ukazannuyu gostinicu, gde stali ojidat'  Şaymerdenova v restorane na pervom etaje v zale dlya kuryaşih».

– Iä.

– «Spustya nekotoroe  vremya priehali Abişev s suprugoy i doçer'yu, a tak je Tukiev. Supruga s doçer'yu ostalis' v hole, a mı proşli za stol v restorane».

– Iä, solay.

– «Sidya za stolom Abişev naçal uprekat' Şaymerdenova...

–  Mwnımen kelispeymin.

– ...v tom, çto poşli sluhi o tom, çto ego kupili, v svoyu oçered'  Şaymerdenov govoril, çto, nikomu nikakuyu informaciyu o ego vzaimotnoşeniyah s nim ne raskrıval. Posle etogo Abişev naçal uznavat', po kakoy priçine peredaçe Tukievu, kak ya ponyal, reç' şla o toy sponsorskiy pomoşi federacii  «Qazaq küresi».

– Kelispeymin.

Sud'ya: Qalay boldı?

– Jaña ayttım ğoy.  Ol jerge kelgende Äbişev «äy, sen bala» dep ayttı Azamatqa. «Sen meniñ atımdı jamılıp, birnärse istep jürsiñ be?» dedi. «Sen öz tirligiñdi istey ber, şaruañdı jasay ber. Qwdayğa şükir, mende bäri jaqsı, bäri bar. Mağan eşnärse kerek emes. Men zeynetke şığamın» degen siyaqtı  äñgime ayttı.

Prokuror: Siz jaña qorğauşılardıñ swraqtarına jauap bergen kezde «demeuşilik kömek» turalı äñgime boldı dep ayttıñız. Esiñizde me ol äñgime?

Mäkiş Esqaraev, advokat: Qwrmetti sot, prokuror qay jauabın aytıp otır? Bir swrağın qayta-qayta qaytalap swrap jatır. Onday jauap bolğan joq qoy. «Redissonda» otırğanda demeuşilik kömek turalı äñgime boldı dep aytqan joq. Keyin sırtqa temeki tartuğa şıqqan kezde «Azamatqa demeuşilikti esine sala sal dep ayttı» dedi. Sonday jauap estidik biz bwl jerde.

Sud'ya: Prokuror, ol swraqqa jauap berdi ğoy. Tağı swraq bar ma?

Prokuror: Jaqsı. Kelesi swraq. «Kogda Abişev dal Şaymerdenovu srok do pervogo fevralya tekuşego goda i skazal, çto v sluçae, esli vopros den'gami ne reşit'sya do ukazannogo dnya, to on sekvestiruet rashodı po Sokolovskomu gruppovomu vodoprovodu. V svoyu oçered' Tukiev tak je dobavlyal,  çto emu sroçno nujnı den'gi». Osı män-jay boldı ma, bolğan joq pa?

Asıljan Jampozov, kuäger: Sizge tağı da qaytalap aytamın. Men ol jerde birdeñe oqıp otırdım, daladan kölikten äkelgen qağazdardı. Ol äñgimege aralasqanım joq. Mwnday äñgimeler esimde joq, «pro kakoe-to sekvestirovanie.., srok kakoy-to do 1 fevralya bıl.., tak je dobavlyal, çto sroçno nujnı den'gi...» degen onday äñgimeler esimde joq.

– Basqa swrağım joq.

Sud'ya: Qosımşa swraqtarıñız bar ma?

Sayan Jünisbaev, advokat: Däl osı swraqtı jaña ğana prokuror qoydı. Osınıñ aldında ğana «onı qoldamaymın» dediñiz. YAğni, «bwnday äñgimeni estigen joqpın» dediñiz. «Sekvestirovanie jöninde de, Äbişevtiñ tarapınan Şaymerdenovke aqşanı alıp kelesiñ 1 aqpanğa deyin, bolmasa sekvestirovanie jasaymın. Sol kezde Tükiev te qosımşa  «mağan şwğıl aqşa kerek, keteyin dep jatırmın dep ayttı...» Osı swraqqa qoldamaymın dep jauap berdiñiz ğoy?

