
Біз соғысты көрген жоқпыз. Ол рас. 9-ншы мамырды «Ұлы Отан соғысы» жеңіспен аяқталған күн ретінде мемлекеттік дәрежеде тойлаймыз. Уақыт озған сайын азат ойлы қоғам «Ұлы Отан соғысы» деген кеңестік терминді ғылыми негізделген «Екінші дүниежүзілік соғыс» деп атауды, оқулықтарға енгізуді көтере бастады. Бұл бастама соғыс ардагерлерінің ерлігін мансұқ етпей ме? Мүмкін кеңестік күштеп енгізілген терминнен қоғамның біртіндеп бас тартуы құлдық психологиядан арылуға бет түзеу ме? Егер «Ұлы Отан соғысы» деген сөз қолданыста қала берсе, болашақ ұрпақтың да санасына құлдықтың дәнін сеппейміз бе? Балтық жағалауы елдері мен Украинаның осы мәселеге байланысты жасаған батыл қадамдарын біздің билік неге жасай алмай отыр? «Екінші дүниежүзілік соғыс» халықаралық ғылыми терминді жаппай пайдалана бастасақ бұл Қазақстандағы ұлтаралық татулыққа сызат түсіруі мүмкін бе? Біз бұл соғысты қалай бағалап, қабылдауымыз қажет?
Міне, Талқы-Форум осындай сауалдарға жауап іздейді. Өткенімізге қатысты бостан ойыңызды ортаға салыңыз, оқырман!
«Абай-ақпарат»



Жазықсыз мыңдаған қазақтың жанын алған Сталин мен Гитлер АҚШ, АНГЛИЯ ФРАНЦИЯ соғысы қазаққа қайғы әкелгені рас. Бірақ бұл соғыс отан соғысы деп санамаймын. Мейлі біз КСРО құрамында болмасақта. Қазақ жерін мына кісі қорғап қалғанhttp://kiwi.kz/watch/pi2n6bo5vxao/
Өз ұлттық сана-сезімін жоғалтқандарды қалай еврочукча деп айтпайсың!!!
"Қазақ халқы осы соғыс тұсында бүкіл дүние жүзіне өзінің қазақ екенін танытты. Соғыста шынықты, шыңдалды, жоғары көтерілді. Майданда қаһарман қазақ жігіттері аз емес, көбі өліп те кетті. Солардың бірде бірі қағаз бетіне түспей кетіп барады. Қазақтың қанын, жанын берген ерлері атаусыз кетіп барады. Елдің тұтқасы осы отырған біз ғанамыз деп ойларсыңдар, (жазушыларға айтып отыр)жоқ, елдің тұтқасы осынау майдандағы мыңдаған қазақтың ер азаматы, қыршын жастары. Оларсыз елің де иесіз, оларсыз жұрт та болмайсың. Олардың ерлігін, қан төгіп ерлікпен соғысқанын жазбаған сендердің көбіңді тарих дарға асады. Қысқасын айтқанда, ерліктің атаусыз кетуі халықтың трагедиясы"-деп айтқан екен Бауыржан Момышұлы атамыз. Бұл жеңіс қай жеңіс деп сандырақтағанша осы соғыста ерлік көрсеткен аталарымыздың ерлігін қазып, тауып, айтылмағанын айтып, көрсетпегенін көрсетіп, Бауыржан атамыздың сөзін неге орындамасқа? Әрине ұлы отан соғысы деп әспеттеудің керегі жоқ, шышында да, бірақ біздің аталарымыздың ерлігі ұмытылмауы керек, бүгінгі ұрпақты сол жауынгер мінезбен тәрбиелеу керек. Әсіресе, кинодағы қазақ солдатының образы жоқ. Орыстар осы соғыс тақырыбын өлгенше жырлап келеді, жырлайда береді, өйткені олар өздерін жауынгер, батыр халық ретінде әлемді мойындатқылараы келеді. Біз де неге осыны жақсы жағына пайдаланбаймыз? Жылай бергенше№ Қазақтың қандай болғанын Бауыржан жазып та, айтып та, көрсетіп те кетті емес пе? Жауынгерлік рухымызды көрсететін бірден бір кионолар осы соғыс туралы болуы керек.
