Seysenbi, 10 Jeltoqsan 2019
46 - söz 1256 4 pikir 1 Qaraşa, 2019 sağat 10:48

Bizdiñ qoğam wlttıq müddeni eşqaşan eskermegen

«He(e)llouin» degen – Irlandiya, Şotlandiya, Wlıbritaniyada toylanatın köne merekeniñ biri eken. Özge eldiñ bwl merekesi de – är närseni boyına japsırıp eliktegiş bizdiñ qazaqqa jwqqan indettiñ biri. Qaşanda ne närseniñ saldarımen küreskensip, sebebine üñilmeytin ädetimiz bar. Wlttıq qwndılığımızğa üş qaynasa sorpası qosılmaytın osı «indettiñ» bizdiñ qazaqtıñ arasına qay kezden kirigip ketkenin eşkim añğarğan joq.

«Ülkeni joq auıldıñ balası – duana» degen maqal bar. Törimizde basqa mädeniet tayrañdap, basqa dünietanım üstemdik qwrıp jatır. Mwnday ruhani zorlıqqa araşa tüsu Ükimetimizdegilerdiñ qaperine de kirmeydi. Al endi saralap köreyik, bwğan kim kinäli? Birinşi – ata-ana, otbası. Eger biz özimiz balamızdıñ tek materialdıq jağdayına ğana köñil audarıp, öziniñ dästür-saltın wqtırıp, wltındağı bardı nasihattap, wlttıq merekelerge ülken män berip, jasaluğa tiisti jön-joralğını otımızdıñ basında jasap otırsaq, balalarımız da özgege betaldı eliktemes edi...

Ekinşiden, qoğam. Iä, bizdiñ qoğam wlttıq müddeni qorğap, qazaqtıñ mentalitetin eşqaşan eskermegen. «Jahandanu» dep janwşırıp jelpildep jürmiz. 30 jıldan beri balabaqşadan bastap, qazaqtıñ özine tän ata-babadan kele jatqan wlttıq tälim-tärbie men tağılımnan, yağni halıqtıq pedagogikadan sabaq beru qolğa alınğan joq. Auıldağılar qalağa üdere köşip, örkenietke wmtıluda. Dala qazağınıñ twrmıs-tirşiliginen beyhabar qalıp, qazaqtağı bardı körip öspegen qaladağı qazaq balalarına he(e)llouin toylau ädetke aynalıp baradı. Bwl da – sebep. Äjesinen qalğan qızıldı-jasıldı tekemet pen alaşanıñ, sırmaq pen qwraqtıñ qalay dayındalatının körmey jetilip jatqan qaladağı qazaq balası Ündiniñ holi merekesindegi boyaudı birine-biri şaşıp, betine jağuğa äues büginde. Şındığında, kempirqosaqtağı jeti tüsti de, sağımmen oynağan santürli siqırlı boyaudı da qazaqtay tanıp-bilip twrmısına paydalanğan wlt az ğoy.

... «Äsireqızıl tez oñar», – deytin babalarım. Olay bolmay twr. Wlttıq qwndılığınan jwrday bolıp bara jatqan quıskeudege äsireelikteuşilik te, äsireqwmarlıq ta äues eken, osını tüsineyikşi. «Bos jerge şaytan üyir» ekenine basa män beretin ülkender de azayıp qaldı. «Bilgenniñ qanday paydası bilmesti jolğa salmasa», – deydi atalarımız.

Adamzattıñ soñı bügingiler ğana emes, keyin de keleşek bar, yağni büginginiñ balası – erteñginiñ qartı ekenin esimizden şığarmayıq. Osı orayda bizdiñ imam bauırlarımız da är jwma sayın jastarımızğa wlttıq qwndılığımızdı saqtau kerektigin qazaqı bolmısımızğa say etip tüsindirse degen tilek aytamız. Sebebi, esteriñizde bolsa, he(e)llouindi toylau barısında, yağni osı qazaqqa jat merekeniñ kesirinen tüngi klubtıñ birinde qazaqtıñ talanttı kaskaderi Qasım Jwmağojin baqilıq boldı. Jwmbaq ölim... Sondıqtan da jastarımızdıñ ruhani mügedek boluına jol bermegenimiz abzal.

Endigi jerde qwday öliniñ üreyin, tiriniñ mereyin wşırmaytın qanday isimizdi bolsın oñğa bastırıp, bütin köñildiñ imanın joğaltpağay! Jwma qabıl bolsın!

Bekjan Twrıstıñ facebook paraqşasınan

Abai.kz

4 pikir