Beysenbi, 12 Jeltoqsan 2019
46 - söz 1343 4 pikir 1 Qaraşa, 2019 sağat 13:11

Emigraciya – sayasat aynası

Iä, 2014 jıldan beri elimizden köşip ketuşiler sanı köbeyip baradı. Statistika jönindegi komitettiñ derekterine qarağanda 2012 jıldan beri 230 mıñday adam twraqtı twru üşin Qazaqstannan basqa elderge köşip ketken. Baqıtın sırttan izdegender sanı jıldan jılğa wlğayuda. 2014 jılı – 28946 adam, 2015 jılı –30047 adam, 2016 jılı –34900 adam, 2017 jılı –37704 adam, 2018 jılı – 41894 adam şetelge qonıs audarğan. Tek ötken jılı ğana 42 mıñday adam emigraciyağa ketipti. Qazaqstan migraciya boyınşa Euraziyalıq odaqta köş bastap twr. Ekinşi orında Armeniya, üşinşi orında Qırğızstan.

Elimizdegi emigraciya tasqınında Soltüstik Qazaqstan, Pavlodar, Şığıs Qazaqstan oblıstarınıñ ülesi basım. Wlttıq jağınan qarasaq, köşip ketuşiler negizinen orıstar, ukraindar jäne nemister. Emigraciyanıñ Qazaqstan üşin äri teris, äri paydalı jağı bar. Teris jağı – köşip ketuşilerdiñ teñ jartısı joğarı jäne orta bilimdi mamandar. Mwnı demografiya tilinde aqıl-oydıñ jılıstauı dep ataydı. Tiimdi jağı – Qazaqstanda qazaqtardıñ üles salmağı arta tüsedi. Anıqtalmağan derekterge qarağanda elimizdegi qazaqtardıñ üles salmağı qazir 72-73 payızğa jetken.
Migraciyalıq sal'do (köşip ketuşiler men köşip keluşiler sanınıñ ayırmaşılığı) minus 29 mıñ adam bolsa, ol halıqtıñ tabiği ösiminen (238 230) segiz ese kem. YAğni bwl elimiz üşin bälendey qauipti emes. Kelimsek diasporalar ökilderiniñ özderiniñ tarihi otandarına köşui bolsa ol tabiği üderis.

Qauiptisi –aldağı kezeñ. «Strategiya» qoğamdıq qorınıñ 2019 jıldıñ qañtar ayında jürgizgen zertteulerine qarağanda Qazaqstan halqınıñ törtten üş böligi elden köşip ketkisi keledi eken. Onıñ işinde orıstardıñ 52 payızı, qazaqtardıñ 31 payızı sonday piğılda. Äsirese, 25 pen 34 jastıñ arasındağılar. Meni alañdatatını da sol jastar. Ziyalı qauım ortasında jürgen soñ kezdeskende bala-şağanıñ jayın swraymız. Sonda estitinimiz: «Balam Kanadada», «qızım Angliyada», «nemeremiz Germaniyada», «oquın bitirip sonda qaldı» degen tärizdi jañalıqtar. «Ne sebepti?» deseñ şetinen Qazaqstanda joğarı jalaqısı bar layıqtı jwmısqa twru, mänsaptıq ösu mümkindiginiñ şekteuli ekendigin alğa tartadı. Şeteldegi qazaq jastarımen kezdeskende olar «rejim özgermey elge qaytu josparı» joq ekendigin jayıp saladı. YAğni bwdan emigraciyalıq üderis elimizdegi rejim men rejim sayasatına tikeley baylanıstı ekeni bayqaladı. Ärine, biz qazaq jastarınıñ Qazaqstannıñ ekonomikalıq, äleumettik damuına üles qosqanın qalaymız. Alayda ol sayasi özgeristerge ğana täueldi bolıp twrğanı ökinişti.

Marat Baydildäwlınıñ facebook paraqşasınan

Abai.kz

4 pikir