Қазақ үшін 1941-1945 жылдардағы қан майдан «Ұлы Отан соғысы» емес
Әдетте, бағымсыздыққа қол жеткізген елдер өткен тарихын тәуелсіздік тұрғысынан жаңаша бағалай бастайды. Себебі, тарих қалтарысындағы бұра тартуға жол беретін бұралаңдарда ұлттық мүддені қорғап қалу үшін тарихты тәуелсіздік тұрғысынан қорыту аса маңызды. Осылай қорыту арқылы ғана қай кезеңде болмасын ұлт абыройын сақтап, тәуелсіз сананы қалыптастыра аламыз. Ал, біз тәуелсіздіктің жиырма жылдығында тарихымызды тәуелсіз бағалай алатын биік өреге көтеріле алдық па? Әлбетте, «жоқ» деп жауап беруге тура келеді. Өйткені, санамыздағы сіресіп қалған құлдық психология тарихымызды тәуелсіздік тұрғысынан тұжырымдауға мұрша берген жоқ.
Біздің бүгінгі ой-талқымыз 1941-1945 жылдардағы ғаламдық соғысты қазақ қалай бағалау керек деген сұраққа арналып отыр. Кеңестік дәуірде бодан ел болғандықтан, орыс ұлтының қас-қабағына қарап ІІ Дүниежүзілік соғысты «Ұлы Отан соғысы» деп бағалауға мәжбүр болдық. Ал, шынтуайтында, 1941-1945 жылдардағы қан майдан қазақ халқы үшін «Ұлы Отан соғысы» санала ма? Тәуелсіз санамыз толық қалыптаспағандықтан бірден «иә» немесе «жоқ» деп жауап бере алмайтынымыз белгілі. Сол сұрапыл соғысқа жарты миллионнан астам ата-бабаларымыз аттанып, көбісі ерлікпенен қаза тапқандықтан, сондай-ақ, тылдағы қалың ел жеңіске жету үшін «Бәріде майдан үшін, бәріде соғыс үшін!» деп төрт жыл аянбай тер төккендіктен, біз әрине алпыс алты жыл бойы насихатталып, санамызға сіңісті болып қалған «Ұлы Отан соғысы» деген ұғымға қарсы шыға алмаймыз. Десекте, хақиқи түсінік түбінде жеңіске жетпей қоймайды. Күштеп танымға таңылған ұғым әйтеуір бір тәрк етіледі.
Қазақстан Республикасы 1936 жылы Кеңес Одағына тәуелсіз субекті ретінде мүше болды. Қызыл империяның кезінде Қазақстанда мәдени-экономикалық тұрғыда аздап болса да алға жылжушылық байқалды. Сол себептен Кеңес үкіметінің фащистік Германияның басқыншылығына қарсы жүргізген соғысы біздің еліміз үшін «Ұлы Отан соғысы» болып саналатын сияқты. Әйтсе де, Кеңес Одағының құрамына мүшелікке қазақ халқы өз еркімен енген жоқ. Кеңес үкіметі 1918-1920 жылдары қазақ халқының тәуелсіз мемлекетін құрмақ болған «Алаш Орда» үкіметін саясат сахнасынан күштеп ығыстырды. 1932-1933 жылдарғы Голощекиннің жасаған геноцитінде халқымыздың тең жартысы аштан қырылып, бір бөлігі аман қалу үшін еріксіз шетел асты. 1937-1938 жылдары сүт бетіндегі қазақ халқының қаймақтары сылынып алып, арыстарымыз нақақтан нақақ мырышқа түйрелді. Соғыстан бұрын қаншама ұлт қайраткерлеріміз итжеккенге айдалып, абақтының атжалманына жем болса, соғыстан кейінгі жылдары да ұлттың жоғын жоқтаған қаншама ғалымдарымыз жазықсыз жапа шекті. Қала берді, орыс мәдениетінің экспанциясына ұшыраған қазақ халқының дәстүрлі діні мен мәдениеті қатты құлдырауға ұшырады. Сайып келгенде айтпағымсыз, қазаққа көрсетпеген құқайы жоқ Кеңес үкіметі қалайша бізге «Отан» бола алады? Тек орыс ұлтының мүддесін көздеген Кеңес үкіметінің фащистік Германияға қарсы күресі қалайша біз үшін «Ұлы Отан соғысы» болып саналады?