– Men ol hattamanı qoldamaymın. Ayttım ğoy, ol basqaşa edi, onı alıp jırtıp tastadı. Ol qısqaşa, üş-aq bettey bolatın. Oğan tergeuşi stenogrammanı aldı da, tura soğan säykes qıp istedi. Mınanday swraqtar, men öz leksikonımda qoldanbaytın artıq sözder köp, tüsinbeymin. Qazir qarap twrmın, mına soñğı abzactardı da aytpağanmın.

– Prokurordıñ jariyalağan, Äbişev pen Şaymerdenov turalı swrağına: «Sidya za stolom Abişev naçal uprekat' Şaymerdenova v tom, çto poşli sluhi o tom, çto ego kupili». Äbişevtiñ aşuınıñ mağınası qanday boldı, osı hattamada körsetilgendey boldı ma, älde basqa mağınada boldı ma? Sizdiñ jauabıñızğa säykes, «men turalı, meniñ aynalamda aqşa turalı äñgimeler şığıp jatır, mağan onday kerek emes, mağan tınıştıq kerek, öziñniñ uädeñdi orında, basqağa aralaspa, öziñniñ jwmısıñdı jasay ber» dep ayttı dediñiz. Al mında basqaşa körsetilgen, «hodyat sluhi o tom, çto menya kupili» dep. Onıñ aşuı osımen ğana şektelip qalğan. Ayırmaşılığın tüsindiñiz be?

– Iä.

– YAğni, sizdiñ jauabıñızğa säykes, aldındağı mağınası dwrıs pa sonda? Ol stenogrammada bar, qwrmetti sot, däl osı sözder.

– Stenogrammanı körsetken. Dir-dir etip otırıp oqıdım. Äbişev ayttı: «Meniñ atımdı jamılıp tirligiñdi istep jürsiñ. Öz şarualarıñdı şeşe ber. Mağan senen de, basqalardan da eşnärse kerek emes» dedi.

–  «Demeuşilik kömek» jöninde äñgime boldı dediñiz. Sol  kezde Islam Äbişev tarapınan Şaymerdenovke, orısşa aytqanda «naezd, vımogatel'stvo, ugroza» boldı ma?

– Eşkim eşkimdi qorqıtqan joq, eşkim eşkimnen talap etken joq. Azamat ayttı: «Joq, ağa, bäri jaqsı» degendey äñgime ayttı. Naqtı esimde joq, şınımdı aytsam.

– Äbişevtiñ tarapınan qinau, mäjbürleu (prinujdenie) boldı ma?

– Onday eşteñe bolğan joq.

Marat Adamov, qorğauşı: Siz tergeu barısında tergeuşi Aytuar Agibaev  jırtıp tastağan birinşi hattamanı ğana qoldaymın dediñiz ğoy? Qalğan tergeu hattamaların, meniñ tüsinigimşe, tergeuşi özi jazğan, sizdiñ qatısuıñsız toltırılğan. Demek, tergeu kezinde qattı qobaljıp twrıp, nege qol qoyıp jatqanıñızdı da bilmediñiz. Dwrıs tüsindim be?

– Iä.

– Demek, äñgime erkin, dostıq bağıtta örbigen, eşkim eşkimdi eşteñege mäjbürlemegen, demeuşilik kömek turalı äñgime bolğan. Sot tergeuindegi swraqtardıñ bar jauabı osı.

Sud'ya:  Sottaluşılar, swraqtarıñız bar ma?

Islam Äbişev: Adal jauap bergeniñiz üşin ülken raqmet. Ayıptau aktisimen tanısqanda men eşqanday ökingen joqpın. Biraq seniñ jauaptarıña eşqanday da sengen joqpın. Bügin közim jetti. Raqmet.

– Tükiev, swraq bar ma?

Serik Tükiev: Mende ötiniş bar. Tergeu kezinde de, qazir de mine, demeuşilik aqşa ekeni däleldendi. Men mına jerde nege otırmın, sonı aytıñızşı?

Sud'ya: Neğıp otırmın deysiz be?

–  Iä.

– Şınımdı aytsam, meniñ sizge jauap beruime bolmaydı. Biraq sizge aytayın, sizge memlekettik ayıptauşı ayıp taqtı. Sol sebepti biz mwnı  şeşumiz kerek. Şeşkende, zañdı bağa berumiz kerek. Tüsindiñiz ğoy iä? Process ayaqtalğan kezde sot öziniñ şeşimin aytadı. Jaray ma? Otıra twrıñız.

Islam Äbişev: Tolıqtırıp keteyin.

– Aytıñız.