Мамыр айының қарсаңында Ресей телеарналарында көрсетілетін кино-фильмдер 1941-1945 жылғы соғысты орыс халқының жеңісі ретінде көрсетуден бір таңбайды. Әрі-беріден соң сол соғыста құдды тек орыс ұлты ғана ерлік көрсеткен секілді сюжеттер сомдалады. Осыны көре-тұра сұм соғысты «ІІ Дүниежүзілік соғыс» деп бағалаудың орнына, солтүстіктегі көршімізбен бірге әрбір жылы «Ұлы Жеңіс күнін» еске алып, мәре-сәре той өткізуден бір жалыққан емеспіз. Тарих қойнауына көз жіберер болсақ, бабаларымыз жалдамалы әскер болып өзге елдер үшін қаншама мәрте қан кешкен. Біз Византия мемлекетін қорғап қалған Кеген ханды, Грузияны сыртқы жаулардан аман сақтаған Артық ханды, Мысырды жауламақ болған басқыншыларды тас-талқан еткен Бейбарысты батыр бабаларымыз деп мақтан тұтамыз. Олай болса, біз Бауыржан, Қасым, Төлеген, Талғат, Мәншүк, Әлия, Хиуаздарды да фашистік Германияның агрессиясынан Ресейді қорғап қалған қазақ халқының батырлары деп мадақтағанымыз абзал?
Осы тұста айта кететін жайт, мектеп қабырғасында жүргенде біздің толқынға 1812 жылғы орыс-француз соғысы «Отан соғысы» деп оқытылды. Тарихшыларымыз оған дәлел ретінде орыс-француз соғысына Бөкей ордасының жүздігінің қатысқандығын алға тартатын. Дербестік алғаннан кейін бұл соғысты «Отан соғысы» демек түгілі тарих оқулықтарынан көрмейтін болдық. Ал, бірақ біз одан кейін болған 1941-1945 жылғы қан кешуді ІІ Дүниежүзілік соғыс деп бағалаудың орнына әлі күнге дейін «Ұлы Отан соғысы» деумен келеміз. Тегінде, 1812 және 1941-1945 жылдардағы басқыншыларға қарсы күрес тек орыс халқы үшін ғана Отан соғысы саналады.
Біздің бұл ой-тұжырымызға замандастарымыздың көпшілігі «Германия соғыста жеңіске жеткенде біздің еліміздің қалі не болар еді? деп қарсы дау айтатыны белгілі. Әсілі, Гитлердің біздің маңдайымыздан сипап, аяушылық білдіріп, басымызға бостандық беріп қоя бермейтіні айдан анық. Әу-бастан ефрейтор басшының Қазақстан тәрізді шикізат қорлары мол елдер көзінің құрты болғаны көпшілікке мәлім. Әрине, ғайыпты Хақ-Тағала ғана біледі. Бәлкім, Германияға отар болсақ, қаліміз тым мүшкіл болар еді, бәлкім жағдайымыз Ресейге бодан болған күнімізден жақсы болар еді. Біздіңше, болмаған іске баға беріп басты ауыртқанша, болған істі ұлт мүддесі тұрғысынан қорытқан әлдеқайда дұрыс сияқты. Сөз соңында айтпағымыз, күндердің күнінде «Ұлы Отан соғысы» деген жалаң ұғымды тәуелсіз санасы қалыптасқан өскелең ұрпақтың «ІІ Дүниежүзілік соғыс» деген ақиқат ұғыммен алмастыратыны анық. Ендеше, сол күндердің ертерек таңы атсын деп тілейік!
Мұхан Исахан.
Қазақстан-Заман газеті
04.05.2011
Бұл соғыс Кеңес өкіметі тарапынан идеология ретінде де, сол кезгі мемлекет есебінде де Ұлы отан соғысы болып аталуы табиғи және ақтаулы. Ол соғыс - тәуелсіз Қазақстан үшін тарих. Бірақ отан соғысы емес, себебі, бізд оған қызыл империяға тәуелді ұлт және ел ретінде амалсыз қатыстық. Қатысқанда да жақсы қатыстық, ата ұрпақ қан кешті. Ендігі әділетті де, объектив аталымы 2-дүниежүзілік соғыс. Отан соғысы ретінде кеңес өкіметі соғыс туралы филмдер мен кітаптарда қазақтарды атаған емес,тіпті, кемсітіп көрсетпеуге тырысты. Көрсетсе тек қана орыстар мен украин,беларустарды, грузин, армяндарды ғана насихаттады.
«Екінші дүниежүзілік соғыс» халықаралық ғылыми терминді жаппай пайдалана бастасақ бұл Қазақстандағы ұлтаралық татулыққа сызат түсіруі мүмкін бе? Неге? Орыстар ойбай сала ма? Онда тұрған не бар? Соған бола тәуелсіздік идеологиясынан бас тартамыз ба? Қазақстан тәуелсіз дегенге де қарсылар жеткілікті, енді содан да бас тартамыз ба? Ондай бейбітшілік пен тыныштықтың қандай қадыры мен құны бар? Біз тып тыныш орыстың құшанғында қырылған халық емеспіз бе? Оның соғыстан не айырмасы бар?
Жоғарыдағы жазба менікі.Секен
"Бұл соғыстағы жеңісте ешкімнің де үлесі жоқ. Өйткені бұл ұлы жеңіс тек орыстарға ғана тиесілі" деп өткен жылы ғана Ресей федерациясының пример-министрі Владимр Владимрович Путин бүкіл әлемге жар салып айтқан жоқпа? Сондықтан біздің қазіргі қылығымыз қаншық қанденнің иесіне жағынуы ғана.
Егер СССР Германиямен бірге Полшаны екі бөліп алу келісімін бұзбағанда миллиондаған халықтар қырғынға ұшырамас еді. Сондықтан бұл соғыстың болуына Кремль кінәлі.
Біз неге әлемдік тарихөа Назарбаев пен Путиннің көзімен қарауымыз керек? Бәрібір өз тарихымызды жазамыз.Оған кәзіргі қуыршақ биліктің қатысы болмайды... Әлемдік тарихта ол 2-әлемдік соғыс.
Бұл адамзаттың тарихында болмаған қырғын соғыс--әрине,қазақтар үшін ұлы отан соғысы емес, дүние жүзілік екінші соғыс.Қазақстан 1941-жылы тәуелсіз ел болса,бұл алапат соғысқа қатыспайтын еді.Бізден ешкім сұраған жоқ: қатысасың ба, қатыспайсың ба, деп.Еуропадағы соғысқа еш дайын емес, орыстың тілін де білмейтін қазақтарды (өзбектерді, қырғыздарды, түркімендерді, тәжіктерді, т.б.)1941-42 жылдары соғыстың ең ауыр да қауіпті учаскелеріне салып қырып тастады.1916 жылы патша өкіметі қазақтарды майданға емес, тылдағы жұмысқа аламыз дегенде, қазақтар бұған да көнбей, көтерілістер жасады. Ал 1941 жылы лям дер бір де бір қазақ қарсы шыға алмады. Жамбыл бабамыз,әйда, қазақтар, соғысқа түгел аттаныңыздар, деп жар салды.Сайып келгенде, бұл соғыс метрополияның өзінің басыбайлы отарына күшпен, зорлықпен таңған соғысы.Қойын бағып ыңылдаәнін айтып жүрген қазақтың немісте ала алмай жүрген өші бар ма еді. Тіпті немістің қай жақта екенін де білмейтін.Ал ардагерлердің ерлігі--ерлік Қай соғыстың батыры десек те оның мәртебесі төмендемейді.Екінші дүниежүзілік соғыстың ардагерлерін бүкіл әлем құрметтейді, қастерлейді.Мысаы, Америкаға, Францияға барсын, құшақ жая қарсы алады. Қазақстанда екінші дүниежүзілік соғыс деп атауға алдымен ұлты орыс ардагерлер қарсы ,ол түсінікті де,үйткені олар орыс жерін қорғады, олар үшін бұл- шынында да Ұлы отан соғысы. Оларға біздің қандас, қадірлі аталарымыз қосылып кетеді,"фротовая солидарность", болуы керек.Қашанғы "аға халықтың" ыңғайымен жүре береміз,тәуелсіз ел болдық,тәуелсіз пікір айтатын мезгіл туған жоқ па.
Соғыс кезінде қып-қызыл кеңестік "правда" газеті: "Қазақтар жақсы соғысады..." деп жазған. Ондай оңайшылықпен келмеген "мадақтың" артында қаншама боздақтың қаны төгіліп, жаны шүберекке түйілгенін бір Алла білер. Өкінішке, сол қырғынға Қазақ Республикасынан аттанған, жараланған, қаза тапқан Қазақтардың нақты мәліметін еш жерден көрген емеспін. Қазақ тылынан майданға көрсетілген көмектің көлемі ше? Елде аштықтан, жоқшылықтан, аурудан қанша қазақ қырылды? Міне, осы сұрақтарға нақтылы жауап алынғанда ғана, 1941-45 ж.ж. соғыстың Қазақ тарихындағы шынайы салмағы таразыға тартылары хақ. Тарихшылар не айтар екен? Кермек
Бул согыс не десендер де казак ушiн Улы Отан согысы. Олар майданга аттанганда артында калган елiн фашистерден коргау ушiн аттанды. Ол кезде Отанымыз СССР болды. Мойындасан да, мойындамасан да шындык осы.
Алматыдан Москвага ушып, конуга жакындаганда самолет радиосы:"Отанымыздын журегi Москвага келдiк " дегендi кандай салтанатпен, мактанышпен хабарлайтын едi. СССР-дын журегi деп тур гой.