– Biz bizdiñ qılmısımızdı anıqtap jatırmız. «Qılmıs istedi me, istemedi me?» dep. Ötkende biz üyqamaqqa ötiniş aytqan kezimizde, siz ayttıñız, «kuägerge qısım jasaluı mümkin» degen siyaqtı. Kuä bitti. Endi ayıptauşı jağınan tek bir ğana arızdanuşı Şaymerdenov qaldı.  Biz tağı qanşa otıruımız mümkin bwl jerde? Qanşa? 6 ay, 7 ay, 1 jıl...? Onsız da 1 jıl boldı otırğanımızğa. Meniñ qorğauşılarım isti qaramay-aq toqtatatınday däyekter berdi. Büytip soza bersek, qaşanğa deyin otıratınımız belgisiz. Älde ölgenşe otıruımız kerek pe? Sondıqtan ötiniş, artıq ketsem keşirim swraymın, bwdan artıq qanday jerge baruımız mümkin? O düniege ketuimiz mümkin nemese sizdiñ bizge 10-15 jıl beruiñiz ğana qaldı. Sondıqtan, bizdi jaqsı jağdayda alıp kelsin, dwrıs jağdayda bolayıq eñ bolmasa. Äytpese, üy qamağına şığarıñız. Üyden kelip twrıp, jauabımızdı bereyik, anıq-qanığına jeteyik.

– İs materialdarın qaraymız, zertteymiz, zañdı şeşim qabıldaymız. Kuägerge tağı qosımşa swraqtarıñız bar ma?

Barlığı: Äzirge joq.

–  Onda mende birneşe swraq bar. Siz aytıp otırsız ğoy, tergeuşige jauap bergen kezde jauaptarıñız basqaşa boldı dep. Qazir şındıqtı aytıp otırmın dediñiz. Dwrıs pa? Osı 26 naurızdan bastap bügingi künge şeyin siz basqa organdar dey me, prokuraturağa ma, joq basqa memlekettik mekemelerge osı jağday boyınşa arızdandıñız ba?

– Joq.

– Neğıp?

– Osınday boladı dep oylamadım.

– Tüsinikti. Tağı qosımşa swraqtarıñız bar ma?

Abzal Qwspan, advokat: Mende swraq bar. Qwrmetti kuä, jaña sizge memlekettik ayıptauşı tarapınan, qorğau tarapınan swraqtar qoyılğan kezde, siz qolıñızda tört birdey hattama bar dediñiz. Men sizdi dwrıs tüsindim be?

Asıljan Jampozov, kuäger: Iä.

– Sosın onıñ bäri sms habarlama arqılı uatsaptan tüsti, sosın şığarıp aldım dediñiz.

– Iä.

– Odan basqa, siz jedel qızmetker Järdem esimdi azamattıñ tarapınan jäne tergeuşi Aydar Ataşevtiñ tarapınan jazılğan birneşe sözderge silteme jasadıñız. Osılardıñ sizde qağaz küyinde şığarılğan nwsqası bar ma?

–  Mine, bar.

– Osınıñ bärin siz telefonnan uatsap-messendjerden şığardıñız ba?

– Iä.

– Osını iske jalğauğa mümkindik bar ma? Qarsı emessiz be?

– Qarsı emespin.

– Qwrmetti sot, bizdiñ ötinişimiz, iske jalğauıñızdı swraymın.

Sud'ya: Beriñiz.

(Kuäger Asıljan Jampozov skrinşot materialdarın hatşığa berdi)

Asıljan Jampozov, kuäger: Swraq qoysam bola ma?

Sud'ya: Siz swraq qoya almaysız.

– Mende swraq bar.

– Ne swraq bar?

– Sotqa povestkanı kim äkelu kerek?

– Sizge sot povestka jibermeydi. Sizge sms-habarlama jiberiledi.

– Sotqa şaqırtudı anamnıñ meken-jayına (men twrıp jatqan), inimniñ meken-jayına oper (jedel qızmetker) alıp keldi.

Zalda şu.

– Tınıştıq saqtañızdar.

– Men olardıñ qoñırauın kötermey jürgennen keyin, men oyladım, menimen kezdeskisi kep, ädeyi povestka alıp kelgen şığar dep. Mamam sodan keyin qısımı köterilip, auırıp jatır. Mamama: «Asıljan kelgende aytıñız, mağan zvondasın» degen. Eki danasın eki üyge de jañağı oper aparıp bergen.