Буны да естiп, корiп омiр сурдiк. "Отанымнын журегi Алматы емес пе" деп айта алмадык.
Сендер калай ойлайсындар, бiз алi де орыстан кiндiгi ажырамаган елмiз. Ажырай коюымыз да екiталай. Олар керек етпесе де кете алмай отыр емеспiз бе.
Кейде Отанымыз Ресей емес пе деген ой оз-озiнен келедi.
Кай уакыттан берi орыстан тауелсiз омiр сурдiк?
Оган казырше жауап жок.
Жошы
Бұл Қазақ үшін қасапхана болаған Собет соғысы болатын! Орыстарда ешқашан ерлік рух болмады! Себебі олар соғысып көрген емес! Ал оларға бұндай жойқын соғыста тек жеңіс әкелетін Ұсақ ұлттар керек болды. Міне олар осы саясатпен Қазақтарды өмірі ат үстінде өткен жауынгер ұлттың ұрпағын пайдалану керек болды. Екінші жағынан соғыста ер азамматтары қырылап қалған аз ұлтты мәңгүрт ретінде "Мылтықсыз майданмен-ақ" басып алу оңай болды. Ал біз оны "Ұлы Отан соғысы" деп дәріптейміз. Ал сол кездегі түктің қарасы жоқ, кімнің құрбандығы екені белгісіз соғыста өлген жарының, ұлының, баласының, әкесінің қарақағазын қабырғасы қайысқан қаймана қауымға кім жауап берді? Қазақ даласынан 1200-ге жуық соғысқа аттанған нәзік жандылардын Әлия мен Мәншүктен басқа кімді атай аласыңдар?!
Садақбайдың Жебесі
Пiкiр жазарда шамалы дайындалып барып жазбаймысын.
Орыс "Киевская Русь" болып курылгалы (одан бурынгысын айтпаганда) каншама кыргын согысты бастан откiздi.Жендi, женiлдi.
Наполеон мен Суворовтын канды шайкасы ше. Француздарды Альпiден асырып тыркыратып Франциясына бiр-ак тыкты емес пе.
Каншама атакты колбасшылары болды.
Барды бар деп, мыктыны мыкты деп мойындау да мыктылык.
Одан казак томен болып калмайды.
Ал ендi Алия, Маншуктен басканы атай аламысын деуiн тiптi уят!
Улы Отан согысы батыры, ержурек казактарды тiзссен мында орын жетпейдi.
Олар жайлы кiаптар да жетерлiк. Окымагансын ба?
Кiтапханага бар. Жане тездетiп бар. Сауат аш. Алдымен тарихты озiн ушiн окы.
Кунiкей.
Пікір алынып тасталды!
ушкиян деген исматуллашы сектанттарынын макаласымен бул сайтты былгамандаршы!
"Үш қиян" сопылардан тазарған сияқты еді ғой.
Ең әдемі күйдің өзі байқасаң, төмен қаққан бір қағыспен бітеді.
еки капир мемлекеттин арасындагы согыс бул. биздин талай кандастарымыз боска кырылды сол согыста. шешендер сиякты ол согыска катыспай кою керек еди!!!!!
Бауырым, ол соғысқа әлемнің 70 тен астам мемлекеті мынан астам халқы қатысқан. Соғыс өрті аямай шарпыған елдердің ішінде мұсылман мемлекеттері жеткілікті болды. Соғыстың еңі бір қарғын аймағы солтүстік Африка (Марокко, Тунис, Мавритания, Алжир, Ливия, Египет, Судан, Чад, Сомали) болды. Бұлардың бәрі мұсылман елдері. Бұл жерден фашистік Германия мен оның одақтасы Италияны қуып шыққан Антанта, яғни АҚШ пен Британ әскерлері болды. Екі ел соғысса оны неге дүниежүзілік соғыс деп атаймыз. Жалпыадамзаттық тарихты оқысаңшы аздап.
Ұлы Отан соғысы деген атаудан алдымен Ресей бас тартуы тиіс. Үй ішінен үй тігіп отырғандай олар. Күллі әлем "Екінші дүниежүзілік соғыс" деп атайды, ал Ресей "Ұлы Отан соғысы дейді". "Әлем мойындағанды біздің бәлем мойындамай отыр" - дейді мұндайды біздің Қазақ. Күллі дүние "жер домалақ" деп отырғанда, "оттапсың өзің домалақ" деп отырған қырсық сияқты Ресейдің бұл пиғылы. Ресей өзін дүниенің кіндігі (пуп земли) ретінде сезініп алған ел ғой.
Ең әдемі күйдің өзі байқасаң, төмен қаққан бір қағыспен бітеді.
http://bauyrnur.yvision.kz/blog/152902.html
Дәурен Сейітжанұлы, сұхбатыңызға рақмет. Талдап, таразылап айтылыпты. Нүктесін қойғандай болдыңыз.
***
Жасылмен бояп қойған ба?!
Жап-жасыл таудың бөктері
Қырлар да, мынау ойлар да,
Жап-жасыл болып көктеді.
Соғыстың соңғы көктемі.
Көп болды, жасыл тауларға,
Жап-жасыл бұлттар шөккелі.
Әкелді шуақ бар маңға,
Соғыстьң соңғы көктемі.
Соғыстың соңғы көктемі,
Көп болды нұрын төккелі.
Жап-жасыл анау аспан да,
Аспан да, сірә, көктеді.
Бойына таудың асылып,
Шұғыла тұрды, көк меңі.
Қызғанып, гүлін жасырып,
Қылтанақтар да көктеді.
Соғыстың соңғы көктемі.
Жап-жасыл шыбық, тал-дағы,
Орманның жасыл шекпені.
Қуанта, бірақ, алмады,
Сонау бір үйді шеттегі,
Соғыстың соңғы көктемі... (М.Мақатаев)
Ең әдемі күйдің өзі байқасаң, төмен қаққан бір қағыспен бітеді.
1941 жыл ақпандатқан,
Сыртта аяз.
Аулымызды ақ қар жапқан.
Үңірейген үрей тұр соғыс дейтін,
Алапат аспан, жерді аттандатқан.
Аттан! деді,
Ол ертең аттанады.
Аттанады еңбектің ақ табаны:
Күрегінің орнына қару алып,
Жауынгердің ролін атқарады.
Ол ертең аттанады.
Жарты Ай тұр шар аспанда - тозған таға,
Үскірік үрлей ме әлде қозғалта ма?!
Әжем жүр туған жердің топырағын,
Тұмар ғып тігіп жатыр бөз қалтаға.
Ол отыр.
Аямай-ақ ішіп алған.
Санасын мазалайды күшік-арман.
Аттан, әке.
Таныс қой күрес саған,
Күресуі керек қой күші бар жан.
Here бізге үмітсіз тесілесің?
Аттан, әке.
Жолыңнан кешігесің.
Кеудесінде шыбыны бар пақырлар,
Тауып жейді сенсіз де несібесін.
Қалай сені жұбатам, аңыра, Ана,
Сау қайт деп тәңіріңе жалын, Ана.
Мына отырған иеміз құласа егер,
Саған жар, әке бізге табыла ма?
...Жалынған ғазиз Анам, сұрап қалған,
Жоғалды сол бетімен бірақ та арман.
Сенбеймін әкең өлді дегенге мен,
Себебі ол үйімізден тірі аттанған... (М.Мақатаев)
Ең әдемі күйдің өзі байқасаң, төмен қаққан бір қағыспен бітеді.
Қырқыншы жылдардағы бесік жырынан
«Кебін киген өледі,
Кебенек киген келеді»,
Майданға көкең кеткенде,
Осылай бәрі деп еді.
Бөпем, бөпем, бөпем-ау,
Қай жерде қалды көкең-ау?!
Кей-кейде біздің халық та,
Өтірік айтады екен-ау!
Оралар туған жеріне,
Топырақ caп бер»,- деді де,
Дұғасын оқып, күбірлеп,
Әжең де қалған жөніне.
«Оралсын аман жеріне,
Көріссін туған елімен»,-
Дедім де, көздей қалтаға
Топырақ түйіп беріп ем.
Бөпем, бөпем, бөпем-ау,
Қай жерде жатыр көкең-ау?!
Көбісі біздің ырымның
Түкке алғысыз екен-ау!
«Үлкен үйден дәм татса,
Кешікпей қайта оралар.
Ел-жұрты қарғап, ант атса,
Кеткеннен келмес, жоғалар
Дегесін, үлкен шаңырақ,
Дәм беріп еді жамырап.
Алақан жайып артынан,
Ақ тілеу айтқан аңырап.
Аужалын түйіп заманның,
Ортаға салып бар малын,
Ала жібін адамның
Аттамап еді ардағым.
Неліктен тәңірім оны алды,
Оранушы еді алғысқа.
Бөпем де бөпем, бөпем-ау,
He жазды сенің көкең-ау?!
Халықтың кейде алғысы,
Қарғыстан бетер екен-ау!
Әлди, әлди, бөпем-ау,
Бәрі де бекер екен-ау!