– Atı-jöni kim?

– Järdem. Sud'ya, sizdiñ qolıñızben.

– Sot hatşısı, siz povestka jiberdiñiz be?

Hatşı: Sms-habarlama jiberdim.

–  Onda siz bizge ol qwjattardı erteñ alıp keliñiz. Biz zertteymiz. Jaray ma?

– Jaraydı.

Eralhan Äbişev, qorğauşı: Qwrmetti sot, bir swraq. Men sizge aytayın dep edim, osı kisiniñ qauipsizdigi jöninde. Mınau degen oyınşıq emes. Biz qazir mına jerde qorqıp otırmız, bwl bala erteñ tiri qalmauı da mümkin. Sondıqtan osı jigitke qorğauşılar tağayındasañızdar. Bwl qauipti. Eki ret eki üyge aparıp beru degen ne degen bassızdıq? Povestkağa kim qol qoyğan?

– Bwl jağdaydı sot şeşip qoydı. Erteñ bwl kisi sotqa äkelui mümkin.

– Joq, kim qol qoyğanın şeşken joq qoy. Qolında bar ğoy, aytadı ğoy.

– Kuä, qazir qolıñızda köşirmesi bar ma?

– Köşirmesin qaldırıp ketippin. Fotosı bar. (Povestkanı orısşa oqıp berdi). Sud'ya Mekemtas, sekretar' Malik. Mekemtas degen qolı bar.

Bir qorğauşı: Ol sizdiñ qolıñız ğoy.

Sud'ya: Sotqa qatısuşılar, tağı da qaytalap aytamın. Sot povestkasına sot qol qoymaydı. Advokattarıñız otır ğoy, bärin bilesizder.

(Advokattar telefondağı povestka suretin körsetudi swradı. Hatşı aparıp körsetti). Qazir kuädan birneşe qwjattar tüsip otır. Osı qwjattardı is materialdarına qostırdıñız, meniñ tüsinigim boyınşa. Dwrıs pa?

Asıljan Jampozov, kuäger: Iä.

Sud'ya: Prokuror, ne aytasız?

Prokuror: Tüsken ötiniş-hat boyınşa kuämen keltirilgen qwjattardı iske tirkeuge qarsılığım joq.

Sud'ya: Telefondı beriñizderşi. (Hatşı aparıp berdi, povestkanıñ suretin qaradı). Sizderdiñ ötinişteriñizdi tıñdap, sot kelesi şeşimdi qabıldaydı: İs materialdarın tolıqtıru üşin tapsırılğan qwjattardı sot materialdarına tirkeymin. Tağı swraqtarıñız bar ma?

Abzal Qwspan, advokat: Ötiniş bar. Qwrmetti sot, QR qılmıstıq- processtik kodeksiniñ 97 babınıñ 1 böliginiñ 3 jäne 5 tarmağına säykes, atap aytqanda, QR qılmıstıq-processtik kodeksiniñ 97-şi babında bılay dep körsetilgen: «Qılmıstıq procesti jürgizetin organ kuälardıñ, küdiktilerdiñ jäne qılmıstıq sot isin jürgizuge qatısatın basqa da adamdardıñ, olardıñ otbası müşeleriniñ jäne jaqın tuıstarınıñ qauipsizdigi şaraların qamtamasız etu maqsatında onıñ jeke basınıñ qauipsizdigin qamtamasız etu turalı tapsırma beredi». Däl osı maqsatta, 97 baptıñ 5 tarmağına säykes, «jaqındauğa tıyım salu türindegi procestik mäjbürleu şarasın qoldanadı» delingen. YAğni, tek qana bwl kisige erteñgi sağat 10-dağı proceske deyin qanşama uaqıt bar. Biz sot zalında process jürip jatır. Al sırtta qanday qauip kütip twrğanın bilmeymiz, jañağı jariyalanğan, öziñiz is matrialdarına tirkeu turalı şeşim qabıldağan qwjattardan körip otırğanımız, Järdem esimdi jedel uäkil «vıydi, pogovorim po-mujski» degen sözin naqtı, tikeley bwl kisiniñ ömirine töndirilgen qauip retinde bağalaymın. Sol sebepti, wlttıq byuro qızmetkerleri tarapınan jaqındauğa tıyım salu turalı şeşim kerek. Kuäniñ özin wstay almağannan keyin tuğan şeşesine, tuğan inisine povestka aparıp tapsırıp otır. Jäne «bizge zvondasın, telefonın kötermey jatır» dep aytqan. Sondıqtan osı azamattardıñ kuäğa jaqındauğa tıyım salu turalı şeşim qabıldauğa jäne jeke basın qorğauğa şaralar qabıldauıñızdı swraymın. Ötiniş.