«Сабыр да түбі - сары алтын»
Сарғайып қашан жетем-ау?!
Ең әдемі күйдің өзі байқасаң, төмен қаққан бір қағыспен бітеді.
Пікір алынып тасталды!
Біздің қазір "Абай кз-де" айтып отырғанымызды бұдан 35 жылдай бұрын Олжас Сүлейменов Мәскеудің "Останкиносында" орыс мәдениет қайраткерлері жиналған "дөңгелек үстелде" отырып айтқан еді. Ол қазақ майдангерлерінің өзі И.В. Сталиннің бейнесі көрсетілген алғашқы кинотуынды болғандықтан, аса жоғары бағалаған кеңестік әйгілі фильм "Освобождениені" бүкіл Кеңес Одағы халқы көріп тамашалайтын Орталық арнадағы хабарда тас-талқан қылып сынап тастады! "Бұл соғыс - интернационализмнің фашизмге қарсы соғысы еді. Бірақ фильм "алтындатылған" болса да, мұнда орыстардан өзге ұлттар жауынгерлерінің бейнелері сомдалмаған!"
Мұндай ащы ақиқатты ұлыорыстық шовинизм күйіп тұрған бодандық кезеңінде тек Олжас қана және сол секілді білімі, білігі, таланты орыс жазушыларынан асып түсетін бірді-екілі азамат қана айта алатын! Сірә, осындай жүрекжұтқан батылдығы үшін болса керек, Олжасты Бауыржан Момышұлының өзі де құрметтеген.
Дегенмен, менің негізгі айтпағым, "Ұлы Отан соғысында ұлы Жеңіске жетуге ұлы орыс халқының айрықша үлес қосқаны" жөнінде бастапқыда кеңестік ғылым мен көркемөнерде орныққан саяси ұстанымның қаншама сынға ұшырағанына қарамастан, әлі де жанкештілік танытуда деген ой. Сірә, ғылым және көркемөнер қайраткерлері қоғамдық сананы, оған қоса қазақстандық биліктің санасын 1941-1945 жылдардағы соғыстың нақты атауын қабылдауға дайындауға жұмыла кірісуі керек. Солай десем де, осы бағыттағы идеологиялық тартыс тағы бір 35 жылға созыла ма деген күдігім жоқ емес...
Елтеріс
1941-45 ж.ж. соғыста оққа ұшып, отқа оранып, зардап шеккен Украина мемлекеті Ресейдің Екінші дүниежүзілік соғыс үшін кешірім сұрауын талап етіп отыр...
Екiншi дуние жузиiлiк согыс деп аталганы дурыс деп ойлаймын. Болды!
Қазақтар аштық нәубетінен жартысы қырылып,енді есін жия бергенде мына алапат соғысқа қатысуға мәжбүр болды. 300 мың ба, 400 мың ба, боздақтарынан айрылды. 15 жылдың ішінде (1930-1945) мұншалықты қайғы-қасірет пен зобалаңға ұшыраған халық әлемде болмаған шығар.Сонда бұл күнді қалай жеңіс күні деп тойлаймыз.Қандай жеңіс?!Құдай-ау, мұндай бір жеңістен қасіреті жеңіл он жеңілісті бұйыртпай ма...Қолымда билік болса, бұл күнді-- а з а т ұ т у, е с к е а л у,қайғыру күні деп атар едім. Барлық мешіттерде боздақтардың аруағына ас беріп, құран оқыттырар едім Шәйіт боп кеткен боздақтардың туған-туыстарын(әйелдерін, балаларын, немерелерін) төрде қазіргі соғыс ардагерлерімен қатар отырғызып,құрмет көрсетер едім.Соғыстың нағыз құрбаны болған солар ғой.Бір идеологияның шырмауына шырмалып қалмаған, бір-біріне тәуелді емес Еуропа елдері бұл күнді орысша: "День памяти и примирения" деп атайды,қазақшасы:"Еске алу және келісім күні" бола ма.
бұл екі кәпір мемлекеттің арасындағы соғыс, және ешқандай "ұлы отан соғысы" емес біз ушін!!!! Басқыншы жұрттың жерін қорғау да отан соғысы болып па???
Пікір алынып тасталды!