– Mwnı şeşu üşin kuägerdiñ öz tarapınan ötiniş tüsui kerek. Arızıñız bar ma?

Asıljan Jampozov, kuäger: Meniñ aytatınım, men öz basım üşin asa qorqıp jürgen joqpın, biraq otbasıma, anama, jaqındarıma, üyime barmasın eşqaysısı!

– Meniñ tüsinigim boyınşa, janıñızğa eşkim (küzet) kerek emes pe? Bireuden qorqasız ba, qorıqpaysız ba? Qorğau kerek pe, kerek emes pe?

– Men oylaymın, kerek dep.

–  Onda qazir tüski üziliste sotqa jazbaşa arız jazıñız. Jaray ma? Sodan keyin talqılaymız. Olay bolsa, 10 minutqa üzilis jasayıq.

Üzilis kezinde qorğauşı Abzal Qwspan bizdiñ «bügingi sotttağı bolıp jatqan oqiğalardı qısqaşa qorıtıp jiberiñizşi» degen ötinişimizge bılay dep jauap berdi:

– Men sud'yanıñ ornında bolsam, mına sottaluşı eki azamattı däl bügin bosatıp jiberer edim. Nege? Asıljan Jampozov bwl istegi eñ bastı, eñ negizgi kuä, odan artıq kuä joq. Mine, däl osılay jazıñız! Sebebi, ol tergeude Qanıbek Äbişevke qarsı, Qwnanbay Şındäuletovke qarsı, Islam Äbişevke qarsı, Serik Tükeevke qarsı jauap bergen adam. Odan basqa tergeu kezinde Azamat Şäymerdenov pen Wlttıq byuro qızmetkerleriniñ paydasına jauap bergen adam. Bügin sotqa kelip, bwrınğı söziniñ bäri qısım körsetudiñ saldarınan jazılğanın ayttı. Bwl jerde Wlttıq byuro qızmetkerlerine qarsı qılmıstıq kodekstiñ kem degende üş babı boyınşa – kuäni jauap beruge mäjbürleu, zañ talaptarın bwrmalauşılıq (fal'sifikaciya), t.t. qılmıstıq is qozğaluı tiis. Sud'ya bwl jöninde jeke qaulı qabıldap, onı tirketui tiis. Ar jağında tergeu jürgizilui tiis. Mindetti türde! Öytkeni, ayıptauşı jaqtıñ kuäsiniñ ayıptaluşı jaqtıñ paydasına söyleui – sensaciya.
Biz endi Jampozovtıñ bwrın ter­geudegi jauabınıñ tört hatta­masın jaramsız dep qabıl­dau turalı jäne Wlttıq byuro qız­met­kerleriniñ üstinen qılmıstıq is qozğau jaylı ötiniş-hat beremiz. Eger osı eki ötinişimiz qabıl­danbaytın bolsa, sud'ya Q.Mekem­tas­qa sottı jürgizuine tolıq qarsılıq (otvod) bildiremiz. Öytkeni, mına jağdaydan keyin sotta­luşılarda aqtaudan basqa istey­tin is qalğan joq. Bügin Islam Äbişev pen Serik Tükeev sottıñ qaulı­sımen aqtalmay qalsa da, qoğam aldında tolıq aqtaldı dep esep­teymin!

 (Jalğası bar...)

Sot barısın hatqa tüsirgen Säule Äbedinova,

Qosımşa: Abai.kz aqparattıq portalı erkin aqparat alañı. Mwnda oy jarıstırıp, pikir almastıruğa ärkim qwqılı. Joğarıdağı spikerdiñ pikiri redakciya wstanımın bildirmeydi. Aldağı uaqıtta maqalada esim-soyları atalğan jekelegen azamattar redakciyamızğa jauap beruge nietti bolsa, olardıñ da pikirin beruge äzirmiz. 

Abai.kz

12 pikir