...Әлеуметтік саясатында бұл тақырып әлі күнге дейін күшіңде..Адамзат баласының білімділігі,психологиясы күн сайын дамығаннан да шығар."Отан соғысы" деген терминьдер өз күшін жойған қатарында болып есептелінуі тіптен мүмкін де шығар.. Түпкі тамырынан іздестіріп қарасақ,бұл апат соғысты сонау 1916ж.өзінде ақ өзімшіл саясаткерлердің бірі / өз идеясымен нәсілін,тіптен Алладан да жоғары дәрежеде санаған ғалым/ - Льюнс Терман өзінің білімсіз сандырақ теориясында,адам баласының болмысын,ой-өрісін,тегін,біліктілігін тест арқылы тексеріп толық бақылауға болады деген сол кезде нақтылы, нық ой туғызған..
Тесттері қазіргі білімділік коэффициенттеріне ұқсас болған./(IQ);және(EQ).Оларға жауап бере алмаған адамдарды төменгі сатыдағы болмыстар деп есептелінген-терең ойлы емес тек қана оңай көбею мақсатында жүрген болмыстар болып есептелінген,шетінен ақмақтар класына бөліп ,қандарын өте жоғары дәрежеде сақтаған білімі оншалықты болмаса да.Рухани жақтағы адамдарына құлақ аспағанда..Іріткі салушылық,озбырлық,адамдарды өздері жаратқандай менсінбеушілік тіптен рассаға бөлушілікке алып келген..ОЛАР "деффекті"адамдар ретінде былай деп санаған: Жоғарғы нәсілді адамдар ғана өмір сүруге тиіс, ал қалғандарынан пайда жоқ " оларды" жер бетінен құртуымыз тиіс деген.Нанға ортақ кедейшілікті де,тез көбейгіштіктігі арқылы жоқшылықтың сіңірін бірге сорып, не өндіріс не байлық таппаймыз деген идеяларға толы болған..яғни өмір сүруге хақысы жоқ халықтар деген.жтб. Сөйте отырып,құқықтар шығарған,дүние жүзіне айналған соғыс залалын туғызған..Құқықтарында IQ ; EQ коэф-ріарқылы болмысты тексеру жағы /интеллект,білімділік, тез ойлау,эммоционалдық -ақылдылық/ 30-40 ж,дейін идеялары іске асып отырды.83%-венгерлерді;87проц.орыстарды,79 проц.италиандықтарды шетінен ми қызметінің жарамсыздары ретінде сақтаған..ал қалғандарына кобеюіне рұқсат берілмейтін халықтар есебінде болды..Осындай бір жақты ,сұм рассизмнен барып, бірте-бірте дүние жүзілік соғысқа даярлану-залал, арқаулы жол ашылды. Даңғырақ,далбаса идеяларын, сол жәбірленуші халықтан шыққан дана Мұстафа Шоқай ,ол коэффиц-терінжоққа шығарып олардытек академияға түсу үшін, тек білімділік жолына қолдануға болады деген ұғымды қорықпай -халқым деп айтты.Оқуға;білуге;дамуға арналған тесттерге барлық адамның зор,шамасы келетінін дәлелдеді.. Әрине сондықтан да планетамыздың тыныштығын бұзған ,ол өткен қан құмарлық соғысын бірер ғана адамдар жасады,ұясын-Отанын бұзды,таптады,қырып жіберді дүние жүзін шарпыды, ендеше қалай айтсаңда ,орынды емес пе.. Ол кезде аталарыңның отаны сенің Отаның болған..Болмаса,букіл дүние жүзімен бірге көрген залал-бүкіл дүние жүзілік депте аталынады,менімше сіздер мен ортақтасып қай жағы дұрыс, сол болар..деген ойымды жаздым..
Егер орыстар басқа ұлттарды да өздерімен қатар қойып айтса, бәріміз жеңдік - деп. Онда сәл-пәл құптауға болар еді. Ал олар бар жеңісті тек орыстарға ғана байлап айтады, сонда басқа ұлттар не үшін қырылды? Менің әкем соғысқа қатысқан, атам (әкемнің ағасы) сол соғыста 45 жылы қайтыс болған. Атам Т. Тоқтаров сияқты ДЗОТ-ты кеудесімен жауып қайтыс болған. Атамды полк командирі орыс(иманды болсын) Батыр атағына ұсынған, бірақ Мәскеудегілер бермеген и Қызыл Жұлдыз орденін берген. Ойткені атам қазақ қой, неге беруілері керек қазаққа? Осындайлардан кейін неге біз орыстың артына қыстырылған *Бейәдеп сөз жазбаңыз!* құсап жүре береміз деген ой келеді. Намыстанамын, кейбір бауырларымызға сол *Бейәдеп сөз жазбаңыз!* сияқты болып жүрген ұнайды деп ойламаймын, тек санасы уланған, намысы олген сияқты. Өкінішті ақ...
Пікір қосу